Bộ Tài chính đề xuất sàn thu hộ thuế chuyển nhượng tài sản mã hóa

Bộ Tài chính vừa đưa ra đề xuất đáng chú ý liên quan đến cơ chế thu thuế đối với tài sản mã hóa, trong đó yêu cầu các sàn giao dịch khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế cho người dùng với mức 0,1% trên doanh thu mỗi lần chuyển nhượng. Đây được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, dự kiến thí điểm trong vòng 5 năm kể từ tháng 9/2025.

Theo dự thảo Thông tư đang được lấy ý kiến, tổ chức nước ngoài và cá nhân, bao gồm cả cư trú và không cư trú, khi thực hiện giao dịch chuyển nhượng tài sản mã hóa sẽ chịu thuế thu nhập ở mức 0,1% tính trên doanh thu mỗi lần giao dịch. Điểm đáng chú ý là thay vì để người dùng tự kê khai, Bộ Tài chính đề xuất giao trách nhiệm cho các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, tức các sàn giao dịch, thực hiện việc khấu trừ và nộp thay khoản thuế này theo tháng.

Cơ chế này được thiết kế tương tự như mô hình đang áp dụng đối với các nền tảng thương mại điện tử. Theo đó, sàn sẽ đóng vai trò trung gian thu hộ và nộp hộ thuế, giúp đơn giản hóa quy trình cho người dùng cá nhân. Với đặc thù giao dịch tài sản mã hóa có số lượng lớn, tốc độ nhanh và doanh thu cao, việc kê khai theo tháng được cho là phù hợp để cơ quan quản lý kịp thời theo dõi và điều tiết nguồn thu.

Tài sản mã hóa được định nghĩa là loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao. Dù cùng được công nhận là tài sản như chứng khoán, tài sản mã hóa có những khác biệt nhất định trong mô hình vận hành và cấu trúc thị trường. Chính vì vậy, trong giai đoạn thí điểm, mô hình tổ chức sàn giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam sẽ mang tính tập trung cao.

Cụ thể, sàn giao dịch tài sản mã hóa sẽ tích hợp đồng thời ba chức năng gồm sở giao dịch, trung tâm lưu ký và công ty môi giới. Điều này khác với thị trường chứng khoán, nơi các chức năng trên được tách biệt thành các pháp nhân riêng. Việc tích hợp này nhằm đảm bảo quá trình thí điểm diễn ra trong khuôn khổ kiểm soát chặt chẽ, hạn chế rủi ro hệ thống và nâng cao tính minh bạch.

việc vận hành sàn giao dịch tài sản số được triển khai theo hình thức thí điểm, song song với việc đưa vào hoạt động các thị trường giao dịch vàng và bất động sản do Nhà nước quản lý.

Theo đề xuất, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam sẽ chính thức được thí điểm trong 5 năm kể từ tháng 9/2025. Trong thời gian này, các hoạt động như chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa sẽ được thực hiện bằng đồng Việt Nam (VND). Nguyên tắc triển khai thí điểm được nhấn mạnh là thận trọng, có kiểm soát, an toàn, minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân tham gia thị trường.

Một điểm gây chú ý khác trong dự thảo là yêu cầu về vốn điều lệ. Doanh nghiệp muốn thành lập sàn tài sản mã hóa phải có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng. Con số này cao gấp ba lần mức vốn tối thiểu của một ngân hàng thương mại và vượt xa nhiều ngành nghề kinh doanh có điều kiện khác. Đồng thời, nhà đầu tư nước ngoài chỉ được phép nắm tối đa 49% vốn tại các sàn giao dịch tài sản mã hóa trong nước.

Việc áp dụng mức thuế 0,1% trên doanh thu mỗi lần chuyển nhượng cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tác động tới hành vi giao dịch. Với đặc thù thị trường tài sản mã hoá có tần suất giao dịch cao, đặc biệt ở nhóm trader ngắn hạn, cơ chế tính thuế theo từng giao dịch có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và chiến lược đầu tư. Tuy nhiên, từ góc độ quản lý, việc thu thuế trực tiếp tại nguồn thông qua sàn được đánh giá là phương án khả thi nhằm hạn chế thất thu và tăng tính tuân thủ.

Đề xuất sàn khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế chuyển nhượng tài sản mã hóa cho thấy Việt Nam đang từng bước xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng cho lĩnh vực này. Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những mô hình quản lý tài sản mã hoá có tính tập trung cao trong giai đoạn đầu, với mục tiêu cân bằng giữa đổi mới công nghệ và kiểm soát rủi ro. Những thay đổi này có thể tạo tiền đề cho sự phát triển chính thức và minh bạch hơn của thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam trong những năm tới.