Trong bối cảnh tài sản thực (Real World Assets – RWA) trở thành xu hướng lớn của thị trường blockchain, bất động sản đang dần được “số hóa” và đưa lên môi trường giao dịch trực tuyến. Từ một loại tài sản vốn kém thanh khoản, phụ thuộc nhiều vào thủ tục pháp lý và trung gian, bất động sản đang được tái cấu trúc thành các dạng tài sản có thể giao dịch nhanh hơn, minh bạch hơn và tiếp cận toàn cầu.
Sự xuất hiện của các nền tảng giao dịch bất động sản onchain cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt khi từ mô hình mua bán truyền thống sang các hệ thống vận hành dựa trên blockchain, nơi quyền sở hữu, thanh toán và giao dịch đều có thể được số hóa. Năm cái tên dưới đây đang đại diện cho những hướng tiếp cận tiêu biểu của xu hướng này.
Linkhome Holdings
Linkhome Holdings là ví dụ điển hình cho mô hình chuyển đổi từ bất động sản truyền thống sang nền tảng số mà không thay đổi bản chất tài sản. Trên hệ thống này, bất động sản vẫn tồn tại dưới dạng pháp lý thông thường, nhưng toàn bộ quy trình giao dịch được thực hiện trực tuyến.
Người bán có thể đăng tài sản, người mua tìm kiếm và đàm phán trực tiếp, sau đó thanh toán bằng các loại tài sản số như Bitcoin, Ethereum hoặc stablecoin. Nền tảng đóng vai trò trung gian xử lý giao dịch, bao gồm xác minh pháp lý và cơ chế ký quỹ. Blockchain trong trường hợp này chủ yếu đóng vai trò hạ tầng thanh toán và lưu trữ dữ liệu, thay vì biến bất động sản thành token.
Cách tiếp cận của Linkhome cho thấy một hướng đi thực tế: đưa crypto vào thị trường bất động sản mà không cần thay đổi khung pháp lý hiện hữu.
Propy
Propy lựa chọn cách tiếp cận sâu hơn khi trực tiếp đưa quyền sở hữu bất động sản lên blockchain. Trong mô hình này, mỗi tài sản được gắn với một bản ghi onchain hoặc NFT đại diện cho quyền sở hữu hợp pháp.
Quy trình giao dịch được tự động hóa thông qua hợp đồng thông minh. Khi người mua hoàn tất thanh toán, hệ thống sẽ kích hoạt việc chuyển giao quyền sở hữu và ghi nhận vĩnh viễn trên blockchain. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian giao dịch, đồng thời tăng tính minh bạch và giảm phụ thuộc vào trung gian.
Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình này phụ thuộc lớn vào việc các cơ quan quản lý có công nhận dữ liệu onchain như một phần của hệ thống pháp lý hay không.
Immobilium
Immobilium lại chọn cách tiếp cận bất động sản như một loại tài sản tài chính có thể chia nhỏ và giao dịch. Thay vì mua toàn bộ một tài sản, người dùng có thể sở hữu một phần thông qua các token đại diện cho tỷ lệ sở hữu.
Sau khi được token hóa, bất động sản có thể được niêm yết và giao dịch trên nền tảng tương tự như các loại tiền mã hóa. Giao dịch được xử lý thông qua hợp đồng thông minh, cho phép chuyển nhượng nhanh chóng giữa các ví mà không cần thông qua nhiều lớp trung gian.
Mô hình này mở ra khả năng tăng thanh khoản cho thị trường bất động sản, nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức về pháp lý, đặc biệt là việc xác định quyền sở hữu thực tế tương ứng với token.
Oceana Exchange và T3RRA
Oceana Exchange đại diện cho hướng tiếp cận từ thị trường tài chính, nơi bất động sản được xem như một loại tài sản có thể niêm yết và giao dịch cùng với tiền điện tử. Nền tảng này hoạt động tương tự một sàn giao dịch tài sản số, nhưng mở rộng sang các tài sản được token hóa như bất động sản.
Trong mô hình này, các dự án hoặc chủ sở hữu tài sản có thể đưa bất động sản lên sàn dưới dạng token, sau đó cho phép nhà đầu tư giao dịch như cổ phiếu hoặc tiền mã hóa. Điều này giúp tạo ra một thị trường thứ cấp cho bất động sản, nơi việc mua bán không còn bị giới hạn bởi quy trình truyền thống. Dù vậy, bài toán thanh khoản và định giá tài sản vẫn là thách thức lớn đối với mô hình này.
Trong khi đó, T3RRA tập trung vào việc xây dựng một thị trường bất động sản số hóa với quy mô lớn, hướng đến nhà đầu tư toàn cầu và các tổ chức tài chính. Nền tảng này token hóa các tài sản bất động sản thành dạng kỹ thuật số, cho phép giao dịch và phân bổ vốn linh hoạt hơn.
Khác với các nền tảng hướng đến người dùng cá nhân, T3RRA chú trọng vào yếu tố tuân thủ pháp lý và khả năng tích hợp với hệ thống tài chính truyền thống. Mục tiêu là biến bất động sản thành một loại tài sản tài chính có thể giao dịch rộng rãi, tương tự như cổ phiếu hoặc trái phiếu.
Xu hướng “tài chính hóa” bất động sản
Sự phát triển của các nền tảng trên cho thấy bất động sản đang dần bước vào quá trình “tài chính hóa”, nơi tài sản vật lý được chuyển đổi thành dạng kỹ thuật số có thể giao dịch linh hoạt. Dù mỗi mô hình có cách tiếp cận khác nhau, điểm chung là đều hướng tới việc giải quyết bài toán thanh khoản và mở rộng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư.
Tuy nhiên, thị trường này vẫn đang trong giai đoạn đầu, với nhiều rào cản liên quan đến pháp lý, quyền sở hữu và sự chấp nhận của thị trường. Trong dài hạn, sự thành công của các sàn giao dịch bất động sản onchain sẽ phụ thuộc vào việc cân bằng giữa đổi mới công nghệ và khung pháp lý, cũng như khả năng tạo ra thanh khoản thực cho tài sản được số hóa.
