Điều gì đang diễn ra đằng sau sự im lặng về lãi suất của Fed?

Điều đáng chú ý nhất sau cuộc họp chính sách diễn ra vào rạng sáng ngày 13 tháng 3 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) không phải là một quyết định bất ngờ, mà là sự kiềm chế có chủ đích. Giữa một thế giới đầy biến động, Fed đã chọn không có bất kỳ động thái mới khi không cắt giảm lãi suất, không phát tín hiệu xoay trục, chỉ lặng lẽ đứng ngoài và quan sát.

Mức lãi suất được giữ nguyên trong khoảng 3,5%–3,75%, đúng như kỳ vọng. Nhưng ẩn sau sự “ổn định” đó là một thông điệp rõ ràng hơn nhiều rằng Fed đang bước vào một giai đoạn mà hành động không còn đi trước dữ liệu, mà phụ thuộc chặt chẽ vào những gì thực sự diễn ra trong nền kinh tế.

Trên bề mặt, bức tranh kinh tế Mỹ vẫn đủ vững để Fed kiên nhẫn. Lạm phát duy trì quanh 2,4%, tăng trưởng chưa suy yếu đáng kể và thị trường lao động chưa xuất hiện những rạn nứt lớn. Nhưng theo đánh giá của Fed, những áp lực mới đang âm thầm hình thành, đặc biệt từ giá năng lượng và bất ổn địa chính trị.

Diễn biến tại Trung Đông đang đẩy giá dầu đi lên, tạo ra một thế lưỡng nan quen thuộc nhưng không kém phần khó xử. Giá năng lượng cao khiến người tiêu dùng phải chi nhiều hơn, kéo giảm sức mua và tăng trưởng. Đồng thời, nó lại thổi bùng áp lực lạm phát. Trong khi đó, Mỹ với vai trò là nước xuất khẩu ròng dầu lại có thể hưởng lợi từ giá cao thông qua lợi nhuận doanh nghiệp và việc làm. Tuy nhiên, theo Fed, tất cả những tác động này vẫn chưa đủ rõ ràng trong dữ liệu để có thể trở thành cơ sở cho một quyết định chính sách.

Một điểm nhấn quan trọng khác nằm ở mức độ đồng thuận nội bộ. Chỉ có một thành viên phản đối việc giữ nguyên lãi suất, thấp hơn kỳ vọng của thị trường. Điều này cho thấy ngay cả những tiếng nói từng nghiêng về nới lỏng cũng đang trở nên dè dặt hơn, phản ánh tâm lý thận trọng bao trùm trong nội bộ Fed.

Thông điệp xuyên suốt từ Chủ tịch Jerome Powell là sự nhất quán trong cách tiếp cận khi Fed quyết định không hành động dựa trên giả định. Khi liên tục bị chất vấn về các kịch bản như giá dầu vượt 100 USD/thùng hay cú sốc nguồn cung lan rộng, ông Powell từ chối đi vào chi tiết. Câu trả lời được lặp lại gần như nguyên vẹn rằng: Fed sẽ “chờ và quan sát”.

Cách tiếp cận này cũng được áp dụng với những lo ngại về đình lạm. Theo ông Powell, nền kinh tế Mỹ hiện chưa rơi vào trạng thái này. Ông nhấn mạnh rằng tình trạng đình làm là một khái niệm mang tính lịch sử, gắn với giai đoạn lạm phát và thất nghiệp cùng tăng vọt trong thập niên 1970. Hiện tại, dù có sự giằng co giữa lạm phát và tăng trưởng, thị trường lao động vẫn đủ ổn định để loại trừ kịch bản tiêu cực đó.

Đáng chú ý, Fed cũng không coi biến động giá dầu là yếu tố cần phản ứng trực tiếp. Thay vào đó, họ theo dõi cách giá dầu lan tỏa vào lạm phát và việc làm. Cho đến lúc này, những tác động đó vẫn chưa đủ rõ ràng. Các doanh nghiệp năng lượng chưa vội mở rộng sản xuất, trong khi áp lực lạm phát từ giá nhiên liệu vẫn chưa thể hiện đầy đủ trong các chỉ số cốt lõi.

Về triển vọng chính sách, phần lớn quan chức Fed dự kiến chỉ có một lần cắt giảm lãi suất trong năm nay và thêm một lần trong năm sau. Điều này phản ánh một sự thay đổi quan trọng: ngưỡng để Fed hành động đang cao hơn trước.

Fed cũng dành sự chú ý cho tác động của trí tuệ nhân tạo đối với nền kinh tế. Năng suất lao động đang có dấu hiệu cải thiện, nhưng làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI, đặc biệt là các trung tâm dữ liệu, lại tạo ra áp lực lạm phát trong ngắn hạn. Đây là một biến số mới mà Fed thừa nhận cần thêm thời gian để đánh giá đầy đủ.

Ở một góc độ khác, Fed cho rằng tác động của thuế quan lên lạm phát chủ yếu mang tính nhất thời. Khi các mức thuế đã được thiết lập, sẽ không có sự gia tăng liên tục theo từng năm. Do đó, trong dài hạn, lạm phát vẫn sẽ quay về chịu chi phối bởi các yếu tố nền tảng của nền kinh tế.

Tựu trung, Fed đang phát đi một tín hiệu rõ ràng nhưng không ồn ào khi cơ quan điều tiết nền kinh tế Mỹ sẵn sàng kiên nhẫn. Trong một môi trường đầy bất định, từ giá dầu, địa chính trị cho đến các cú sốc nguồn cung, Fed chọn cách đứng ngoài dòng nhiễu, chờ đợi dữ liệu xác nhận thay vì hành động theo dự báo.

Và chính sự im lặng đó, ở thời điểm hiện tại, lại là thông điệp mạnh mẽ nhất đối với thị trường rằng nếu lạm phát chưa thực sự được kiểm soát, sẽ không có chuyện nới lỏng sớm. Fed có thể chậm, nhưng sẽ không vội.