Trong cuộc phỏng vấn hôm 26/6, bà Ilya Espino de Marotta, người sẽ đảm nhiệm cương vị Tổng giám đốc Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama từ tháng 9 tới, cho biết doanh thu trong năm tài khóa kết thúc vào ngày 30/9 dự kiến sẽ "cao hơn đôi chút" so với mức dự báo ban đầu.
Theo bà, lưu lượng tàu gia tăng cùng các khoản phí đấu giá quyền ưu tiên qua kênh đào là hai yếu tố chính thúc đẩy doanh thu. Khi lượng tàu chờ qua kênh tăng mạnh, những tàu không đặt lịch trước có thể tham gia đấu giá để được đi trước. Riêng trong tháng 4, một chủ tàu đã chi thêm 4 triệu USD chỉ để được ưu tiên vượt hàng chờ.
Xung đột tại Trung Đông đã khiến nhiều khách hàng tại Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc chuyển sang nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ thay vì các nhà cung cấp Trung Đông như Qatar. Điều này kéo theo số lượng tàu chở LNG đi qua Kênh đào Panama tăng mạnh. Bên cạnh đó, lượng tàu chở dầu thô Mỹ tới châu Á cũng gia tăng đáng kể.
Theo bà Espino de Marotta, trong giai đoạn eo biển Hormuz bị đóng cửa, Kênh đào Panama tiếp nhận khoảng 40-41 lượt tàu mỗi ngày, cao hơn đáng kể so với mức thông thường từ 34-35 lượt.
Hiện lưu lượng đã giảm về khoảng 36 đến 38 tàu mỗi ngày sau khi Hormuz được mở lại. Tuy nhiên, lượng đặt chỗ cho tháng 6 và tháng 7 vẫn ở mức cao, tạo cơ sở để doanh thu tiếp tục tăng.
Đáng chú ý, mỗi ngày vẫn có trung bình một tàu chở LNG đi qua kênh đào để vận chuyển khí đốt từ Mỹ sang châu Á. Theo bà Espino de Marotta, xu hướng này vẫn được duy trì ngay cả khi Hormuz đã nối lại hoạt động. Những năm gần đây, tuyến vận tải này từng suy giảm đáng kể khi phần lớn LNG của Mỹ được chuyển sang châu Âu sau khi xung đột Nga, Ukraine bùng phát.
Bà Ilya Espino de Marotta là kỹ sư người Panama, tốt nghiệp Đại học Texas A&M và đã gắn bó với Kênh đào Panama suốt 41 năm. Bà từng tham gia điều hành dự án mở rộng kênh đào hoàn thành năm 2016 và giữ chức Phó Tổng giám đốc từ năm 2019. Tháng 5 vừa qua, hội đồng quản trị đã bổ nhiệm bà làm người đứng đầu Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama nhiệm kỳ 2026 đến 2033.
Trong thời gian tới, bà sẽ phụ trách hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn với tổng vốn đầu tư khoảng 8,5 tỷ USD, bao gồm xây dựng đập và hồ chứa mới, hai cảng biển cùng một đường ống vận chuyển khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG).
"Kênh đào Panama luôn được định hướng bằng các kế hoạch dài hạn. Chúng tôi đang triển khai một chiến lược phát triển đầy tham vọng cho 10 năm tới", bà cho biết.
Kênh đào Panama từng trở thành tâm điểm chú ý vào năm ngoái khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố muốn giành lại quyền kiểm soát tuyến hàng hải này với cáo buộc Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng tại đây.
Đầu năm nay, Tòa án Tối cao Panama đã hủy hợp đồng cho phép tập đoàn CK Hutchison của Hồng Kông vận hành hai cảng gần kênh đào. Chính phủ Panama sau đó tiếp quản các cảng này và giao quyền khai thác tạm thời cho APM Terminals, công ty thuộc tập đoàn AP Moller Maersk, cùng hãng vận tải biển Mediterranean Shipping Company (MSC) của Thụy Sĩ.
Theo bà Espino de Marotta, Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama đang tiến hành sơ tuyển nhà thầu cho dự án hồ chứa và các cảng mới do cơ quan này trực tiếp quản lý. Việc xây dựng dự kiến bắt đầu vào cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028.
Bên cạnh đó, cơ quan này cũng đang làm việc với các doanh nghiệp năng lượng để hoàn thiện thiết kế đường ống, bao gồm xác định loại hydrocarbon sẽ được vận chuyển. Toàn bộ các dự án được kỳ vọng hoàn thành vào năm 2032.
Nguồn vốn xây dựng con đập mới đã được đảm bảo, trong khi các dự án cảng biển và đường ống sẽ được tài trợ thông qua thị trường vốn quốc tế cùng các khoản vay từ các tổ chức tài chính đa phương.
