Tổng thống Donald Trump mới đây cho biết Hải quân Mỹ đã rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz và hiện kiểm soát “100%” tuyến đường thủy chiến lược này.
Phát biểu với các phóng viên tại Phòng Bầu dục, ông Trump khẳng định Hải quân Mỹ hiện đã kiểm soát hoàn toàn eo biển. “Giờ nó đã mở cửa”, ông nói, đồng thời cho biết Mỹ “là bên duy nhất hiện kiểm soát eo biển Hormuz”.
Ông mô tả thế trận của Mỹ tại khu vực là một “bức tường thép” và cho rằng việc Iran thỉnh thoảng rải thủy lôi không làm thay đổi tình hình. “Đôi khi họ thả một quả thủy lôi và chúng tôi tìm thấy nó”, ông nói. Mỹ đã duy trì lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran kể từ giữa tháng 4.
Các quan chức Iran khẳng định eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng cửa cho đến khi Mỹ đáp ứng các yêu cầu của Tehran, trong đó có việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân. Iran cũng cho biết các cuộc thảo luận với Oman về một cơ chế vận tải hàng hải sẽ không đồng nghĩa với việc tuyến đường thủy này được mở cửa hoàn toàn.
Trong một động thái nhằm đảo ngược thế cờ với Iran, trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump cho biết yêu cầu Tehran đòi bồi thường thiệt hại chiến sự đã mang đến cho ông “một ý tưởng thú vị”.
Theo ông, Iran nên bồi thường cho Mỹ về những người thiệt mạng hoặc bị thương trong các vụ đánh bom ven đường và những cuộc tấn công khác có liên quan đến Iran, cũng như những người biểu tình Iran mà ông nói đã bị chính quyền nước này sát hại trong 50 năm qua.
Yêu cầu bồi thường của ông Trump đã tạo ra một điểm bế tắc mới, sau khi Iran hôm thứ Bảy (8/8) đưa ra các điều kiện riêng để mở lại eo biển - tuyến đường hàng hải có vai trò đặc biệt quan trọng, từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới trước khi chiến sự nổ ra.
Mohammad Bagher Zolghadr, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, hôm thứ Bảy cho biết eo biển sẽ không được mở lại cho đến khi Washington dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và các biện pháp trừng phạt, rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực, trả bồi thường chiến sự và giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa. Hội đồng này cũng kêu gọi chấm dứt các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào các đồng minh khu vực của Iran.
Ông Trump phát tín hiệu rằng ông sẵn sàng để tình trạng khó khăn kinh tế ngày càng nghiêm trọng tiếp tục gây sức ép lên Iran, thay vì tiến hành thêm các cuộc tấn công quân sự.
Về mặt kinh tế, Bộ Ngoại giao Iran hôm thứ Ba đã phản bác lập luận từ phía Mỹ. Người phát ngôn Esmaeil Baqaei đáp lại tuyên bố của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent rằng các lệnh trừng phạt của Mỹ đang “bóp nghẹt” Iran.
Ông Baqaei nói Washington lựa chọn các biện pháp trừng phạt mỗi khi ngoại giao thất bại và tiếp tục siết chặt các biện pháp này khi chúng không phát huy tác dụng - một mô hình mà ông cho rằng đã không còn là một “chính sách” mà trở thành một “chứng nghiện mang tính cưỡng chế”.
Bế tắc hiện nay khiến Washington coi sự hiện diện của lực lượng hải quân Mỹ như một yếu tố thường trực nhằm bảo đảm quyền tiếp cận tuyến hàng hải, trong khi Tehran lại xem chính sự hiện diện đó là trở ngại lớn nhất đối với việc bình thường hóa hoạt động vận tải. Iran khẳng định sẽ không mở lại eo biển Hormuz chừng nào Mỹ còn tiếp tục phong tỏa các cảng của nước này.
Gián đoạn nguồn cung năng lượng vẫn là mối quan ngại lớn trên thị trường. Lloyd Chan, chuyên gia phân tích tiền tệ cấp cao tại MUFG Bank ở Singapore, cho biết hoạt động tàu chở dầu qua eo biển vẫn ở mức thấp, đồng thời lưu ý rằng giá dầu Brent vẫn cao hơn đáng kể so với mức trước khi xung đột nổ ra.
Chan nhận định những đợt căng thẳng bùng phát trở lại vẫn có thể xảy ra, nhưng một cuộc chiến tranh toàn diện trong khu vực vẫn chưa phải kịch bản cơ sở.
Giá dầu tăng mạnh trong phiên giao dịch thứ Hai trước những tuyên bố cứng rắn hơn từ các bên, đảo ngược đà giảm nhẹ trong tuần trước.
Dầu thô West Texas Intermediate (WTI) giao tháng 9 tăng khoảng 5%, chốt phiên ở mức gần 82,13 USD/thùng, trong khi dầu Brent cũng tăng với biên độ tương tự, lên khoảng 87,72 USD/thùng. Giá dầu tiếp tục nhích lên trong phiên giao dịch sáng thứ Ba (11/8) tại châu Á.
