Tài sản số không còn là khái niệm kỹ thuật
Sự phát triển của công nghệ trong những năm gần đây đang làm thay đổi cách thức hình thành, lưu trữ và vận hành tài sản. Nếu trước đây, tài sản chủ yếu gắn với yếu tố hữu hình hoặc các hệ thống truyền thống, thì hiện nay, một phần đáng kể giá trị đã được số hóa, tồn tại dưới dạng dữ liệu, tài khoản và nền tảng trực tuyến.
Theo ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm đào tạo an ninh mạng ATHENA, phạm vi của tài sản số đang ngày càng mở rộng, phản ánh mức độ số hóa sâu rộng trong các hoạt động kinh tế – xã hội.
“Tài sản số có thể là website, dữ liệu khách hàng, tài khoản ngân hàng, tài khoản mạng xã hội hoặc các phần mềm phục vụ vận hành”, ông Thắng chia sẻ tại chuỗi chương trình “Làm chủ tài sản số” diễn ra ngày 29/3 tại TP.HCM.
Sự đa dạng này cho thấy tài sản số không còn là khái niệm mang tính kỹ thuật hẹp, mà đã trở thành một phần thiết yếu trong hoạt động thường nhật của cả cá nhân lẫn tổ chức. Tuy nhiên, việc phân tán trên nhiều nền tảng và hệ thống cũng khiến bài toán quản lý trở nên phức tạp hơn.
Trong bối cảnh đó, rủi ro đối với tài sản số không chỉ đến từ yếu tố kỹ thuật, mà còn xuất phát từ chính hành vi của người dùng. Các hình thức tấn công ngày càng đa dạng, từ giả mạo thông tin để đánh cắp dữ liệu, phát tán mã độc đến chiếm quyền kiểm soát tài khoản.
Đáng chú ý, không ít sự cố lại bắt nguồn từ những điểm yếu rất cơ bản trong thói quen sử dụng. Việc dùng mật khẩu đơn giản, chia sẻ thông tin đăng nhập hoặc thiếu cảnh giác với các liên kết lạ đều có thể trở thành “cửa ngõ” cho các cuộc tấn công.
“Chỉ một điểm yếu nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống”, ông Thắng nhận định, đồng thời nhấn mạnh yếu tố con người đang trở thành mắt xích then chốt trong chuỗi bảo vệ tài sản số.
Từ góc độ quản trị, điều này đặt ra yêu cầu không chỉ ở việc đầu tư công nghệ, mà còn ở việc xây dựng thói quen và quy trình sử dụng an toàn. Các giải pháp như xác thực đa lớp, phân quyền truy cập hay kiểm soát thiết bị đăng nhập đang dần trở thành tiêu chuẩn phổ biến.
Đáng chú ý, những yêu cầu này không còn chỉ giới hạn ở doanh nghiệp. Khi các dịch vụ tài chính, thương mại điện tử và mạng xã hội phát triển mạnh, người dùng cá nhân cũng trở thành một phần trực tiếp của hệ sinh thái tài sản số. Điều này đồng nghĩa với việc trách nhiệm bảo vệ không còn tập trung ở một chủ thể duy nhất, mà được phân bổ rộng hơn.
Tại chương trình, các ý kiến cho rằng “làm chủ tài sản số” cần được hiểu theo nghĩa rộng: không chỉ là sở hữu, mà còn là khả năng nhận diện, kiểm soát và bảo vệ tài sản trong suốt vòng đời sử dụng.
Khoảng cách giữa tiếp cận và hiểu biết
Song song với sự thay đổi về cấu trúc tài sản, hành vi của người dùng trong môi trường tài chính số cũng đang dịch chuyển đáng kể. Công nghệ và các nền tảng trực tuyến giúp việc tiếp cận các sản phẩm tài chính – từ chứng khoán, tài sản mã hóa đến thị trường forex – trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
Theo ông Lê Hồng Ân, CEO Asia Business Insider, sự mở rộng của nền tảng số đã kéo theo làn sóng người dùng mới tham gia thị trường, đặc biệt là giới trẻ. Mạng xã hội và các kênh trực tuyến đóng vai trò quan trọng trong việc lan tỏa thông tin và cơ hội đầu tư.
Tuy nhiên, tốc độ tiếp cận nhanh lại đi kèm với những thách thức đáng kể. Trong khi lượng thông tin ngày càng phong phú, khả năng kiểm chứng và đánh giá lại không phải lúc nào cũng theo kịp. Một bộ phận người dùng tham gia thị trường với kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn nhưng thiếu nền tảng kiến thức để nhận diện rủi ro.
“Lừa đảo tài chính không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đã được tổ chức với quy mô lớn hơn”, ông Ân nhận định.
Các mô hình lừa đảo ngày càng tinh vi, tận dụng công nghệ để xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp và tạo dựng niềm tin. Những hình thức phổ biến bao gồm dự án đầu tư giả, nền tảng giao dịch mô phỏng hoặc các chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội nhằm thu hút người tham gia. Trong nhiều trường hợp, ranh giới giữa thông tin chính thống và sai lệch trở nên khó phân biệt, đặc biệt với người mới.
Điều này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin của người dùng. Việc nâng cao nhận thức, khả năng phân tích và đánh giá rủi ro trở thành yếu tố then chốt khi tham gia thị trường tài chính số.
Ở góc nhìn rộng hơn, TS. Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam (VIDE), cho rằng tài sản số cần được đặt trong tổng thể của nền kinh tế số – nơi giá trị đang dần được số hóa và giao dịch thông qua các nền tảng công nghệ. Xu hướng này không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng hơn, mà còn làm thay đổi cách thức tạo ra và phân phối giá trị.
Tuy nhiên, đi kèm với đó là yêu cầu về tính minh bạch và cơ chế quản lý phù hợp. Khi các giao dịch diễn ra chủ yếu trên môi trường số, việc đảm bảo an toàn và độ tin cậy của hệ thống trở thành yếu tố then chốt.
Trong khi đó, bà Lê Mỹ Huyền, Quản lý phát triển kinh doanh nền tảng BingX, cho biết các công cụ tài chính thế hệ mới đang giúp đơn giản hóa quy trình giao dịch, đồng thời cung cấp thêm nhiều công cụ phân tích và khả năng tiếp cận thông tin.
Dù vậy, hiệu quả sử dụng vẫn phụ thuộc lớn vào cách tiếp cận của từng cá nhân. Việc sử dụng công cụ mà không hiểu rõ cơ chế vận hành và rủi ro có thể dẫn đến những hệ quả đáng kể.
“Công cụ có thể giúp tiếp cận thị trường dễ hơn, nhưng hiệu quả đến đâu phụ thuộc vào cách mỗi người hiểu và quản trị rủi ro”, bà Huyền nhấn mạnh.
