Lịch sử và sự hình thành “Sell In May” trong thị trường tài chính

Sell In May và thói quen nghỉ hè của giới quý tộc Anh

“Sell in May and go away” là một câu cửa miệng thường được thấy khi thị trường tài chính đi vào quý 2. Câu nói này thường mang hàm ý “bán vào tháng 5 rồi rời thị trường”  là một câu nói quen thuộc trong giới đầu tư toàn cầu. Tuy nhiên, ít người biết rằng phiên bản đầy đủ của nó là “Sell in May and go away, come back on St. Leger’s Day”, gắn với cuộc đua ngựa danh tiếng St. Leger Stakes, tổ chức tại Doncaster Racecourse vào khoảng tháng 9 hằng năm.

Câu nói này xuất hiện từ thời kỳ Victorian, khi tầng lớp quý tộc và giới tài chính tại Anh đóng vai trò chi phối thị trường. Khi bước sang mùa hè, họ thường rời London để nghỉ dưỡng dài ngày tại các điền trang ở nông thôn hoặc đi du lịch nước ngoài. Đây không phải là những chuyến nghỉ ngắn, mà là một phần trong lối sống thường niên của tầng lớp thượng lưu.

Trong bối cảnh lúc bấy giờ, hoạt động mua bán chứng khoán chủ yếu diễn ra trực tiếp tại Sở giao dịch chứng khoán Luân Đôn, gần như không có điều kiện theo dõi thị trường từ xa. Việc rời khỏi trung tâm tài chính đồng nghĩa với việc không thể phản ứng kịp thời trước biến động giá. Vì vậy, nhiều nhà đầu tư lựa chọn bán bớt cổ phiếu trước khi rời đi nhằm giảm thiểu rủi ro.

Khi mùa hè kết thúc, họ quay trở lại Luân Đôn và thời điểm này thường trùng với sự kiện St. Leger – một trong những dịp tụ họp lớn của giới thượng lưu. Đây cũng là lúc họ quay lại thị trường để tiếp tục đầu tư cho những tháng cuối năm. Lâu dần, thói quen này được lặp lại qua nhiều thế hệ, trở thành một quy ước mang tính xã hội, rồi được đúc kết thành câu nói nổi tiếng còn tồn tại đến ngày nay.

Từ kinh nghiệm truyền miệng đến quy luật theo mùa của thị trường

Bước sang thời hiện đại, “Sell in May” không còn chỉ là một thói quen mang tính lịch sử mà dần được nhìn nhận như một hiện tượng mang tính chu kỳ trên thị trường tài chính. Nhiều nghiên cứu dựa trên dữ liệu của các chỉ số lớn như S&P 500 cho thấy, giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 4 thường có mức sinh lời cao hơn so với giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 10. Hiện tượng này còn được gọi là “hiệu ứng Halloween”, ám chỉ việc nhà đầu tư quay lại thị trường vào cuối tháng 10.

Dù ngày nay công nghệ đã cho phép giao dịch mọi lúc, mọi nơi, một số yếu tố cũ vẫn phần nào còn ảnh hưởng. Mùa hè tại các trung tâm tài chính lớn thường là giai đoạn trầm lắng hơn, khi nhiều nhà đầu tư tổ chức, chuyên gia quản lý quỹ và nhân sự ngành tài chính nghỉ phép. Khối lượng giao dịch vì thế có thể giảm, khiến thị trường ít sôi động và khó hình thành các xu hướng tăng mạnh. Bên cạnh đó, số lượng thông tin kinh tế và hoạt động doanh nghiệp trong giai đoạn này cũng có xu hướng ít hơn, làm giảm động lực cho thị trường.

Tuy vậy, “Sell in May” không phải là một quy luật cố định. Thực tế cho thấy có nhiều năm thị trường vẫn tăng trưởng tốt trong mùa hè, đặc biệt khi được hỗ trợ bởi các yếu tố như chính sách tiền tệ nới lỏng hoặc dòng tiền lớn đổ vào thị trường. Điều này cho thấy yếu tố thời điểm chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh tổng thể.

Đối với thị trường tài sản số, đặc biệt là các đồng tiền như Bitcoin, hiệu ứng này càng trở nên kém rõ ràng. Thị trường tiền điện tử hoạt động liên tục không ngừng nghỉ, với sự tham gia của nhà đầu tư trên toàn cầu, nên không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ mùa nghỉ hè của riêng một khu vực. Dù vậy, trong một số giai đoạn, thị trường vẫn có xu hướng chững lại vào giữa năm, phần nào phản ánh tâm lý chung và dòng tiền quốc tế.

Từ một thói quen nghỉ hè của giới quý tộc Anh, “Sell in May” đã trở thành một khái niệm quen thuộc trong giới đầu tư toàn cầu. Dù không còn mang ý nghĩa nguyên bản, câu nói này vẫn được nhắc lại mỗi năm như một lời gợi nhớ rằng thị trường tài chính không chỉ chịu tác động bởi dữ liệu hay chính sách, mà còn bị chi phối bởi hành vi và tâm lý con người qua từng thời kỳ.