Thị trường lao động toàn cầu đang ghi nhận những thay đổi mạnh mẽ trong cách thức doanh nghiệp chi trả thu nhập cho nhân viên. Bên cạnh các đồng tiền pháp định truyền thống, Bitcoin cùng một số loại tiền mã hóa đang dần trở thành phương thức thanh toán thực tế tại nhiều nền kinh tế. Sự xuất hiện của xu hướng này vừa mang lại lựa chọn đa dạng cho người lao động, vừa đòi hỏi các chính phủ phải linh hoạt xây dựng hành lang pháp lý phù hợp.
Nền tảng pháp lý chính thức tại một số quốc gia
Trên bản đồ tài chính thế giới, New Zealand là một trong những quốc gia tiên phong khi chính thức ban hành hướng dẫn thuế về việc trả lương bằng tiền mã hóa từ năm 2019. Theo quy định của chính quyền địa phương, các doanh nghiệp được phép chi trả thu nhập bằng tài sản kỹ thuật số nếu khoản tiền đó được ấn định giá trị cố định trong hợp đồng lao động.
Đồng thời, loại tiền mã hóa được chọn phải có tính thanh khoản cao để dễ dàng quy đổi ra đồng nội tệ. Nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân của người lao động vẫn được thực hiện đầy đủ theo đúng quy trình hiện hành.
Tại khu vực Mỹ Latinh, El Salvador đã tạo nên bước ngoặt lớn khi công nhận Bitcoin là đồng tiền pháp định vào năm 2021. Bước đi này đồng nghĩa với việc mọi giao dịch thanh toán hàng hóa và hoạt động chi trả lương bằng Bitcoin đều được pháp luật công nhận tuyệt đối.
Cũng tại khu vực này, Argentina đã áp dụng những cải cách kinh tế tự do hóa sâu rộng. Luật lao động tại đây cho phép người sử dụng lao động và người lao động tự do thỏa thuận hình thức trả lương bằng ngoại tệ hoặc tiền mã hóa tùy theo nhu cầu thực tế của hai bên.
Một trường hợp vô cùng đặc biệt là Bhutan. Quốc gia này tận dụng nguồn năng lượng thủy điện dồi dào để khai thác Bitcoin. Nguồn tài sản kỹ thuật số thu được trong ngân sách nhà nước đã được chính quyền sử dụng để chi trả cũng như nâng lương cho đội ngũ công chức, đồng thời vận hành hệ thống thanh toán quốc gia.
Hình thức thỏa thuận tư nhân và chấp nhận một phần
Khác với nhóm quốc gia có khung pháp lý toàn diện, nhiều nền kinh tế chọn cách tiếp cận cởi mở thông qua các thỏa thuận dân sự hoặc áp dụng ở quy mô một phần.
Tại Hoa Kỳ, dù luật pháp liên bang chưa công nhận tiền mã hóa là tiền pháp định, một số chính quyền địa phương tiêu biểu như thành phố Miami hay New York đã cho phép công chức nhận lương bằng Bitcoin. Trong khối doanh nghiệp tư nhân, các công ty thường hợp tác với những đơn vị trung gian thanh toán để khấu trừ thuế trước, sau đó mới chuyển số tiền còn lại dưới dạng Bitcoin vào ví của người lao động.
Tại Nhật Bản, pháp luật cho phép các bên thỏa thuận nhận một phần thu nhập bằng tiền mã hóa nếu người lao động đồng ý. Tập đoàn công nghệ GMO là ví dụ tiêu biểu khi đã triển khai chương trình này cho nhân viên từ năm 2018.
Trong khi đó tại Thụy Sĩ, khu vực bang Zug được mệnh danh là Thung lũng Crypto nhờ môi trường pháp lý vô cùng thân thiện. Chính quyền địa phương cũng như nhiều công ty công nghệ tại đây đã chấp nhận cho người dân nộp thuế và nhận lương bằng Bitcoin hoặc Ethereum.
Quy định về nghĩa vụ thuế đối với thu nhập tiền mã hóa
Dù làm việc tại quốc gia nào, việc nhận lương bằng Bitcoin vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về nghĩa vụ tài chính. Cơ quan thuế tại các nước luôn áp dụng quy tắc quy đổi giá trị của tiền mã hóa sang đồng tiền pháp định tương đương tại thời điểm người lao động nhận lương. Điều này đảm bảo tính minh bạch, hỗ trợ quản lý nguồn thu ngân sách và tránh các rủi ro phát sinh từ sự biến động giá của thị trường kỹ thuật số.
Sự mở rộng của các chính sách trả lương bằng Bitcoin phản ánh xu hướng số hóa nền tài chính đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Việc nắm rõ khung pháp lý của từng quốc gia sẽ giúp người lao động và doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tiếp cận các phương thức thanh toán hiện đại.
