Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen mới đây đã đề xuất Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU), mở ra một liên minh xuyên Đại Tây Dương mới trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đang làm lung lay mối quan hệ đồng minh lâu nay.
Bà đưa ra lời mời trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang tại Strasbourg ở Pháp hôm 16/9, với sự tham dự của Thủ tướng Canada Mark Carney.
“Trong thế giới mới này, chúng ta phải khẩn trương định hình lại các mối quan hệ đối tác và xây dựng những liên minh toàn cầu để củng cố khả năng chống chịu và nền dân chủ”, bà von der Leyen nói. “Tôi muốn cùng ngài mở cánh cửa để Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu”.
Việc tạo ra một vị thế được thiết kế riêng cho Canada gửi đi tín hiệu mạnh mẽ rằng EU, với tư cách một khối thương mại, có thể mở rộng phạm vi hợp tác vượt ra ngoài biên giới và tự định hình lại sau Brexit - sự kiện khiến khối mất đi một trong những nền kinh tế lớn nhất.
Ngay sau đó, Tổng thống Donald Trump lên tiếng cảnh báo sẽ áp thuế lên Liên minh châu Âu (EU) - thậm chí đình chỉ thương mại với khối này - nếu EU xúc tiến kế hoạch đưa Canada trở thành “thành viên liên kết” đầu tiên trong lịch sử.
“Tôi nghĩ điều đó thật nực cười. Canada là một đối tác thương mại tồi tệ”, ông Trump nói với các phóng viên sau khi tới North Carolina.
Tổng thống Mỹ cho biết phản ứng của ông sẽ phụ thuộc vào ý định của các nhà lãnh đạo châu Âu, đồng thời tuyên bố: “Nếu tôi cho rằng đây dù chỉ là một hành động thù địch, tôi sẽ áp những mức thuế rất nghiêm trọng hoặc ngừng giao thương với châu Âu đối với nhiều mặt hàng”.
Canada tìm kiếm đối tác mới giữa sức ép từ Mỹ
Chính phủ của ông Carney, vốn chịu tác động kinh tế từ cuộc chiến thương mại với Mỹ, đang đặt việc thắt chặt quan hệ với EU và các đối tác khác lên hàng đầu.
Sau khi các cuộc đàm phán Mỹ - Canada kết thúc vào tháng trước, ông Trump áp mức thuế 50% lên lượng hàng hóa trị giá 20 tỷ USD nhập khẩu từ Canada.
Không lâu sau, bên Carney đáp trả bằng mức thuế áp lên lượng hàng hóa do Mỹ sản xuất có giá trị tương đương.
Ưu tiên trước mắt của Canada là hoàn tất việc phê chuẩn CETA, Hiệp định Thương mại và Kinh tế Toàn diện EU-Canada. Hiệp định này được đàm phán từ một thập kỷ trước nhưng đến nay vẫn chưa được 10 quốc gia châu Âu chính thức phê chuẩn.
Theo tuyên bố từ văn phòng Thủ tướng Canada, hai bên muốn mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực gồm khoáng sản quan trọng, năng lực công nghiệp quốc phòng, AI và năng lực tính toán, an ninh năng lượng, không gian, dịch vụ tài chính và thanh toán.
Các nhà lãnh đạo cũng thảo luận việc hướng tới thương mại số thông suốt đối với hàng hóa phi nông nghiệp và nhiều loại hình dịch vụ.
Canada và EU được kỳ vọng sẽ đạt tiến triển trước hội nghị thượng đỉnh diễn ra tại Montreal (Canada) vào tháng 10. Hai bên có thể ký một thỏa thuận thương mại số đang được xây dựng trong thời gian qua tại sự kiện này.
“Châu Âu và Canada tin vào nền dân chủ”, bà von der Leyen tuyên bố. “Quyền lực không thuộc về người mạnh nhất, giàu nhất hay lớn tiếng nhất”.
