Vitalik Buterin, người sáng lập Ethereum, cho rằng khái niệm mở rộng mạng lưới bằng các giải pháp Lớp thứ hai (L2) đang mất dần hiệu lực. Thực tế hiện tại cho thấy cả tiến độ kỹ thuật lẫn định nghĩa về việc “kế thừa tính bảo mật” đã không còn đồng nhất với tầm nhìn cốt lõi.

Vitalik: Layer 2 không còn mở rộng Ethereum theo định nghĩa ban đầu

Theo Vitalik Buterin, nhiều mạng Layer 2 hiện nay không còn thực sự “mở rộng Ethereum” theo nghĩa cốt lõi ban đầu. Thay vì là phần kéo dài tự nhiên của Ethereum về mặt bảo mật và đồng thuận, không ít L2 đang vận hành như những hệ sinh thái bán độc lập, chỉ gắn Ethereum ở lớp thanh toán hoặc quảng bá thương hiệu.

Bài đăng của Vitalik bàn luận về vai trò của L2s hiện nay trong hệ sinh thái Ethereum. Nguồn @VitalikButerin

Ban đầu, L2 được kỳ vọng sẽ giúp Ethereum xử lý nhiều giao dịch hơn với chi phí rẻ hơn mà vẫn giữ nguyên tính an toàn của mạng chính (Mainnet). Tuy nhiên, áp lực về tốc độ ra mắt và trải nghiệm người dùng đã khiến nhiều dự án ưu tiên quyền kiểm soát hơn là sự ràng buộc kỹ thuật. 

Vitalik nhấn mạnh: Nếu một mạng L2 có thể bị dừng hoạt động, bị sửa đổi dữ liệu hoặc can thiệp bởi Cơ chế đa chữ ký (Multisig) – một hệ thống yêu cầu nhiều người cùng phê duyệt hành động thay vì chỉ một khóa cá nhân – thì việc gọi đó là “mở rộng Ethereum” là chưa chính xác.

Sự trỗi dậy của mainnet và sự mờ nhạt của các "phân mảnh thương hiệu"

Một bước ngoặt lớn là mạng chính Ethereum đang tự mở rộng nhanh hơn dự kiến thông qua các nâng cấp như Không gian dữ liệu khối (Blobspace) hay Danksharding (phương pháp chia nhỏ dữ liệu để giảm tải). Khi chi phí lưu trữ dữ liệu trên mạng chính giảm mạnh, lợi thế về phí giao dịch rẻ của L2 không còn là yếu tố độc quyền.

Trong bối cảnh đó, nhiều L2 đang tồn tại giống như những phân mảnh mang thương hiệu (Branded Shards). Chúng mượn uy tín của Ethereum để tạo niềm tin nhưng lại không tuân thủ các chuẩn mực an toàn khắt khe mà Ethereum hướng tới. 

Vitalik khẳng định: Nếu lớp nền đã đủ khả năng mở rộng, các L2 phải chứng minh giá trị thực sự ở khía cạnh phi tập trung, thay vì chỉ tồn tại nhờ danh nghĩa.

Phân loại lại Layer 2 theo mức độ kế thừa bảo mật Ethereum

Để tránh nhầm lẫn cho người dùng và nhà đầu tư, Vitalik đề xuất phân loại lại các giải pháp Lớp thứ hai dựa trên mức độ kế thừa bảo mật từ Ethereum:

• Nhóm kế thừa toàn phần: Không có khóa quản trị khẩn cấp, không có cơ chế đa chữ ký kiểm soát cầu nối tài sản. Người dùng có thể rút tài sản về mạng chính bất cứ lúc nào mà không cần đặt niềm tin (Trustless) vào bên thứ ba.

• Nhóm kế thừa một phần: Vẫn phụ thuộc vào các nhóm quản trị hoặc cơ chế can thiệp trong giai đoạn chuyển đổi kỹ thuật.

• Nhóm ưu tiên ứng dụng: Tập trung tối đa vào hiệu năng và trải nghiệm người dùng, chấp nhận đánh đổi một phần tính an toàn của Ethereum.

Việc minh bạch hóa các nhóm này sẽ giúp người dùng hiểu rõ rủi ro, phân biệt rõ đâu là “mở rộng thực thụ” và đâu là “xây dựng hệ sinh thái riêng dựa trên danh tiếng Ethereum”.

Tầm nhìn mới: Giá trị khác biệt thay vì chạy đua phí rẻ

Thay vì chỉ cạnh tranh bằng phí giao dịch thấp, Vitalik cho rằng các L2 cần tạo ra giá trị kỹ thuật đặc trưng như:

• Máy ảo chuyên biệt (VM): Tối ưu cho các tác vụ tính toán riêng biệt.

• Thông lượng cực cao: Xử lý khối lượng giao dịch khổng lồ cho các mục đích phi tài chính.

• Thanh toán tức thì (Low latency sequencing): Giảm tối đa độ trễ trong việc sắp xếp giao dịch.

• Tích hợp hệ thống phân xử rủi ro (Dispute resolution): Tăng cường khả năng xử lý tranh chấp tự động.

Khám phá BingX – nền tảng giao dịch hàng đầu với nhiều đặc quyền dành riêng cho người dùng mới và VIP.

Củng cố lớp nền bằng công nghệ ZK-Proof

Ở cấp độ giao thức, Vitalik tin rằng Ethereum cần tích hợp trực tiếp khả năng xác minh mã hóa trực tiếp trên mạng chính (Native Rollup Precompile). Điều này cho phép:

1. Tính tương tác toàn diện: Các mạng lưới khác nhau có thể trao đổi dữ liệu mà không cần tin tưởng lẫn nhau.

2. Tính linh hoạt: Các L2 vẫn tự do phát triển chức năng riêng nhưng vẫn gắn chặt vào gốc rễ bảo mật của Ethereum.

Hệ sinh thái sẽ luôn tồn tại những hệ thống có mức độ bảo đảm khác nhau. Tuy nhiên, trách nhiệm của Ethereum là phải làm rõ ranh giới bảo mật, củng cố lớp nền vững chắc thay vì cố gắng gộp tất cả vào một khái niệm "mở rộng" chung chung và thiếu chuẩn xác.