Trong sự giằng co của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) giữa mục tiêu kiềm chế lạm phát và hạn chế thiệt hại cho thị trường lao động, yếu tố thứ hai đã chiếm ưu thế trong cuộc họp tháng 12. Và xu hướng này có thể tiếp tục kéo dài sang năm 2026 nếu tình trạng suy yếu của thị trường việc làm trở nên rõ rệt hơn do khả năng số liệu việc làm đang bị tính thừa.
Trong ngắn hạn, những lo ngại về triển vọng việc làm đã khiến Fed quyết định hạ lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm. Trong thời gian tới, có những tín hiệu cho thấy các nhà hoạch định chính sách sẽ nghiêng về khả năng cắt giảm sâu hơn nếu thị trường lao động tiếp tục “mềm yếu”.
Tại cuộc họp báo, Chủ tịch Jerome Powell nhiều lần nhấn mạnh rằng thị trường lao động có thể đã ghi nhận mức tăng trưởng việc làm âm trong những tháng gần đây - một yếu tố ủng hộ việc nới lỏng tiền tệ.
“Sự hạ nhiệt dần dần của thị trường lao động vẫn tiếp diễn. Các khảo sát đối với hộ gia đình và doanh nghiệp đều cho thấy nhu cầu và nguồn cung lao động đang giảm. Vì thế, có thể nói thị trường việc làm đang tiếp tục hạ nhiệt, chỉ là chậm hơn đôi chút so với dự báo”, ông Powell nói.
Vấn đề nằm ở ước tính hằng tháng của Cục Thống kê Lao động (BLS) về tác động của việc doanh nghiệp đóng cửa và mở mới đối với thị trường lao động. Mô hình này - gọi là mô hình birth-death - đưa ra dự đoán về số việc làm được tạo ra bởi các doanh nghiệp mới và số việc làm mất đi từ các doanh nghiệp đóng cửa.
Ông Powell cho biết mô hình này có thể đã thổi phồng số việc làm khoảng 60.000 mỗi tháng kể từ tháng Tư. Trong khi tăng trưởng việc làm chỉ ở mức gần 40.000/tháng trong giai đoạn này, mức sai lệch như vậy tương đương với việc thị trường lao động thực chất mất khoảng 20.000 việc làm mỗi tháng.
Chủ tịch Fed gọi sự sai lệch này là “tình trạng đếm thừa mang tính hệ thống”, dự báo sẽ dẫn tới những đợt điều chỉnh lớn trong số liệu việc làm.
Tháng 9 vừa qua, BLS công bố ước tính chuẩn sơ bộ cho thấy tăng trưởng việc làm bị đếm thừa 911.000 trong 12 tháng trước tháng 3/2025. Số liệu chính thức sẽ được công bố vào tháng 2. “Trong bối cảnh số việc làm tạo mới có thể đang âm, chúng ta cần theo dõi sát tình hình và phải ở trong vị thế không khiến thị trường lao động thêm suy yếu bởi chính sách của mình”, ông Powell nhấn mạnh.
Việc cân bằng giữa hỗ trợ thị trường việc làm và kiểm soát lạm phát sẽ tiếp tục là trọng tâm chính sách khi Fed bước vào năm 2026.
Tại cuộc họp Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) tuần này, các quan chức thể hiện sự chia rẽ đáng kể về định hướng lãi suất. Sáu trong số 19 thành viên cho biết họ phản đối động thái cắt giảm mới nhất - hai trong số đó là thành viên có quyền biểu quyết - trong khi bảy người cho rằng không cần giảm lãi suất trong năm tới, theo biểu đồ “dot-plot”.
Ở chiều ngược lại là nhóm tin rằng còn dư địa để tiếp tục nới lỏng. Điều này phản ánh mức độ lo ngại lớn hơn về thị trường lao động, ngay cả khi lạm phát vẫn trên mục tiêu 2%. Tuy nhiên, ông Powell cho rằng phần lớn áp lực lạm phát hiện tại bắt nguồn từ thuế quan của Tổng thống Donald Trump và tác động này sẽ suy yếu theo thời gian.
Nếu quan điểm cho rằng lạm phát đang hạ nhiệt và thị trường lao động đang chững lại tiếp tục duy trì, Fed sẽ được kỳ vọng nghiêng về lập trường nới lỏng - đặc biệt khi nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của Powell sẽ kết thúc vào tháng 5.
“Với việc những thành viên có tầm ảnh hưởng nhất của Fed theo sát tỷ lệ thất nghiệp, chúng tôi cho rằng chỉ cần nhu cầu lao động suy yếu và tỷ lệ thất nghiệp tăng, cánh cửa cho các đợt cắt giảm bổ sung sẽ rộng mở, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ phe ‘diều hâu’”, nhà kinh tế Christopher Hodge của Natixis nhận định.
Ông cho biết thêm: “Vì chúng tôi dự báo tỷ lệ thất nghiệp tăng đến quý I/2026, Fed sẽ tiếp tục cắt giảm để ngăn thị trường lao động suy yếu thêm. Chúng tôi cho rằng khả năng cao Fed sẽ giảm lãi suất ngay trong tháng 1”.
