Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam vừa chính thức có hiệu lực, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tư duy quản lý tài chính số của Chính phủ. Tuy nhiên, đằng sau những quy định mới mẻ này vẫn còn nhiều băn khoăn từ cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư. Chia sẻ về vấn đề này, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) đã có những phân tích chuyên sâu nhằm làm rõ bức tranh toàn cảnh của thị trường.
Xu hướng tất yếu của tài sản thực được số hóa
Theo ông Phan Đức Trung, nghị quyết mới này là một phản ứng chính sách nhanh nhạy và kịp thời trước sự vận động không ngừng của công nghệ tài chính toàn cầu. Điểm sáng lớn nhất chính là việc Nhà nước xác định trọng tâm khuyến khích phát triển Real World Assets (RWA), hay hiểu đơn giản là đưa các tài sản thực như bất động sản, cơ sở hạ tầng hay hàng hóa lên nền tảng blockchain.
Thực tế cho thấy thị trường tiền mã hóa giai đoạn 2020 đến 2022 đã chứng kiến sự sụp đổ của hơn 90% các loại token do thiếu tính ứng dụng hoặc không có giá trị nội tại. Việc định hướng gắn liền phát hành mã thông báo với tài sản thực là một bước đi thận trọng nhưng vô cùng cần thiết. Nó đóng vai trò như một bộ lọc tự nhiên, giúp thị trường loại bỏ rủi ro từ các loại "token rác" vốn chỉ dựa trên sự đầu cơ mà không có tài sản đảm bảo.
Không chỉ giúp làm sạch thị trường, hướng đi này còn mở ra cơ hội khổng lồ cho nền kinh tế. Các báo cáo uy tín trên thế giới dự báo quy mô thị trường tài sản thực được số hóa có thể đạt tới 19 nghìn tỷ USD vào năm 2033. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm kênh huy động vốn mới, gia tăng thanh khoản cho tài sản hiện hữu và tiếp cận trực tiếp với dòng vốn từ nhà đầu tư quốc tế thay vì chỉ phụ thuộc vào thị trường chứng khoán truyền thống.
BingX: nền tảng giao dịch đáng tin cậy với hàng loạt quyền lợi dành cho người dùng ở mọi cấp độ.
Bài toán vốn điều lệ và cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ
Một trong những quy định gây tranh luận nhiều nhất là yêu cầu doanh nghiệp phải có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng mới được cấp phép cung cấp dịch vụ. Nhiều ý kiến lo ngại rằng sân chơi này sẽ chỉ dành cho các "ông lớn" và đóng lại cánh cửa với các công ty khởi nghiệp.
Lý giải về điều này, Chủ tịch VBA cho rằng đây là sự thận trọng cần thiết của Chính phủ trong giai đoạn đầu thí điểm. Ông so sánh bối cảnh hiện nay với ngành ngân hàng năm 1996, khi vốn điều lệ trung bình chỉ khoảng 100 tỷ đồng nhưng nay đã tăng lên hàng chục nghìn tỷ. Quy mô nền kinh tế đã khác, và việc yêu cầu năng lực tài chính lớn nhằm đảm bảo khả năng vận hành an toàn, giảm thiểu rủi ro hệ thống.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp vừa và nhỏ hay các startup công nghệ bị bỏ rơi. Họ hoàn toàn có thể tham gia vào thị trường thông qua các khu vực khởi nghiệp sáng tạo hoặc các trung tâm tài chính đang được quy hoạch tại Đà Nẵng và TP.HCM. Hơn nữa, thị trường tài sản mã hóa có đặc thù khác biệt so với chứng khoán. Các tập đoàn lớn sẽ đóng vai trò dẫn dắt ở thị trường sơ cấp, trong khi các doanh nghiệp nhỏ có thể liên kết, phát triển các sản phẩm vệ tinh hoặc tham gia vào thị trường thứ cấp.
Bảo vệ nhà đầu tư qua sàn giao dịch trong nước
Bên cạnh vấn đề phát hành, câu chuyện quản lý giao dịch cũng được quan tâm đặc biệt. Quy định yêu cầu giao dịch thanh toán phải thực hiện bằng đồng Việt Nam và nhà đầu tư cần chuyển tài sản về các sàn trong nước được cấp phép.
Việc sử dụng đồng Việt Nam là yếu tố then chốt để giữ vững ổn định chính sách tiền tệ và kiểm soát cán cân thanh toán quốc gia. Đây là lộ trình mà ngay cả những thị trường tiên tiến như Nhật Bản hay Singapore cũng đã từng áp dụng: kiểm soát chặt chẽ ban đầu và nới lỏng dần khi thị trường đủ trưởng thành.
Đối với yêu cầu chuyển tài sản về sàn nội địa, ông Trung nhận định đây là cơ chế bảo vệ quyền lợi chính đáng cho nhà đầu tư. Hiện nay, các giao dịch trên sàn phi tập trung (DEX) hoặc giao dịch trao tay (P2P) tiềm ẩn rất nhiều rủi ro vì thiếu sự quản lý. Chỉ khi giao dịch trên các sàn tập trung (CEX) được cấp phép, tuân thủ các quy định về định danh và chống rửa tiền, nhà đầu tư mới được pháp luật bảo vệ khi có tranh chấp xảy ra.
Dẫu vậy, thói quen của nhà đầu tư Việt Nam vẫn là sử dụng các sàn quốc tế với danh mục hàng nghìn token và tiện ích đa dạng. Do đó, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, bên cạnh các chế tài xử lý, các sàn giao dịch trong nước cần có cơ chế khuyến khích đủ hấp dẫn như ưu đãi phí hay cải thiện chất lượng dịch vụ để thu hút người dùng tự nguyện quay về "sân nhà".
