Được xem là lĩnh vực giàu tiềm năng bậc nhất của làn sóng tài chính công nghệ mới, thị trường tài sản số tại Việt Nam nay đang chứng kiến sự thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận của các doanh nghiệp tài chính. Nếu như giai đoạn đầu, nhiều công ty chứng khoán liên tục công bố kế hoạch tham gia, xây dựng đội ngũ, tổ chức hội thảo và nghiên cứu mô hình vận hành, thì hiện nay không ít đơn vị đã chủ động chậm lại hoặc chọn đứng ngoài quan sát.
Diễn biến này đặt ra câu hỏi liệu “chiếc bánh” tài sản số còn đủ hấp dẫn như kỳ vọng ban đầu, hay những yêu cầu ngày càng khắt khe được đưa ra đang khiến cuộc chơi trở nên khó tiếp cận hơn rất nhiều.
Một trong những doanh nghiệp sớm thay đổi định hướng là Vietcap. Từ giữa năm 2025, công ty này đã quyết định dừng kế hoạch xây dựng sàn giao dịch tài sản số sau quá trình đánh giá lại hiệu quả đầu tư và mức độ phù hợp với chiến lược phát triển dài hạn. Theo doanh nghiệp, lĩnh vực này đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn trong khi khả năng sinh lời vẫn còn nhiều biến số.
Sau Vietcap, HSC cũng cho biết chưa sẵn sàng tham gia thị trường tài sản mã hóa. Tại đại hội cổ đông thường niên gần đây, ban lãnh đạo doanh nghiệp thừa nhận đã có thời gian nghiên cứu sâu về lĩnh vực này, song cho rằng thị trường vẫn đang trong giai đoạn hình thành, chưa đủ rõ ràng để đưa ra quyết định đầu tư dài hạn. Theo đánh giá của HSC, đây không phải cuộc chơi có thể tham gia chỉ nhờ hiệu ứng xu hướng mà đòi hỏi năng lực công nghệ, quản trị rủi ro và sự chuẩn bị bài bản trong nhiều năm.
Đáng chú ý hơn cả là trường hợp của SSI, doanh nghiệp từng được xem là một trong những đơn vị tiếp cận sớm nhất với lĩnh vực blockchain và tài sản số tại Việt Nam. Trong nhiều năm, SSI liên tục tổ chức các hội thảo về blockchain, tài sản mã hóa và tài chính số, đồng thời thành lập SSI Digital nhằm phát triển hạ tầng công nghệ tài chính và các giải pháp liên quan đến tài sản số.
Tuy nhiên, kế hoạch này đã chững lại khi hồ sơ của SSI Digital chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu từ cơ quan quản lý. Chủ tịch SSI, ông Nguyễn Duy Hưng, từng cho biết doanh nghiệp hiện vẫn chưa tìm thấy mô hình có thể đồng thời đáp ứng ba yếu tố gồm hiệu quả kinh doanh, an toàn cho nhà đầu tư và khả năng tuân thủ pháp lý.
Theo ông Hưng, xu hướng quản lý tài sản mã hóa hiện nay đang dần tiệm cận với mô hình của thị trường chứng khoán truyền thống, từ cơ chế giao dịch tập trung cho đến lưu ký tập trung. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp muốn tham gia sẽ phải đầu tư mạnh vào công nghệ, hệ thống bảo mật, quản trị rủi ro cũng như các tiêu chuẩn tuân thủ pháp lý tương tự định chế tài chính lớn.
Sự thay đổi trong cách tiếp cận cho thấy thị trường tài sản số tại Việt Nam đang bước sang giai đoạn sàng lọc mạnh hơn. Đây không còn là lĩnh vực mà doanh nghiệp có thể tham gia chỉ dựa trên sức nóng của xu hướng hay kỳ vọng tăng trưởng nhanh như giai đoạn trước.
Bối cảnh này càng trở nên rõ nét sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025 về cơ chế thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời hạn 5 năm. Thay vì mở cửa nhanh, Việt Nam lựa chọn hướng tiếp cận thận trọng, ưu tiên khả năng kiểm soát dòng tiền, minh bạch giao dịch và bảo vệ nhà đầu tư.
Cùng với đó, các yêu cầu liên quan đến vận hành sàn giao dịch, lưu ký tài sản, kiểm soát chống rửa tiền và nghĩa vụ thuế cũng dần được siết chặt hơn. Trong số các tiêu chí được đưa ra, yêu cầu về năng lực tài chính được xem là rào cản lớn nhất.
Theo định hướng hiện nay, doanh nghiệp muốn tham gia vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa phải có vốn điều lệ khoảng 10.000 tỷ đồng. Đây là ngưỡng không dễ đáp ứng nếu đặt trong bối cảnh phần lớn doanh nghiệp tài chính tại Việt Nam vẫn có quy mô vốn hạn chế.
Mức yêu cầu cao được xây dựng nhằm đảm bảo doanh nghiệp đủ khả năng đầu tư cho hạ tầng công nghệ, hệ thống bảo mật, quản trị rủi ro và duy trì thanh khoản trong trường hợp thị trường biến động mạnh. Ngoài ra, chi phí dành cho tuân thủ pháp lý, lưu ký tài sản và giám sát giao dịch cũng được đánh giá là rất lớn.
Chính vì vậy, sân chơi tài sản số đang dần nghiêng về nhóm tổ chức có tiềm lực tài chính mạnh, đặc biệt là các ngân hàng hoặc hệ sinh thái được hậu thuẫn bởi các tập đoàn lớn. Đây cũng là lý do số lượng doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia giai đoạn đầu tương đối hạn chế.
Theo thông tin được công bố, chỉ khoảng 5 đơn vị đáp ứng các tiêu chí ban đầu để tham gia thị trường tài sản mã hóa thí điểm, bao gồm VIX, Lộc Phát Việt Nam có liên hệ với LPBank, CAEX liên quan VPBank Securities, TCEX gắn với Techcombank và Sàn Tài sản số Việt Nam có liên hệ với Sun Group.
Diễn biến này cho thấy thị trường tài sản số tại Việt Nam có thể sẽ không phát triển theo mô hình mở rộng đại trà như kỳ vọng trước đây. Thay vào đó, đây đang dần trở thành cuộc chơi có tính chọn lọc cao, nơi chỉ những doanh nghiệp sở hữu nguồn lực tài chính lớn, nền tảng công nghệ mạnh và khả năng chấp nhận chiến lược dài hạn mới đủ điều kiện bước vào cuộc đua.
