Việt Nam đang đứng ở điểm giao thoa giữa động lực bên trong và bên ngoài để thúc đẩy quá trình hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC).
Theo báo cáo mới nhất của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nhu cầu thúc đẩy IFC xuất phát từ cả mục tiêu phát triển quốc gia lẫn bối cảnh toàn cầu. VDSC cho rằng, khát vọng trở thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2045 đang tạo động lực mạnh mẽ cho các cải cách thể chế và tái cấu trúc thị trường vốn, hướng tới mục tiêu giảm chi phí vốn dài hạn cho nền kinh tế.
Cải cách thể chế - Nền móng cho trung tâm tài chính mới
Ở chiều ngoại cảnh, VDSC cho rằng, Việt Nam hưởng lợi từ làn sóng tái định vị của các doanh nghiệp đa quốc gia và các nhà đầu tư giàu có trong khu vực, đặc biệt trong bối cảnh Hồng Kông đối mặt với rủi ro thể chế còn chi phí tại Singapore ngày càng leo thang. Đây là cơ hội để Việt Nam nổi lên như một điểm đến thay thế có chi phí cạnh tranh và môi trường ổn định.
Việc xây dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và có tính cạnh tranh cao sẽ là nền móng cốt lõi giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách với các trung tâm tài chính khu vực, định hình vị thế riêng trên bản đồ tài chính toàn cầu.
VDSC cho rằng, nền tảng của môi trường kinh doanh thuận lợi được hình thành trong giai đoạn “Đổi mới 2.0” với các chính sách cải cách thể chế quyết liệt. Việt Nam đã ghi nhận mức cải thiện 12% trong chỉ số quản trị toàn cầu giai đoạn 2019-2023, phản ánh sự chuyển biến rõ rệt về chất lượng điều hành.
Khung chính sách và thể chế được đặt nền móng thông qua “4 bộ tứ chiến lược” bao gồm Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59 về Hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân.
Cùng với đó, Quốc hội cũng đã tái cơ cấu bộ máy, tinh gọn cấp phép và giảm chồng chéo giữa các cấp chính quyền. Đồng thời, khung pháp luật đang được cập nhật đồng loạt, bao gồm Luật Đất đai 2024, Luật Dữ liệu 60/2024/QH15, và lộ trình áp dụng tiêu chuẩn báo cáo IFRS (dự kiến Q1/2026), những yếu tố quan trọng giúp nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp.
Lợi thế cạnh tranh của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam so với khu vực
Về mặt kiến trúc thể chế cho Trung tâm tài chính quốc tế, VDSC cho rằng, Việt Nam đã thiết kế ba trụ cột quản trị độc lập gồm cơ quan điều hành, cơ quan giám sát và cơ quan giải quyết tranh chấp với tòa án chuyên trách và trung tâm hòa giải thương mại quốc tế, mô hình này tiến gần chuẩn thông lệ tại Singapore và Hồng Kông.
Song song đó, chính sách ưu đãi mạnh mẽ được triển khai nhằm thu hút các định chế tài chính toàn cầu. Các tổ chức quy mô lớn hoặc doanh nghiệp trong danh sách Fortune Global 500 được ưu tiên trở thành thành viên IFC.
Các ngành ưu tiên được áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong thời hạn dài, còn các ngành khác ở mức 15% trong thời hạn trung bình. Chuyên gia nước ngoài làm việc tại IFC được miễn hoặc giảm thuế thu nhập cá nhân đến hết năm 2030.
Chính sách đất đai cũng tạo lợi thế cạnh tranh với việc cho phép giao hoặc cho thuê quỹ đất sạch với thời hạn dài (lên đến 70 năm đối với các dự án ưu tiên có quy mô lớn) và tăng quyền thế chấp đất đai cho các chủ nợ ở nước ngoài.
VDSC chỉ ra, một yếu tố nổi bật nữa làm cho môi trường kinh doanh của Việt Nam trở nên thuận lợi là lợi thế “giá thành”. Chi phí thuê văn phòng hạng A và lương nhân sự tài chính tại TP.HCM và Đà Nẵng thấp đáng kể so với Singapore và Hồng Kông.
Hơn nữa, chi phí và giá dịch vụ tài chính ở Việt Nam cạnh tranh rõ rệt. Tốc độ xử lý hồ sơ cũng nhanh hơn phần lớn đối thủ khu vực, với thời gian thẩm định hồ sơ IPO khoảng 30 ngày và trái phiếu doanh nghiệp khoảng 15 ngày.
VDSC dẫn chứng, phí niêm yết cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp chỉ ở mức vài trăm đô la, thấp hơn rất nhiều so với mức hàng chục nghìn đến hơn một trăm nghìn đô la tại Singapore và Hồng Kông chưa kể phụ phí.
Ngoài ra, việc Việt Nam nằm trên tuyến hàng hải toàn cầu, sở hữu hàng loạt hiệp định thương mại tự do và quy hoạch cảng biển, sân bay Long Thành, cùng mạng lưới cao tốc đang được xây dựng, tạo nền tảng kết nối vật lý vững chắc, bổ trợ cho dịch vụ tài chính thương mại và thanh toán quốc tế.
Thách thức và hướng đi phía trước
Dù vậy, VDSC đánh giá, quá trình hiện thực hóa IFC Việt Nam vẫn đối mặt một số điểm nghẽn. Các chính sách thu hút nhân tài nước ngoài và ưu đãi cho nhân sự cấp cao vẫn chưa đủ hấp dẫn so với Singapore, Hồng Kông hay Dubai.
Hạ tầng số cũng là yếu tố cần được ưu tiên nâng cấp, đặc biệt về tốc độ Internet băng thông cố định và năng lực trung tâm dữ liệu (hiện mới đạt 55MW).
Theo VDSC, nếu Việt Nam triển khai mạnh mẽ các giải pháp then chốt như hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế “một cửa”, mở rộng bộ sản phẩm tài chính và đầu tư cho hạ tầng số, quốc gia hoàn toàn có thể rút ngắn khoảng cách với các trung tâm khu vực - hướng tới mô hình kết hợp giữa Thượng Hải và Thâm Quyến, với TP.HCM là hạt nhân thị trường vốn và Đà Nẵng phát triển tài chính xanh, Fintech.
Tựu trung, cũng như một tòa nhà chọc trời cần nền móng vững chắc, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam đang được hình thành trên ba trụ chính: cải cách thể chế sâu rộng, ưu đãi thuế cạnh tranh và chi phí vận hành thấp.
Tuy nhiên, tốc độ và chất lượng củng cố hạ tầng, nguồn nhân lực sẽ là yếu tố quyết định liệu Việt Nam có thể vươn lên trở thành trung tâm tài chính toàn cầu đáng tin cậy trong chu kỳ phát triển tới hay không.
