Tại sự kiện “Thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hoá: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư” do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam phối hợp cùng Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức sáng 25/3 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế, bà Đoàn Mai Hạnh – CEO sàn giao dịch tài sản số TCEX – đã chia sẻ chi tiết về cách tiếp cận KYC và KYT trong vận hành sàn.
Việt Nam thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa: Khi kiểm soát dòng tiền trở thành trọng tâm
Theo bà Hạnh, TCEX hiện đang hợp tác với các đối tác quốc tế để triển khai hệ thống KYT (Know Your Transaction), trong đó trọng tâm là xây dựng các mô hình nhận diện (pattern) phục vụ cho việc truy vết dòng tiền và hỗ trợ điều tra khi cần thiết.
Ở lớp kiểm soát đầu tiên, hệ thống sẽ đánh giá các giao dịch dựa trên nguồn gốc dòng tiền, xác định liệu tài sản có đến từ các “nguồn sạch” hay không, đồng thời đối chiếu với các tiêu chuẩn AML (chống rửa tiền) theo quy định. Đây được xem là bước then chốt nhằm ngăn chặn rủi ro từ các dòng tiền có liên quan đến hoạt động bất hợp pháp.
Song song với KYT, quy trình KYC (Know Your Customer) vẫn đóng vai trò nền tảng trong việc xác minh danh tính người dùng. Ngay từ thời điểm khách hàng thực hiện on-board tài sản lên sàn, toàn bộ thông tin đã được xác thực thông qua các bước KYC. Đáng chú ý, TCEX tận dụng hệ sinh thái dữ liệu từ ngân hàng mẹ như Techcombank, bao gồm các giải pháp như One-Check, nhằm nâng cao độ chính xác và độ tin cậy của dữ liệu người dùng. Đồng thời, hệ thống KYC cũng được phát triển nội bộ (in-house) để đảm bảo khả năng kiểm soát và tùy biến theo đặc thù vận hành.
Không dừng lại ở đó, đại diện TCEX cho biết sàn còn triển khai lớp giám sát nội bộ nhằm rà soát liên tục các giao dịch, từ đó phát hiện những dấu hiệu bất thường. Các trường hợp nghi vấn sẽ được đánh giá và đưa ra hành động phù hợp, đảm bảo tuân thủ quy định cũng như bảo vệ hệ thống trước các rủi ro tiềm ẩn.
Chia sẻ của của TCEX cho thấy một thực tế rõ ràng: trong bối cảnh thị trường crypto đang tiến gần hơn tới khung pháp lý, việc kiểm soát không chỉ dừng lại ở danh tính người dùng (KYC), mà đã mở rộng sang bản chất dòng tiền (KYT).
KYT không còn là lựa chọn: Áp lực từ dòng tiền “bẩn” toàn cầu
Theo báo cáo Crypto Crime Report 2026 của Chainalysis, tổng giá trị giao dịch crypto liên quan đến hoạt động bất hợp pháp trong năm 2025 ước tính đạt ít nhất 154 tỷ USD (lower-bound), tăng 162% so với mức đã điều chỉnh của năm 2024 (khoảng 57,2 tỷ USD). Dù vẫn chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng khối lượng giao dịch toàn thị trường (dưới 1–1,5%), đây lại chính là khu vực bị giám sát chặt chẽ nhất bởi các cơ quan quản lý toàn cầu.
Đi sâu vào cấu trúc dòng tiền, hơn 67% (tương đương khoảng 104 tỷ USD) đến từ các thực thể nằm trong danh sách trừng phạt, tăng đột biến 694% so với năm trước. Phần lớn hoạt động này gắn với các quốc gia như Nga, Iran và Triều Tiên trong bối cảnh crypto ngày càng được sử dụng như một công cụ né tránh lệnh trừng phạt tài chính.
Một xu hướng đáng chú ý khác là sự áp đảo của stablecoin, khi loại tài sản này chiếm tới 84% tổng dòng tiền bất hợp pháp trong năm 2025. Điều này phản ánh sự dịch chuyển từ các tài sản biến động cao sang các công cụ ổn định hơn để phục vụ hoạt động rửa tiền và chuyển giá trị xuyên biên giới.
Dữ liệu từ Elliptic cũng củng cố bức tranh này khi ghi nhận hơn 21,8 tỷ USD tài sản crypto bất hợp pháp và rủi ro cao đã được “laundering” thông qua các cơ chế cross-chain như bridge, swap và multichain chỉ trong nửa đầu năm 2025. Song song, các vụ hack và exploit tiếp tục leo thang với tổng thiệt hại vượt 3,4 tỷ USD, trong đó riêng nhóm hacker Lazarus (Triều Tiên) chiếm hơn 2 tỷ USD, mức cao kỷ lục từ trước đến nay.
Những con số này cho thấy một thực tế rõ ràng: rủi ro trong thị trường crypto không còn nằm ở quy mô, mà nằm ở tính chất và khả năng lan truyền của dòng tiền. Trong bối cảnh đó, KYT không còn là một lớp bổ trợ, mà đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong hệ thống compliance. Các sàn giao dịch, cầu nối và giao thức DeFi buộc phải triển khai cơ chế giám sát dòng tiền theo thời gian thực, nhằm phát hiện và ngăn chặn các nguồn tài sản liên quan đến địa chỉ bị trừng phạt, hoạt động bất hợp pháp hoặc hành vi đáng ngờ ngay từ đầu vào.c
