Các lệnh trừng phạt kinh tế từ phương Tây dường như chưa thể ngăn chặn hoàn toàn dòng tiền của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Theo một báo cáo điều tra mới nhất được công bố bởi đơn vị tình báo blockchain TRM Labs, lực lượng này đã thực hiện trót lọt việc chuyển đổi và di chuyển khối lượng tài sản lên tới 1 tỷ USD thông qua tiền mã hóa trong giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2025. Điểm đáng chú ý là hoạt động này được thực hiện thông qua hai sàn giao dịch được đăng ký ngay tại Vương quốc Anh là Zedcex và Zedxion.
Phương thức vận chuyển tiền xuyên biên giới
Để qua mặt hệ thống ngân hàng truyền thống vốn được kiểm soát chặt chẽ, IRGC đã lựa chọn tiền mã hóa như một kênh thanh toán thay thế hiệu quả. Cụ thể, phần lớn số tiền nói trên được chuyển đổi sang USDT (Tether) – một loại tiền ổn định có giá trị tương đương đồng đô la Mỹ. Các giao dịch này chủ yếu diễn ra trên mạng lưới blockchain Tron.
Lý do mạng lưới Tron và đồng USDT được ưu ái sử dụng nằm ở tính thực dụng của chúng: chi phí thực hiện giao dịch rất thấp, tốc độ xử lý nhanh và tính thanh khoản cao. Điều này cho phép dòng tiền được luân chuyển xuyên biên giới một cách mượt mà, giúp Iran duy trì các hoạt động tài chính quốc tế bất chấp vòng vây cấm vận ngày càng siết chặt. Đối với những người chưa am hiểu sâu về công nghệ, có thể hình dung đây giống như việc gửi thư điện tử thay vì gửi thư tay, vừa nhanh chóng lại vừa khó bị chặn bắt hơn ở các chốt kiểm soát thông thường.
Dấu hiệu bất thường từ các con số
Các dữ liệu phân tích chuỗi khối (on-chain) đã chỉ ra mức độ phụ thuộc đáng kinh ngạc của hai sàn giao dịch Zedcex và Zedxion vào dòng tiền từ Iran. Trong suốt giai đoạn từ 2023 đến 2025, các giao dịch liên quan trực tiếp đến IRGC chiếm trung bình tới 56% tổng khối lượng giao dịch của hai nền tảng này. Điều này đặt ra nghi vấn lớn về mục đích hoạt động thực sự của các sàn giao dịch nói trên tại thị trường Anh.
Đặc biệt, năm 2024 ghi nhận sự bùng nổ mạnh mẽ nhất khi tỷ lệ này vọt lên mức 87%. Xét về giá trị tuyệt đối, dòng tiền từ IRGC đã tăng trưởng phi mã, từ mức khiêm tốn khoảng 24 triệu USD vào năm 2023 lên đến con số khổng lồ 619 triệu USD trong năm 2024. Tuy nhiên, bước sang năm 2025, con số này đã giảm xuống còn khoảng 410 triệu USD. Sự sụt giảm này không hẳn là dấu hiệu của việc ngừng hoạt động, mà nhiều khả năng cho thấy các luồng chuyển tiền đã bị gián đoạn hoặc lực lượng này đang phân tán tài sản sang các kênh khác kín đáo hơn sau khi bị các cơ quan chức năng để mắt và giám sát gắt gao.
Động thái cứng rắn từ đơn vị phát hành
Trước những bằng chứng rõ ràng về việc tiền mã hóa bị lợi dụng cho mục đích né tránh trừng phạt, Tether – đơn vị phát hành đồng USDT – đã nhanh chóng đưa ra phản hồi chính thức. Đại diện của công ty này khẳng định họ luôn tuân thủ chính sách không khoan nhượng đối với các hành vi tài trợ khủng bố hoặc rửa tiền.
Ngay sau khi nhận được thông tin xác định danh tính từ các cơ quan chức năng, Tether đã tiến hành đóng băng hàng loạt ví điện tử có liên quan đến vụ việc. Hành động này nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tài sản và thể hiện nỗ lực hợp tác của các tổ chức phát hành tiền số với chính phủ trong việc làm trong sạch môi trường tài chính kỹ thuật số. Vụ việc này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự cần thiết phải thắt chặt hơn nữa các quy định quản lý đối với các sàn giao dịch tiền mã hóa, đặc biệt là việc tuân thủ các quy tắc chống rửa tiền trên phạm vi toàn cầu.
