Tại Ngày hội Công nghệ TP.HCM – Conviction 2026 diễn ra ngày 14-8, bài toán đưa nguồn lực công nghệ, nhân tài và giá trị tài sản số về Việt Nam được các chuyên gia đặt trong mối liên hệ với chính sách, pháp lý và hạ tầng dữ liệu.
Doanh nghiệp Việt muốn trở về nhưng còn nhiều rào cản
Với chủ đề “Real World, Real Movement” (Giá trị thực, Hành động thực), Conviction 2026 tập trung thảo luận về những vấn đề đang tác động trực tiếp đến quá trình phát triển của hệ sinh thái blockchain, AI và tài sản số tại Việt Nam.
Một trong những vấn đề được quan tâm là nghịch lý nhiều doanh nghiệp công nghệ do người Việt sáng lập đã thành công ở thị trường quốc tế nhưng vẫn gặp khó khi muốn đưa nguồn lực và hoạt động kinh doanh trở lại Việt Nam. Ông Nguyễn Thành Trung, đồng sáng lập kiêm CEO Sky Mavis, cho rằng thủ tục tiếp nhận nguồn vốn quốc tế và cơ chế ghi nhận, định giá tài sản trí tuệ đang là hai trở ngại đáng kể đối với các doanh nghiệp công nghệ.
Theo ông Trung, các startup Việt ngày càng tiếp cận nhiều hình thức huy động vốn mới từ thị trường quốc tế, song quy trình pháp lý để tiếp nhận những dòng vốn này vẫn chưa thực sự phù hợp với đặc thù của ngành công nghệ.
Bên cạnh đó, nhiều loại tài sản quan trọng của doanh nghiệp công nghệ như mã nguồn, tài sản số hay các giá trị vô hình chưa có cơ chế định giá và ghi nhận đầy đủ. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khi đưa những tài sản này vào hệ thống kế toán, qua đó hạn chế khả năng tiếp cận các nguồn lực tài chính trong nước.
Từ thực tế trên, ông Trung đề xuất tận dụng mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế để hình thành một cơ chế tiếp nhận vốn quốc tế linh hoạt hơn, hướng tới rút ngắn thời gian xử lý thủ tục xuống khoảng 2-4 tuần.
Ông cũng cho rằng việc mở rộng phạm vi hoạt động của các sàn tài sản số trong khuôn khổ thí điểm có thể tạo thêm kênh để doanh nghiệp đưa các tài sản trí tuệ, mã nguồn và giá trị vô hình về thị trường trong nước, qua đó từng bước hình thành nguồn lực ngay tại Việt Nam.
Không chỉ dòng vốn, bài toán nhân lực cũng được đặt ra tại diễn đàn. Bà Nguyễn Phương Linh, Trưởng đại diện Superteam tại Việt Nam, cho biết Việt Nam hiện chiếm hơn 3% số lập trình viên blockchain mới trên toàn cầu và đứng thứ 8 thế giới.
Tuy nhiên, lợi thế về nhân sự chưa đồng nghĩa với việc Việt Nam có thể chuyển hóa thành sức mạnh cho các doanh nghiệp trong nước. Theo bà Linh, cơ chế sandbox cần được thiết kế theo hướng tạo điều kiện cho doanh nghiệp thử nghiệm thay vì trở thành một lớp thủ tục mới.
Bà đề xuất xây dựng sandbox chuyên biệt cho blockchain và tài sản số theo mô hình “một cửa”, đồng thời chuyển trọng tâm từ kiểm soát trước khi hoạt động sang giám sát dựa trên mức độ rủi ro. Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm thời gian chờ đợi và chủ động hơn trong quá trình thử nghiệm các mô hình công nghệ mới.
Dữ liệu đáng tin cậy là nền móng của kinh tế số
Bên cạnh vấn đề vốn và nhân lực, hạ tầng dữ liệu được xem là yếu tố quyết định khả năng phát triển lâu dài của nền kinh tế số.
Ông Nguyễn Phú Dũng, Tổng giám đốc CTCP Tập đoàn PILA, cho rằng Việt Nam không thiếu dữ liệu nhưng đang cần một hệ thống dữ liệu có độ tin cậy cao. Đây là nền tảng để hình thành một chuỗi giá trị mới, trong đó dữ liệu tin cậy tạo tiền đề cho tài chính tin cậy và từ đó thúc đẩy một nền kinh tế tin cậy.
Theo ông Dũng, tài sản số chỉ có thể phát huy giá trị khi được vận hành trên một hệ thống hạ tầng bảo đảm tính xác thực và an toàn của dữ liệu.
Ông cho biết nền tảng NDAChain đã vượt qua quá trình thẩm định liên bộ vào ngày 23-6, với sự tham gia của Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Tài chính.
Từ đó, ông Dũng đưa ra ba định hướng nhằm thúc đẩy hạ tầng dữ liệu quốc gia. Trước hết là xây dựng cơ chế hợp tác giữa Nhà nước, các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để thống nhất phương thức quản trị dữ liệu cũng như phát triển hệ thống định danh tự chủ.
Tiếp đó, Việt Nam cần hình thành hạ tầng tin cậy dùng chung cho nhiều lĩnh vực như tài chính, logistics, y tế và giáo dục. Theo ông, việc mỗi ngành hoặc mỗi tổ chức tự xây dựng một hệ thống riêng có thể dẫn đến tình trạng phân mảnh, tạo ra nhiều “ốc đảo tin cậy” và làm tăng chi phí kết nối.
Cuối cùng là chuẩn bị khả năng liên thông dữ liệu xuyên biên giới. Đây được xem là bước quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hướng tới kết nối với các hệ thống định danh điện tử khu vực và các khuôn khổ hợp tác kinh tế số trong ASEAN.
Những ý kiến tại Conviction 2026 cho thấy bài toán phát triển công nghệ tại Việt Nam không còn chỉ nằm ở việc thu hút nhân tài hay thúc đẩy số lượng dự án. Để những doanh nghiệp do người Việt xây dựng có thể quay về và phát triển tại thị trường nội địa, Việt Nam cần đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về dòng vốn, tài sản trí tuệ, sandbox và hạ tầng dữ liệu.
Khi pháp lý, nguồn nhân lực và hạ tầng cùng được cải thiện, lợi thế công nghệ của Việt Nam mới có thể được chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực và tạo ra những doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh ở quy mô quốc tế.
