Trong bối cảnh chuyển đổi số trong nước diễn ra mạnh mẽ trong, niềm tin của người dùng đang trở thành yếu tố then chốt quyết định sự phát triển bền vững của các nền tảng tài chính số và sàn giao dịch tài sản số. Đây cũng là thông điệp được nhấn mạnh tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI”, diễn ra ngày 12/5 tại Hà Nội.
Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Tiến Dũng cho rằng, trí tuệ nhân tạo có thể thúc đẩy tốc độ đổi mới công nghệ, nhưng chính niềm tin của người dân mới là yếu tố quyết định giới hạn tăng trưởng của nền tài chính số.
Theo lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, quá trình chuyển đổi số trong ngành ngân hàng thời gian qua đã ghi nhận nhiều bước tiến đáng chú ý. Các dịch vụ ngân hàng điện tử, thanh toán số, ví điện tử, định danh điện tử và xác thực sinh trắc học đang ngày càng phổ biến, giúp người dân có thể thực hiện gần như toàn bộ nhu cầu tài chính chỉ thông qua thiết bị di động.
Hiện nhiều ngân hàng đã ghi nhận hơn 95% giao dịch thực hiện trên nền tảng số. Hệ thống thanh toán của Napas có thời điểm xử lý trên 40 triệu giao dịch mỗi ngày, trong khi toàn hệ thống ngân hàng đang luân chuyển khoảng 800.000 tỷ đồng/ngày, tương đương hàng chục tỷ USD.
Ông Phạm Tiến Dũng cho biết khoảng 88% người trưởng thành tại Việt Nam hiện sở hữu tài khoản ngân hàng và toàn bộ tài khoản giao dịch trực tuyến đều đã được đối chiếu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm hạn chế tình trạng tài khoản ảo và gian lận danh tính.
Tuy nhiên, cùng với sự bùng nổ của ngân hàng số và các nền tảng tài sản số, rủi ro an ninh mạng và lừa đảo công nghệ cao cũng gia tăng nhanh chóng. Theo ông Dũng, AI không chỉ mang đến cơ hội tối ưu vận hành, tự động hóa quy trình hay phát hiện giao dịch bất thường mà còn kéo theo các nguy cơ như deepfake, giả mạo danh tính, thao túng dữ liệu hay các mô hình ra quyết định thiếu minh bạch.
Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh rằng rủi ro trong lĩnh vực tài chính số hiện nay không chỉ nằm ở hệ thống công nghệ mà còn xuất phát từ hành vi người dùng, dữ liệu cá nhân và khả năng tội phạm mạng khai thác niềm tin của nhà đầu tư để thực hiện hành vi gian lận.
“Chúng ta không chỉ bảo vệ hệ thống mà còn phải bảo vệ người dùng; không thể chỉ phòng thủ riêng lẻ tại từng tổ chức mà cần xây dựng lá chắn chung cho toàn bộ hệ sinh thái. Quan trọng hơn là phải phát hiện sớm, cảnh báo sớm và phối hợp phản ứng nhanh trước các nguy cơ”, ông Dũng nhấn mạnh.
Theo giới chuyên môn, nhận định này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh thị trường tài sản số tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn hoàn thiện khung pháp lý. Khi công nghệ giữa các sàn giao dịch ngày càng tiệm cận nhau, niềm tin về khả năng bảo vệ tài sản, minh bạch dữ liệu và xử lý rủi ro sẽ trở thành yếu tố quyết định khả năng giữ chân người dùng.
Đại diện Ngân hàng Nhà nước cho biết cơ quan này đang tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động ngân hàng số, đẩy mạnh xác thực sinh trắc học, phối hợp triển khai Đề án 06 nhằm làm sạch dữ liệu khách hàng và hạn chế tình trạng tài khoản không chính chủ.
Song song với đó, định hướng quản lý AI trong lĩnh vực tài chính sẽ tập trung vào nguyên tắc “AI có trách nhiệm”, đặt yếu tố quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu và trách nhiệm giải trình lên hàng đầu. Theo ông Dũng, AI có thể hỗ trợ cảnh báo và đưa ra khuyến nghị, nhưng không thể thay thế hoàn toàn trách nhiệm của con người và tổ chức tài chính.
Khép lại bài phát biểu, lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước khẳng định việc bảo vệ niềm tin số không thể là trách nhiệm riêng của ngân hàng, công ty chứng khoán hay sàn giao dịch tài sản số, mà đòi hỏi sự phối hợp của toàn bộ hệ sinh thái tài chính, công nghệ và cơ quan quản lý.
