Ngày 28/10/2025, tại Cung điện Akasaka (Tokyo), Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã ký kết thỏa thuận thương mại và hợp tác chiến lược trị giá 550 tỷ USD, đánh dấu bước ngoặt mới trong quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật giữa bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái định hình.
Theo thông cáo của Nhà Trắng, gói thỏa thuận bao gồm đầu tư chiến lược, hợp tác khoáng sản – đất hiếm, thương mại song phương và cam kết an ninh quốc phòng. Trong đó, phần lớn khoản 550 tỷ USD là dòng vốn đầu tư và bảo lãnh từ Nhật Bản vào các lĩnh vực trọng điểm tại Mỹ, gồm đóng tàu, năng lượng LNG, AI, bán dẫn và sản xuất xe điện.
Bà Takaichi – tân Thủ tướng Nhật Bản và cũng là nữ thủ tướng đầu tiên trong lịch sử nước này – khẳng định Tokyo sẽ “hành động như một đối tác chiến lược thực sự” của Washington, cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên 2% GDP. Đổi lại, Mỹ cam kết giữ thuế nhập khẩu hàng hóa Nhật ở mức 15%, thấp hơn nhiều so với mức đe dọa 25% trước đó.
“Đó là một cái bắt tay rất mạnh mẽ”, ông Trump nói khi chụp ảnh cùng bà Takaichi tại Tokyo. Về phần mình, nữ thủ tướng ca ngợi ông Trump đã “mang lại nhiều tiến triển cho hòa bình toàn cầu, đặc biệt tại Dải Gaza”, và tặng ông cây gậy golf của cố Thủ tướng Shinzo Abe cùng một quả bóng golf dát vàng – biểu tượng cho tình hữu nghị nối dài từ thời Abe – Trump.
Chuỗi cung ứng đất hiếm: Trọng tâm chiến lược mới
Một phần quan trọng của thỏa thuận là hợp tác về khoáng sản và đất hiếm – lĩnh vực hiện đang chịu sự thống trị của Trung Quốc (chiếm khoảng 60% nguồn cung toàn cầu). Mỹ và Nhật sẽ phối hợp xây dựng các dự án khai thác và tinh luyện độc lập, tập trung vào vật liệu cho nam châm vĩnh cửu, pin xe điện, chất xúc tác và vật liệu quang học.
Thông cáo của Nhà Trắng nhấn mạnh: “Mục tiêu là giúp hai quốc gia đạt được khả năng tự cường trong chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp không minh bạch.”
Điều này được xem là bước đi quan trọng trong cuộc cạnh tranh chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi Mỹ – Nhật – EU đang tìm cách thiết lập mạng lưới “friend-shoring” để giảm rủi ro từ Trung Quốc, đồng thời mở ra cơ hội đầu tư mới cho các công ty khai khoáng, năng lượng và công nghệ vật liệu hiếm.
Đọc thêm: Giá vàng lao dốc, BlackRock cảnh báo kỷ nguyên tài sản số hóa đang đến gần
Tác động kinh tế và địa chính trị
Với Mỹ, thỏa thuận giúp ông Trump hiện thực hóa khẩu hiệu “America First”, mang về hàng trăm tỷ USD đầu tư, tạo việc làm và giảm thâm hụt thương mại (hiện khoảng 70 tỷ USD/năm với Nhật). Đồng thời, nó củng cố vị thế của Mỹ trong cuộc đàm phán sắp tới với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Seoul – nơi hai bên dự kiến bàn về “đình chiến thương mại”.
Với Nhật Bản, động thái này giúp giảm áp lực thuế quan, nhưng đồng thời khiến nợ công và gánh nặng tài khóa tiếp tục phình to. Tuy nhiên, bà Takaichi xem đây là cơ hội chiến lược để khẳng định vai trò của Nhật trong trật tự kinh tế mới – nơi an ninh chuỗi cung ứng được xem trọng hơn lợi nhuận thương mại.
Liên hệ đến không gian tài sản số
Giới phân tích cho rằng sự chuyển hướng sang các chuỗi cung ứng “độc lập” có thể gián tiếp ảnh hưởng đến lĩnh vực tài sản số và blockchain công nghiệp – đặc biệt khi Mỹ và Nhật đẩy mạnh các tiêu chuẩn minh bạch trong dữ liệu, năng lượng và logistics.
Một số quỹ đầu tư tại Tokyo dự báo làn sóng token hóa hàng hóa chiến lược (commodity tokenization) có thể xuất hiện, giúp truy xuất nguồn gốc khoáng sản, kim loại hiếm và năng lượng trong các chuỗi cung ứng xuyên quốc gia.
Đọc thêm: Sóng gió từ “ân xá CZ”: Nghị sĩ Mỹ kêu gọi chặn Trump và gia đình giao dịch tiền số
