Bitcoin và những lần rung lắc khi "ghế nóng" đổi chủ
Sự thay đổi ở vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thường diễn ra vào những bước ngoặt của chu kỳ kinh tế, và dữ liệu lịch sử cho thấy Bitcoin nhiều lần biến động mạnh quanh các mốc này. Tuy nhiên, nếu đi sâu vào các con số, bức tranh hiện ra rõ ràng hơn khi giá không phản ứng với cá nhân lãnh đạo, mà phản ứng với bối cảnh thị trường và dòng tiền.
Khi Janet Yellen nhậm chức vào tháng 2/2014, Bitcoin giao dịch quanh mốc 810 USD, không lâu sau khi vừa thiết lập đỉnh gần 1.200 USD vào cuối năm 2013. Tuy nhiên, chỉ trong vòng một năm sau thời điểm chuyển giao quyền lực, giá Bitcoin đã lao dốc mạnh về khoảng 166 USD vào đầu năm 2015. Diễn biến này tương ứng mức giảm khoảng 80% so với thời điểm bà Yellen nhậm chức và khoảng 86% nếu tính từ đỉnh trước đó. Đà suy giảm sâu phản ánh rõ mức độ mong manh của thị trường ở giai đoạn sơ khai, trong đó cú sập của Mt. Gox đóng vai trò tác nhân chính phơi bày những rủi ro nội tại của hệ sinh thái tiền mã hóa thời kỳ đầu.
Bốn năm sau, khi Jerome Powell tiếp quản Fed vào tháng 2/2018, Bitcoin đã bước vào một giai đoạn trưởng thành hơn, với mức giá dao động 8.100 USD tại thời điểm chuyển giao. Trước đó, thị trường vừa chứng kiến đỉnh lịch sử gần 20.000 USD vào cuối năm 2017. Trong năm 2018, Bitcoin giảm về khoảng 3.100 USD, tương ứng mức giảm 62% kể từ thời điểm ông Powell nhậm chức và khoảng 84% so với đỉnh. Đây là giai đoạn Fed bắt đầu tăng lãi suất và thu hẹp bảng cân đối, trong khi bong bóng ICO vỡ, khiến dòng tiền rút khỏi các tài sản rủi ro.
Đến năm 2022, khi Jerome Powell được tái bổ nhiệm, Bitcoin giao dịch quanh mức 30.000 USD, sau khi đạt đỉnh 69.000 USD vào cuối năm 2021. Chỉ vài tháng sau, giá giảm xuống vùng 15.500 USD, tương đương mức giảm 48% từ thời điểm chuyển giao và khoảng 77% từ đỉnh. Đây là chu kỳ mà tác động của chính sách tiền tệ trở nên rõ nét nhất, khi Fed triển khai đợt tăng lãi suất mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, đồng thời thị trường crypto chịu thêm cú sốc từ sự sụp đổ của Terra và FTX.
Nhìn xuyên suốt ba giai đoạn, một xu hướng đáng chú ý là biên độ giảm của Bitcoin đang dần thu hẹp theo thời gian, từ khoảng 70% năm 2014 xuống còn dưới 50% vào năm 2022 nếu tính từ thời điểm chuyển giao. Điều này phản ánh sự trưởng thành dần của thị trường, nhưng không làm thay đổi bản chất biến động mạnh của tài sản này trong các chu kỳ suy giảm.
Thị trường thực sự phản ứng với điều gì?
Dữ liệu cho thấy Bitcoin thường giảm mạnh quanh các mốc chuyển giao tại Fed, nhưng mối liên hệ này mang tính trùng hợp hơn là nguyên nhân trực tiếp. Điểm chung của các giai đoạn nói trên là chúng đều diễn ra khi môi trường tài chính toàn cầu bước vào pha thắt chặt hoặc hậu quả của việc thắt chặt bắt đầu bộc lộ.
Khi thanh khoản dồi dào và lãi suất thấp, dòng tiền có xu hướng chảy vào các tài sản rủi ro, giúp Bitcoin tăng mạnh. Ngược lại, khi Fed siết chính sách, chi phí vốn tăng lên và dòng tiền bị rút về, các tài sản như Bitcoin thường chịu áp lực điều chỉnh sâu. Vì vậy, yếu tố quyết định không nằm ở việc ai trở thành Chủ tịch Fed, mà là cách Fed điều hành chính sách tiền tệ trong từng giai đoạn.
Trong bối cảnh thị trường đang hướng sự chú ý tới khả năng chuyển giao tiếp theo với cái tên Kevin Warsh, lịch sử cho thấy câu hỏi quan trọng không phải là cá nhân nào sẽ thay thế, mà là Fed sẽ lựa chọn hướng đi chính sách nào. Nếu chu kỳ nới lỏng quay trở lại, Bitcoin có thể hưởng lợi từ dòng tiền mới. Ngược lại, nếu áp lực lạm phát khiến Fed duy trì lập trường thắt chặt, các biến động mạnh vẫn có thể lặp lại.
Suy cho cùng, các con số trong quá khứ cho thấy một quy luật nhất quán: Bitcoin không phản ứng với chiếc ghế Chủ tịch Fed, mà phản ứng với dòng tiền mà chiếc ghế đó kiểm soát.
