Tổng thống Donald Trump cho biết ông khó có khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran, qua đó gia tăng áp lực buộc các bên đàm phán phải sớm đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến sự.
Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại hôm thứ Hai (20/4), ông Trump nói rằng thỏa thuận đình chiến - được ông công bố ngày 7/4 - sẽ hết hiệu lực vào “tối thứ Tư theo giờ Washington”, điều này có thể tạo thêm một khoảng thời gian ngắn cho các nỗ lực thương lượng. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh “rất khó có khả năng gia hạn” nếu chưa đạt được thỏa thuận trước thời điểm đó.
“Tôi sẽ không bị thúc ép để ký một thỏa thuận tồi. Chúng tôi có rất nhiều thời gian”, ông nói thêm.
Trong cuộc phỏng vấn, ông Trump tiếp tục khẳng định eo biển Hormuz vẫn sẽ bị phong tỏa trong thời điểm hiện tại, cho biết: “Người Iran rất muốn tuyến đường này được mở lại. Tôi sẽ không mở cho đến khi một thỏa thuận được ký kết”.
Trước đó, Iran từng tuyên bố sẽ mở tuyến hàng hải chiến lược này để đảm bảo nguồn cung năng lượng cho vận tải quốc tế, nhưng đã đảo ngược quyết định sau khi ông Trump từ chối làm điều tương tự.
Đàm phán được nối lại, địa điểm tại Pakistan
Các chi tiết về vòng đàm phán tiếp theo - dự kiến diễn ra tại Pakistan - bắt đầu được làm rõ vào thứ Hai. Iran cũng sẽ cử một phái đoàn tham gia, theo các nguồn thạo tin, dù chưa rõ ai sẽ dẫn đầu. Trước đó, Tehran từng tỏ ra do dự trong việc tiếp tục đối thoại hòa bình với Mỹ.
Phó Tổng thống JD Vance dự kiến rời Mỹ trong ngày thứ Hai để nối lại đàm phán, có thể vào “tối thứ Ba hoặc sáng thứ Tư”, theo lời ông Trump. Tham gia cùng ông có con rể Tổng thống Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff.
Tổng thống Mỹ bày tỏ sự lạc quan về tiến trình thương lượng, cho biết ông sẵn sàng trực tiếp tham gia nhưng không cho rằng điều đó là cần thiết.
“Sẽ có một cuộc gặp. Họ muốn gặp và họ nên muốn như vậy. Và mọi thứ có thể diễn ra tốt đẹp”, ông nói.
Hai bên gia tăng sức ép trước bàn đàm phán
Trong khi đó, cả hai phía đều tìm cách củng cố vị thế trước thềm đàm phán. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian viết trên mạng xã hội X rằng “sự nghi ngờ sâu sắc mang tính lịch sử của người Iran đối với cách hành xử của Chính phủ Mỹ vẫn tồn tại”, đồng thời khẳng định “người Iran không khuất phục trước sức ép”.
Thông điệp này được đưa ra sau khi ông Trump cảnh báo Iran sẽ “chịu đòn rất nặng” nếu không đạt được thỏa thuận.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - người từng dẫn đầu phái đoàn đàm phán vòng đầu - tuyên bố Chính phủ Iran không chấp nhận việc đàm phán dưới sức ép đe dọa. Ông cho rằng việc phong tỏa và vi phạm lệnh ngừng bắn cho thấy ông Trump đang muốn biến bàn đàm phán thành “bàn đầu hàng” hoặc làm cái cớ để tái khởi động chiến sự.
Xung đột leo thang và tác động toàn cầu
Dù vậy, các tín hiệu mới nhất từ Washington và quyết định cử đoàn đàm phán của Tehran cho thấy hai bên vẫn đang nỗ lực tìm kiếm thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến bùng phát từ cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel tấn công Iran.
Các cuộc tấn công này đã khiến lực lượng Iran đáp trả bằng việc tấn công các căn cứ Mỹ trong khu vực và phá hủy cơ sở hạ tầng dầu khí của các đồng minh Mỹ tại Vịnh Ba Tư, gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Những diễn biến trong vài ngày gần đây thay đổi nhanh chóng, cho thấy rủi ro lớn nếu đàm phán đổ vỡ.
Thị trường chứng khoán đã giảm từ mức cao kỷ lục sau phát biểu của ông Trump về việc không gia hạn đình chiến, chấm dứt chuỗi 5 phiên tăng liên tiếp.
Giá dầu tăng mạnh trong ngày 20/4, với các chỉ số chuẩn tăng hơn 5%, dầu Brent giao dịch quanh mức 95 USD/thùng tại New York. Giới đầu tư đang theo dõi sát thời điểm dòng chảy năng lượng qua eo Hormuz được khôi phục.
Leo thang căng thẳng trên thực địa
Hôm thứ Sáu (17/4), ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng thỏa thuận gần như đã hoàn tất và Iran tuyên bố mở lại eo biển. Tuy nhiên, không lâu sau, Tehran lại đóng cửa tuyến đường khi ông Trump từ chối dỡ bỏ phong tỏa của Mỹ. Cuối tuần qua, Hải quân Mỹ đã bắt giữ một tàu chở hàng treo cờ Iran tại Vịnh Oman.
“Tôi đã đóng nó lại. Tôi đã bắt tàu của họ. Tôi còn có thể bắt thêm 5 tàu nữa trong hôm nay nếu cần”, ông Trump nói.
Vấn đề hạt nhân vẫn là nút thắt
Ngoài vấn đề eo biển, chương trình hạt nhân của Iran vẫn là điểm tranh cãi lớn nhất. Ông Trump yêu cầu Iran từ bỏ tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân và bàn giao lượng uranium làm giàu, trong khi Tehran từ chối và khẳng định chương trình của họ chỉ phục vụ mục đích hòa bình.
Các cố vấn của ông Trump cho rằng những phát biểu không nhất quán về khả năng gia hạn đình chiến là cách tạo “sự mơ hồ chiến lược” nhằm gia tăng lợi thế đàm phán. Tuy nhiên, điều này cũng có thể gây hiểu lầm với phía Iran, trong bối cảnh nội bộ nước này đang có nhiều chia rẽ.
Triển vọng thỏa thuận và áp lực trong nước
Bất chấp căng thẳng, các quan chức Mỹ và Iran nhận định vẫn có khả năng cao đạt được thỏa thuận trong vài ngày tới để chấm dứt chiến sự, dù các vấn đề về hạt nhân và quân sự có thể cần đàm phán thêm.
Ông Trump hiện đang chịu áp lực trong nước khi các cuộc thăm dò cho thấy đa số người Mỹ không ủng hộ cuộc chiến. Trong chiến dịch tranh cử, ông từng cam kết tránh các xung đột nước ngoài và giảm chi phí sinh hoạt - những mục tiêu đang bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến.
Tổng thống Mỹ cố gắng trấn an dư luận, khẳng định giá nhiên liệu sẽ nhanh chóng giảm sau khi chiến sự kết thúc và Mỹ không bị sa lầy.
Cuộc xung đột hiện đã kéo dài hơn mốc 4–6 tuần mà ông Trump từng dự kiến, dù ông nhiều lần nói rằng chiến sự sắp kết thúc. Đồng thời, ông cũng kêu gọi người dân hãy kiên nhẫn.
