Thị trường tài sản số đang chứng kiến những bước chuyển dịch mạnh mẽ về mặt quản lý hành chính tại Việt Nam. Trong phiên họp mới nhất, Chính phủ đã chính thức đề xuất đưa các dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa vào diện đối tượng phải báo cáo bắt buộc. Biện pháp này nhằm thiết lập một cơ chế giám sát chặt chẽ đối với các dòng tiền kỹ thuật số, hạn chế tối đa nguy cơ tội phạm công nghệ cao lợi dụng để thực hiện hành vi bất hợp pháp.
Bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện khung pháp lý
Vào sáng ngày 14 tháng 7 năm 2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tổ chức phiên họp thứ tư để xem xét và cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều liên quan đến hệ thống tài chính quốc gia.
Các văn bản được đưa ra thảo luận bao gồm Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền cùng với Luật Các tổ chức tín dụng. Sự kiện này đánh dấu một cột mốc quan trọng khi cơ quan quản lý quyết định đặt các giao dịch tài sản số dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt hơn nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn của nền kinh tế toàn cầu.
Trình bày tờ trình trước Quốc hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn làm rõ rằng dự thảo bổ sung hai nội dung cốt lõi mới. Nội dung thứ nhất xoay quanh khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi nhằm làm minh bạch các bên đứng sau dòng tiền. Nội dung thứ hai tập trung vào việc thiết lập các quy định pháp lý cụ thể đối với hoạt động cung ứng dịch vụ tài sản mã hóa.
Việc bổ sung này được xem là giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận tài chính phát sinh từ không gian mạng.
Trách nhiệm giám sát thuộc về Bộ Tài chính
Theo phương án thiết kế trong dự thảo luật, Bộ Tài chính được giao trọng trách là cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính trong công tác thanh tra và giám sát các tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản mã hóa.
Để triển khai đồng bộ, dự thảo yêu cầu tất cả các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này phải tiến hành xác minh danh tính thực tế của khách hàng một cách nghiêm túc.
Đồng thời, toàn bộ lịch sử giao dịch phải được lưu trữ đầy đủ dưới dạng văn bản giấy hoặc dữ liệu điện tử để phục vụ công tác điều tra khi có yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền.
Bên cạnh các biện pháp quản lý, dự thảo luật cũng đặc biệt bổ sung cơ chế bảo vệ hợp pháp cho những người tham gia báo cáo hoặc tố giác hành vi vi phạm. Điều này giúp người dân cũng như các tổ chức tài chính yên tâm phối hợp với cơ quan chức năng để loại bỏ các yếu tố rủi ro ra khỏi thị trường.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cũng đưa ra đề nghị Chính phủ sớm xây dựng một cơ chế phối hợp rõ ràng và chặt chẽ giữa Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Công an cùng với Thanh tra Chính phủ nhằm tối ưu hóa việc chia sẻ thông tin theo đúng các tiêu chuẩn quốc tế.
Những thách thức và yêu cầu lượng hóa trong thực tế
Mặc dù hoàn toàn đồng tình với chủ trương nâng cao năng lực giám sát, Ủy ban Kinh tế và Tài chính vẫn đề nghị cơ quan soạn thảo cần tiếp tục làm rõ hơn nữa khái niệm cùng phạm vi cụ thể của tài sản mã hóa. Việc định nghĩa chuẩn xác sẽ giúp bảo đảm sự đồng bộ với các quy định pháp luật khác hiện hành, tránh tạo ra những khoảng trống pháp lý hoặc sự chồng chéo không đáng có.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi lưu ý rằng ban soạn thảo cần đánh giá một cách toàn diện về chi phí tuân thủ của các doanh nghiệp khi áp dụng những quy định mới.
Đặc biệt, các cụm từ mang tính định tính như quyền kiểm soát trên thực tế, thực sự chi phối hoặc hưởng lợi từ giao dịch cần phải được cụ thể hóa bằng những tiêu chí rõ ràng. Việc lượng hóa này sẽ giúp giảm thiểu tối đa các vướng mắc phát sinh khi luật đi vào cuộc sống, giúp doanh nghiệp dễ dàng tuân thủ và cơ quan chức năng dễ dàng thực thi.
Hoàn thiện chính sách vĩ mô và hệ thống tín dụng
Không chỉ dừng lại ở mảng tài sản số, dự thảo sửa đổi Luật Ngân hàng Nhà nước còn bổ sung các quy định quan trọng về trạng thái đầu tư của Việt Nam cũng như các hoạt động đầu tư quốc tế. Đây sẽ là nền tảng vững chắc giúp Ngân hàng Nhà nước thực hiện đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ của một quốc gia thành viên tại các tổ chức tiền tệ quốc tế lớn. Các dữ liệu này cũng đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ điều hành chính sách tiền tệ, ổn định tỷ giá và quản lý kinh tế vĩ mô hiệu quả hơn.
Đối với Luật Các tổ chức tín dụng, các nhà lập pháp đã bổ sung quy định về vai trò của đại lý quản lý tài sản bảo đảm đối với trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ. Những điều chỉnh này hứa hẹn sẽ mang lại sự minh bạch lớn hơn cho thị trường vốn trong nước. Theo lộ trình đã đề ra, Chính phủ sẽ hoàn thiện toàn bộ hồ sơ các dự án luật này để kịp thời trình lên Quốc hội xem xét trước ngày 20 tháng 7 năm 2026.
