Ngày 22/4, Hội thảo với chủ đề “Blockchain và mật mã tăng cường an ninh mạng” đã diễn ra tại Học viện Kỹ thuật mật mã (Ban Cơ yếu Chính phủ).
Chương trình do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) phối hợp cùng Viện Công nghệ Blockchain và Trí tuệ nhân tạo ABAII tổ chức, là một trong những hoạt động triển khai hợp tác giữa VBA và Ban Cơ yếu Chính phủ nhằm lan tỏa tri thức và thúc đẩy ứng dụng blockchain trong lĩnh vực an toàn thông tin.
Yêu cầu bảo mật ngày càng cao trong tiến trình chuyển đổi số
Phát biểu tại chương trình, Thiếu tướng, TS. Hồ Văn Hương – Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ – nhấn mạnh quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.
Theo ông, vấn đề này không chỉ dừng ở cấp độ hệ thống mà còn mang ý nghĩa chiến lược, gắn với các chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.
Ở góc độ công nghệ, TS. Đỗ Văn Thuật – Giám đốc Giải pháp và Kiến trúc Blockchain, Công ty 1Matrix – cho rằng vấn đề cốt lõi của bảo mật không nằm ở từng công nghệ riêng lẻ, mà nằm ở việc ai kiểm soát hệ thống và khả năng kiểm chứng quyền kiểm soát đó.
Theo ông, các rủi ro hiện nay thường xuất hiện ở lớp ứng dụng và quy trình vận hành. Trong hợp đồng thông minh, có thể phát sinh lỗi logic nghiệp vụ, lỗi phân quyền hoặc các lỗ hổng cho phép rút tài sản trái phép. Trong khi đó, dữ liệu đầu vào từ bên ngoài cũng có thể bị thao túng.
Ở phía người dùng, các hình thức như giả mạo giao diện, chiếm quyền truy cập ví, hay mã độc theo dõi bộ nhớ để đánh tráo địa chỉ ví vẫn là những nguy cơ phổ biến.
Dẫn chứng thực tế, ông Thuật nhắc tới vụ tấn công sàn Bybit gây thiệt hại hơn 1,5 tỷ USD như một ví dụ điển hình cho rủi ro ở lớp giao diện và vận hành.
Theo số liệu của TRM Labs, trong năm 2025, các vụ tấn công vào hạ tầng và khâu vận hành đã gây thiệt hại khoảng 2,2 tỷ USD, chiếm 76% tổng thiệt hại của toàn thị trường.
Bên cạnh các rủi ro hiện hữu, TS. Phạm Văn Hưởng – Chủ nhiệm Khoa Công nghệ thông tin, Học viện Kỹ thuật mật mã – lưu ý về tác động của điện toán lượng tử đối với các hệ thống bảo mật hiện nay.
Theo ông, khi máy tính lượng tử phát triển, các phương thức bảo vệ quen thuộc như chữ ký số hay hàm băm có thể không còn hiệu quả, dẫn đến nguy cơ bị giả mạo giao dịch hoặc chiếm quyền truy cập.
“Do đó mật mã hậu lượng tử đóng vai trò quan trọng và cần thiết để đảm bảo sự an toàn của hệ thống trong bối cảnh công nghệ mới”, TS. Hưởng nhấn mạnh.
Bài toán lớn về an ninh mạng
Trong bối cảnh các rủi ro bảo mật ngày càng gia tăng, blockchain tiếp tục được nhắc đến như một nền tảng có khả năng gia cố niềm tin của hệ thống nhờ cơ chế phi tập trung và khả năng kiểm chứng dữ liệu.
Tuy vậy, blockchain không phải là “lớp bảo mật tuyệt đối”. Theo các chuyên gia, những điểm yếu vẫn có thể xuất hiện khi hệ thống mở rộng, kết nối với các nền tảng khác hoặc trong quá trình vận hành thực tế.
Từ góc nhìn đó, một số hướng tiếp cận hạ tầng mới được giới thiệu nhằm xử lý bài toán mở rộng nhưng vẫn kiểm soát rủi ro.
Ông Nghiêm Minh Hoàng – chuyên gia ứng dụng Fintech (VBA) – cho biết, Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN) được thiết kế theo kiến trúc đa chuỗi, đa tầng và đa cầu nối, hướng tới việc phân tán rủi ro và tăng khả năng kết nối giữa các hệ thống.
Theo giới thiệu, nền tảng này hỗ trợ 7 blockchain Layer-1, với năng lực xử lý tối đa 300.000 giao dịch mỗi giây, đồng thời tích hợp các lớp ứng dụng như định danh – xác thực, thanh toán, số hóa tài sản thực (RWA) và phân tích dữ liệu on-chain. Hệ thống hiện đã hoàn thành giai đoạn phát triển và được định hướng phục vụ cho cả khu vực công và tư.
Cơ hội việc làm mở ra trong lĩnh vực blockchain và an ninh mạng
Cùng với các trao đổi về hạ tầng và kiến trúc hệ thống, nội dung thảo luận tại chương trình cũng mở rộng sang yếu tố vận hành – nơi được xem là điểm quyết định hiệu quả và độ an toàn của các nền tảng công nghệ.
Theo bà Khuất Bích Thủy – Giám đốc Pháp lý và Cấp phép, Tether Việt Nam – thị trường sẽ cần những nhân sự có khả năng làm việc trong môi trường tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời hiểu rõ quy trình vận hành và hệ thống kiểm soát.
Bà cho rằng, bên cạnh nền tảng kỹ thuật, người lao động cần có khả năng tự học, thích ứng nhanh, cùng với ngoại ngữ và tư duy toàn cầu để có thể làm việc trực tiếp với các mô hình và tiêu chuẩn quốc tế.
Điểm nghẽn của blockchain: Từ thiết kế đến vận hành
Ở góc độ đào tạo, TS. Trần Anh Tú – Giảng viên Khoa An toàn thông tin, Học viện Kỹ thuật mật mã, điểm khó nhất của một hệ thống blockchain không nằm ở ý tưởng, mà ở khả năng vận hành trong thực tế.
Ông cho biết, nhiều hệ thống blockchain có thể đúng về mặt công nghệ, nhưng khi triển khai vẫn bộc lộ lỗi ở các khâu như lập trình, phân quyền, kiểm tra dữ liệu đầu vào hoặc quy trình sử dụng.
Vì vậy, sinh viên cần chú trọng các kỹ năng thực hành như viết mã an toàn, kiểm thử và phát hiện lỗ hổng trước khi hệ thống gặp sự cố.
Trong bối cảnh đó, các chương trình phổ cập kiến thức như ABAII Unitour được triển khai nhằm giúp sinh viên tiếp cận sớm với các yêu cầu thực tiễn của thị trường, từ nền tảng công nghệ đến kỹ năng vận hành. Chương trình được tổ chức từ năm 2024, với sự tham gia trực tiếp của hơn 20.000 sinh viên trên toàn quốc.
