Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ngày thứ Ba (16/6) đã quyết định nâng lãi suất lên 1%, mức cao nhất trong hơn 30 năm qua.
Động thái này phù hợp với dự báo của các chuyên gia kinh tế được Reuters khảo sát; đồng thời đánh dấu bước tiếp theo trong quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ mà BOJ bắt đầu từ năm 2024.
Theo đó, đây là lần tăng lãi suất đầu tiên của BOJ kể từ tháng 12 năm ngoái, thời điểm cơ quan này nâng lãi suất lên mức 0,75%.
Việc thắt chặt chính sách tiền tệ diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang phải đối mặt với đồng yên suy yếu kéo dài và áp lực lạm phát có dấu hiệu gia tăng trở lại, một phần do tác động từ cuộc xung đột với Iran khiến giá năng lượng leo thang.
Trong một báo cáo được công bố trước quyết định của BOJ, ông Frederic Neumann, Kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC, cho biết Thống đốc BOJ Kazuo Ueda đã phát đi tín hiệu về đợt tăng lãi suất này trong bài phát biểu hồi đầu tháng.
Theo ông Ueda, “những tác động lan tỏa của lạm phát xuất phát từ việc giá dầu thô tăng cao có nhiều khả năng khiến lạm phát cơ bản vượt lên trên mức dự kiến”.
Đồng yên suy yếu tạo thêm áp lực tăng lãi suất
Đà mất giá của đồng yên cũng là một trong những lý do quan trọng thúc đẩy BOJ hành động.
Sau khi được cho là đã chi khoảng 11.700 tỷ yên (tương đương 73,5 tỷ USD) để can thiệp thị trường ngoại hối trong tháng 5, đồng yên vẫn tiếp tục suy yếu, có thời điểm chạm mốc 160 yên đổi 1 USD và duy trì quanh vùng này trong phần lớn thời gian của tháng 6.
Ông Jesper Koll, Giám đốc chuyên gia của tập đoàn dịch vụ tài chính Monex Group có trụ sở tại Tokyo, nhận định với CNBC: “Can thiệp thị trường mà không thay đổi chính sách tiền tệ trong nước chẳng khác nào đạp phanh trong khi vẫn giữ chân ga. Tốt nhất là hành khách có một chuyến đi thú vị, còn tệ nhất là hệ thống phanh sẽ nhanh chóng bị bào mòn”.
Theo các chuyên gia, mặc dù đồng yên yếu giúp hàng hóa xuất khẩu của Nhật Bản trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế, nhưng mặt trái là làm gia tăng lạm phát nhập khẩu và tạo thêm áp lực lên ngân sách Chính phủ khi phải triển khai các biện pháp hỗ trợ người dân trước giá cả leo thang.
Chính phủ tăng chi tiêu để hỗ trợ người dân
Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đã phải thông qua một gói ngân sách bổ sung trị giá 3.000 tỷ yên nhằm giảm bớt tác động của chi phí năng lượng tăng cao đối với các hộ gia đình, chỉ vài tháng sau khi ngân sách thường niên được phê duyệt.
Dữ liệu mới nhất cho thấy lạm phát cơ bản của Nhật Bản trong tháng 4 giảm xuống còn 1,4%, thấp hơn dự kiến và là mức thấp nhất kể từ tháng 3/2022.
Lạm phát toàn phần cũng ở mức 1,4%, đánh dấu tháng thứ tư liên tiếp chỉ số này nằm dưới mục tiêu 2% mà BOJ đặt ra.
Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng các con số lạm phát thấp hiện nay phần lớn phản ánh tác động của các biện pháp hỗ trợ từ Chính phủ hơn là sự suy yếu thực sự của áp lực giá cả.
Theo các chuyên gia trả lời phỏng vấn CNBC, những chính sách như bãi bỏ thuế xăng dầu và triển khai chương trình miễn học phí trung học phổ thông trên toàn quốc đã góp phần kìm hãm tốc độ tăng giá tiêu dùng trong thời gian qua.
Dù vậy, với giá năng lượng toàn cầu vẫn ở mức cao và đồng yên tiếp tục chịu áp lực mất giá, BOJ đang đối mặt với thách thức cân bằng giữa việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát trong những tháng tới.
Tham khảo CNBC
