Sàn giao dịch tài sản số bao giờ chính thức hoạt động?
Việc xây dựng thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang được thúc đẩy cùng với quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý. Quyết định 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đưa trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và blockchain vào nhóm công nghệ chiến lược. Trong khi đó, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đã tạo cơ sở để Việt Nam triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa, bao gồm chào bán, phát hành, giao dịch và cung cấp các dịch vụ liên quan.
Đáng chú ý, Nghị định 284/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 16/7 và có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, đưa ra các mức xử phạt đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa.
Theo quy định, nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản mã hóa không thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ được Bộ Tài chính cấp phép có thể bị phạt từ 30-50 triệu đồng. Trường hợp giao dịch tài sản mã hóa được chào bán hoặc phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài không đúng quy định, mức phạt có thể lên tới 70-100 triệu đồng. Đối với tổ chức phát hành, một số vi phạm liên quan đến điều kiện chào bán, phát hành có thể bị xử phạt 150-200 triệu đồng.
Tuy nhiên, thời điểm các quy định này thực sự tác động đến hoạt động giao dịch của nhà đầu tư trong nước còn gắn với việc thị trường có sàn giao dịch tài sản mã hóa được cấp phép.
Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết khung pháp lý cơ bản đã được xây dựng theo hướng kiểm soát chặt điều kiện kinh doanh.
Hiện có 5 doanh nghiệp đã được chấp thuận về nguyên tắc để tiếp tục hoàn thiện các yêu cầu trước khi tham gia chương trình thí điểm. Trong đó có những điều kiện quan trọng như bảo đảm an toàn thông tin cấp độ 4, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và đáp ứng yêu cầu góp vốn 10.000 tỷ đồng.
Theo ông Hòa, chưa có một mốc thời gian cố định cho việc sàn giao dịch tài sản số chính thức vận hành. Thời điểm này sẽ phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện các điều kiện của từng doanh nghiệp.
Đáng chú ý, việc xử phạt nhà đầu tư trong nước giao dịch ngoài hệ thống được cấp phép chỉ được áp dụng sau khi Việt Nam có sàn giao dịch tài sản mã hóa đầu tiên được cấp phép.
Sau khi sàn đầu tiên đi vào hoạt động, nhà đầu tư trong nước sẽ có khoảng thời gian chuyển tiếp 6 tháng để từng bước đưa hoạt động giao dịch về các nền tảng được cấp phép tại Việt Nam. Việc này không đồng nghĩa nhà đầu tư phải chuyển toàn bộ tài sản đang sở hữu lên sàn nội địa. Tài sản vẫn có thể được lưu trữ trong ví cá nhân, nhưng các giao dịch mua bán thuộc phạm vi điều chỉnh phải thực hiện thông qua tổ chức được cấp phép.
Nhà đầu tư chờ một thị trường minh bạch hơn
Quá trình lựa chọn và cấp phép các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa hiện do Bộ Tài chính chủ trì, với sự phối hợp của Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước.
Trong lúc chờ thị trường nội địa hình thành, một bộ phận nhà đầu tư có xu hướng thận trọng hơn khi giao dịch trên các nền tảng quốc tế. Ông T.A.Tuấn, một nhà đầu tư tại Hà Nội thường giao dịch Bitcoin và Ethereum, cho biết đã tạm dừng một số giao dịch trên sàn quốc tế để chờ những hướng dẫn cụ thể hơn.
Theo ông, điều được quan tâm nhất hiện nay là thời điểm sàn giao dịch tài sản số trong nước chính thức hoạt động cũng như cách thức chuyển tiếp đối với những người đang giao dịch trên các nền tảng hiện có.
Bà Nguyễn Minh Hương, Tổng Giám đốc SCEX, cũng cho rằng thị trường đang chờ một sàn giao dịch nội địa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp lý, trong đó có tiêu chuẩn niêm yết và an toàn thông tin cấp độ 4.
Bà Hương cho biết hạ tầng của SCEX đã được xây dựng và vận hành thử, đồng thời đang trải qua quá trình kiểm định. Doanh nghiệp cũng mở rộng hợp tác với các định chế tài chính và đối tác quốc tế nhằm chuẩn bị cho những dịch vụ liên quan đến token hóa.
Ở góc độ doanh nghiệp blockchain, ông Nguyễn Thế Vinh, đồng sáng lập kiêm CEO Ninety Eight, đánh giá việc blockchain được đưa vào nhóm công nghệ chiến lược quốc gia cùng với quá trình xây dựng khuôn khổ thí điểm cho tài sản mã hóa là tín hiệu tích cực.
Theo ông Vinh, việc hoạt động trong nhiều năm khi thị trường chưa có hành lang pháp lý rõ ràng tạo ra không ít bất định cho doanh nghiệp, từ phát triển sản phẩm đến gọi vốn và hợp tác với các đối tác. Một hệ thống quy định minh bạch được kỳ vọng sẽ giúp giảm rủi ro pháp lý và tạo thêm niềm tin cho các tổ chức muốn đầu tư, phát triển công nghệ blockchain tại Việt Nam.
Ông Phan Vũ Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông - Điện tử TP.HCM, cho rằng việc pháp luật chính thức ghi nhận tài sản số là một loại tài sản đánh dấu bước tiến đáng kể. Tuy vậy, nhiều vấn đề vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện, từ phân loại tài sản, nghĩa vụ thuế đến tiêu chuẩn vận hành, điều kiện cấp phép và cơ chế xử lý tranh chấp.
Theo dữ liệu Chainalysis được dẫn lại, tổng giá trị giao dịch tài sản mã hóa liên quan đến Việt Nam trong giai đoạn tháng 7/2024 đến tháng 6/2025 vào khoảng 220-230 tỷ USD, tương đương hơn 600 triệu USD mỗi ngày.
Quy mô dòng tiền và số lượng người tham gia cho thấy nhu cầu về một hạ tầng giao dịch chính thức là rất lớn. Với nhà đầu tư, sàn giao dịch nội địa không chỉ là nơi thực hiện mua bán tài sản số mà còn được kỳ vọng tạo ra một môi trường minh bạch, an toàn và có cơ chế bảo vệ cụ thể.
Trong khi đó, với doanh nghiệp, việc thị trường thí điểm sớm được đưa vào vận hành có thể mở ra thêm cơ hội huy động vốn, phát triển sản phẩm và ứng dụng blockchain vào hoạt động kinh tế. Đây cũng được xem là bước quan trọng để thị trường tài sản số Việt Nam từng bước vận hành trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn và giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng giao dịch xuyên biên giới.
