Một trong những thước đo lạm phát được tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh đặc biệt ưa chuộng tiếp tục cho thấy tín hiệu hạ nhiệt.
Điều này củng cố quan điểm của ông rằng lạm phát đang được cải thiện, đồng thời đi ngược lại nhận định của ngày càng nhiều nhà hoạch định chính sách cho rằng Fed có thể sẽ phải tiếp tục nâng lãi suất để kiềm chế áp lực giá cả gia tăng.
Theo báo cáo của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas công bố hôm thứ Tư, lạm phát tính theo thước đo Trimmed Mean (lạm phát trung bình lược bỏ) - phiên bản nổi tiếng nhất trong nhóm các chỉ số mà Warsh gọi là “trimmed averages” tại phiên điều trần phê chuẩn của mình - đã đạt 2,3% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước, giảm từ mức 2,4% của tháng 3.
Tuy nhiên, chính những người xây dựng chỉ số này lại cảnh báo rằng hiện nay nó có thể đang đánh giá thấp xu hướng lạm phát thực sự của nền kinh tế.
“Cần thận trọng trước khi quá lạc quan từ mức độ hiện tại của chỉ số Trimmed Mean”, ông Tyler Atkinson, nhà kinh tế học của Fed Dallas, cho biết trong cuộc phỏng vấn hôm 27/5 trước khi dữ liệu mới nhất được công bố.
Ông giải thích rằng trong điều kiện bình thường, chỉ số này hoạt động khá hiệu quả trong việc loại bỏ những biến động bất thường của các thành phần giá cả riêng lẻ.
Trong tháng 4, các yếu tố biến động mạnh bao gồm giá xăng dầu, vé máy bay và đồ trang sức tăng vọt, trong khi giá thịt gia cầm, đồ vải gia dụng và dịch vụ cắt tóc lại giảm.
Phương pháp tính của Trimmed Mean loại bỏ những nhóm mặt hàng có mức tăng giá cao nhất và giảm giá mạnh nhất, từ đó giữ lại phần giữa của phân phối biến động giá. Kết quả thu được thường phản ánh chính xác hơn xu hướng lạm phát cơ bản và là chỉ báo đáng tin cậy về hướng đi tương lai của lạm phát.
Thông thường, số lượng mặt hàng có giá giảm hoặc tăng chậm nhiều hơn số lượng mặt hàng tăng giá mạnh. Vì vậy, các nhà nghiên cứu của Fed Dallas điều chỉnh phương pháp bằng cách loại bỏ nhiều nhóm có lạm phát cao hơn so với nhóm có lạm phát thấp.
Tuy nhiên, tình hình hiện nay đã khác.
Các mức thuế quan mà Tổng thống Donald Trump áp đặt trong năm qua đã khiến giá của một bộ phận lớn hàng hóa tăng lên đáng kể, làm đảo ngược sự mất cân đối thông thường trong phân phối giá cả.
Theo ông Atkinson, khi phương pháp luận của chỉ số tiếp tục loại bỏ 31% nhóm mặt hàng có mức tăng giá cao nhất và 24% nhóm có mức tăng thấp nhất hoặc giảm giá, kết quả là chỉ số bị kéo xuống thấp hơn thực tế và không phản ánh đầy đủ áp lực lạm phát đang tồn tại.
Đây không phải là lần đầu tiên hiện tượng này xảy ra.
Trong đợt bùng phát lạm phát hậu đại dịch Covid-19, chỉ số Trimmed Mean của Fed Dallas cũng từng phát đi tín hiệu sai lệch rằng lạm phát sẽ hạ nhiệt nhanh hơn thực tế.
Trong khi đó, thước đo mà các nhà hoạch định chính sách Fed sử dụng phổ biến để đánh giá áp lực giá cơ bản hiện nay - chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân lõi (PCE lõi), loại trừ giá thực phẩm và năng lượng dễ biến động - đã tăng 3,3% trong 12 tháng tính đến tháng 4, theo số liệu do Cục Phân tích Kinh tế (BEA) thuộc Bộ Thương mại Mỹ công bố mới đây.
Đây là mức tăng nhanh nhất kể từ năm 2023 và như Thống đốc Fed Lisa Cook nhận định trước đó, nó đang “rõ ràng đi sai hướng”.
Dẫu vậy, tại phiên điều trần phê chuẩn vào tháng trước, ông Warsh nói với các nhà lập pháp rằng ông thích dựa vào các chỉ số “trimmed averages” để đánh giá xu hướng lạm phát. Trả lời Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Catherine Cortez Masto, ông cho biết bản thân tin rằng lạm phát “đã cải thiện phần nào trong năm qua”.
Nhiều chuyên gia phân tích tỏ ra hoài nghi trước nhận định này.
Trong một báo cáo nghiên cứu, hai chuyên gia Steve Englander và Dan Pan của Ngân hàng Standard Chartered cho rằng: “Chúng tôi cho rằng rất khó để lập luận rằng quá trình giảm lạm phát được phản ánh bởi chỉ số Trimmed Mean là có thật”.
Hai chuyên gia lưu ý không chỉ những hạn chế về mặt thống kê của chỉ số Fed Dallas mà còn thực tế rằng trong lịch sử, nó không dự báo lạm phát tương lai hiệu quả bằng chỉ số PCE lõi.
Ông Atkinson cho biết Fed Dallas hiện không có kế hoạch thay đổi phương pháp tính toán của mình. Nếu áp lực giá do thuế quan gây ra giảm dần như kỳ vọng, vấn đề hiện nay có thể tự được khắc phục trong những tháng tới.
Tuy nhiên, cho đến lúc đó, các thước đo khác về lạm phát cơ bản có thể xứng đáng được giới hoạch định chính sách quan tâm nhiều hơn.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X hôm 28/5, nhà kinh tế học Jason Furman của Đại học Harvard nhận định rằng chỉ số Trimmed Mean không phải là thước đo duy nhất cho thấy lạm phát đang dịu lại gần đây.
Một chỉ số khác là Median PCE (lạm phát trung vị PCE) do Fed Cleveland xây dựng cũng đã giảm trong những tháng gần đây, dù hiện vẫn ở mức 2,8%, cao hơn đôi chút so với chỉ số của Fed Dallas.
Đề cập đến thước đo được ông Warsh ưa chuộng, Furman cho rằng không có gì để kết luận rằng nó là một công cụ đánh giá phi lý. “Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là nó có thể đã được lựa chọn dựa trên kết quả quan sát được sau khi sự việc xảy ra”, ông nói.
Furman cho biết ông mong muốn Fed thực hiện các nghiên cứu toàn diện hơn để xác định đâu là phương pháp trích xuất tín hiệu lạm phát tốt nhất, sau đó chính thức đề xuất và kiên định sử dụng phương pháp đó trong dài hạn.
