3 triệu nạn nhân, 180.000 BTC biến mất và sự sụp đổ của đế chế lừa đảo PlusToken

Năm 2018, một dự án mang tên PlusToken xuất hiện và nhanh chóng lan rộng trong cộng đồng tiền mã hóa tại châu Á. Được quảng bá là một “ví tiền điện tử thông minh”, nền tảng này hứa hẹn mang lại lợi nhuận từ 10% đến 30% mỗi tháng nhờ các hoạt động giao dịch chênh lệch giá và khai thác tiền mã hóa. Với những lời hứa về lợi nhuận cao và ổn định, PlusToken đã thu hút hàng triệu người tham gia chỉ trong thời gian ngắn.

Đứng sau dự án là Chen Bo, sinh năm 1983, quốc tịch Trung Quốc. Cùng với các cộng sự, Chen Bo xây dựng PlusToken như một nền tảng đầu tư đơn giản: người dùng chỉ cần tải ứng dụng, nạp Bitcoin hoặc Ethereum, sau đó mua token nội bộ mang tên PLUS. Hệ thống sẽ hiển thị lợi nhuận tăng dần theo từng tháng, khiến nhiều nhà đầu tư tin rằng tài sản của họ đang được giao dịch và sinh lời thật sự.

Để mở rộng mạng lưới, dự án còn triển khai cơ chế giới thiệu nhiều tầng. Người tham gia được khuyến khích mời thêm bạn bè và người thân, từ đó thăng cấp trong hệ thống với các danh hiệu như “Big Boy” hay “Great God”. Token PLUS thậm chí từng được giao dịch trên một số sàn nhỏ với giá lên tới 350 USD, càng khiến dự án trở nên đáng tin trong mắt nhiều nhà đầu tư.

Song song với đó, PlusToken triển khai chiến dịch quảng bá quy mô lớn. Hàng loạt nhóm thảo luận trên WeChat hoạt động liên tục để tư vấn và thu hút người dùng mới. Các buổi hội thảo đầu tư được tổ chức tại nhiều thành phố, trong khi quảng cáo của dự án xuất hiện cả trên bảng quảng cáo tại siêu thị. Nhóm vận hành cũng tuyên bố PlusToken là một công ty quốc tế với trụ sở đặt tại Vanuatu nhằm tạo dựng hình ảnh chuyên nghiệp.

Nhờ chiến lược tiếp thị rầm rộ, PlusToken đã thu hút khoảng 3 triệu người tham gia từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Theo dữ liệu điều tra sau này, hệ thống đã nhận khoảng 180.000 BTC, 6,4 triệu ETH và hơn 111.000 USDT từ người dùng. Tổng giá trị số tài sản này được ước tính từ 2 tỷ đến 3,3 tỷ USD, trong khi số nạn nhân có thể dao động từ 2,6 đến 4 triệu người.

Đến tháng 6/2019, hệ thống bất ngờ đóng băng chức năng rút tiền. Nhóm vận hành thông báo rằng nền tảng đã bị tấn công và cần chuyển tài sản sang ví khác để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, chỉ ít ngày sau đó, toàn bộ nhóm sáng lập biến mất. Khi người dùng cố gắng thực hiện giao dịch, ứng dụng hiển thị một thông báo ngắn gọn gây chấn động: “sorry, we have run” – tạm dịch “xin lỗi, chúng tôi đã bỏ chạy”.

Sau khi vụ việc bùng nổ, lực lượng chức năng Trung Quốc nhanh chóng mở cuộc truy quét. Tháng 6/2019, sáu nhân vật chủ chốt của đường dây bị bắt giữ tại Vanuatu và sau đó bị dẫn độ về Trung Quốc. Nhóm này bao gồm Chen Bo; Dong Jianhua, sinh ngày 1/5/1990; Wang Renhu, sinh ngày 29/2/1984; Peng Yixuan, sinh ngày 29/11/1982; Ding Zanqing, sinh ngày 2/8/1978; và Yuan Yuan, sinh ngày 4/2/1987. Hình ảnh hồ sơ của sáu nghi phạm sau đó cũng được công bố, cho thấy chân dung và thông tin cá nhân cơ bản của những người đứng sau đường dây lừa đảo hàng tỷ USD này.

Cuộc điều tra tiếp tục mở rộng trong năm 2020, khi cơ quan chức năng bắt giữ thêm nhiều thành viên trong mạng lưới. Tổng cộng 27 đối tượng chủ mưu cùng 82 thành viên cốt lõi đã bị truy bắt, một số bị phát hiện đang lẩn trốn tại Campuchia, Việt Nam và Malaysia.

Trong quá trình tẩu tán tài sản, nhóm vận hành PlusToken đã sử dụng nhiều kỹ thuật để che giấu dòng tiền. Chúng chuyển tài sản qua các công cụ trộn coin như Wasabi Wallet, chia nhỏ giao dịch theo mô hình “peel chain” và bán ra thông qua các môi giới OTC trên sàn Huobi. Ước tính hơn 25.000 BTC đã bị bán tháo trên thị trường, với quy mô đủ lớn để góp phần tạo áp lực giảm giá đối với Bitcoin vào cuối năm 2019.

Phiên tòa xét xử diễn ra vào tháng 12/2020 tại Yancheng Intermediate People's Court ở tỉnh Giang Tô. Chen Bo cùng 13 nhân vật chủ chốt bị kết án tù từ 2 đến 11 năm, kèm theo các khoản tiền phạt lên tới 900.000 USD. Tòa án kết luận PlusToken là một mô hình kim tự tháp, với tổng số tiền lừa đảo được xác định là 14,8 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 2,25 tỷ USD.

Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng cũng thu giữ lượng tài sản tiền mã hóa khổng lồ gồm 194.775 BTC, 833.083 ETH cùng hàng triệu token khác như LTC, EOS, XRP và DOGE. Tại thời điểm năm 2020, tổng giá trị số tài sản này được ước tính khoảng 4,2 tỷ USD và toàn bộ đã bị sung công vào ngân khố quốc gia Trung Quốc.

Dù số tiền thu hồi rất lớn, phần lớn nạn nhân của PlusToken gần như không nhận lại được khoản bồi thường đáng kể nào. Đây cũng là kết cục thường thấy trong các vụ lừa đảo tài chính quy mô lớn, khi tài sản bị tịch thu thường được chuyển vào ngân sách nhà nước thay vì hoàn trả trực tiếp cho người bị hại.

Vụ PlusToken trở thành một trong những bê bối lớn nhất lịch sử thị trường tiền mã hóa. Chỉ với lời hứa lợi nhuận 10% đến 30% mỗi tháng, dự án đã thuyết phục hàng triệu người gửi tài sản của mình. Nhưng trên thực tế, không hề có hoạt động giao dịch hay khai thác nào diễn ra. Toàn bộ hệ thống chỉ vận hành theo mô hình lấy tiền của người tham gia sau trả cho người tham gia trước, cho đến khi dòng tiền mới cạn kiệt và những người đứng sau biến mất.