Trong khuôn khổ hoàn thiện dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản sửa đổi, Bộ Công an đã đưa ra đề xuất mang tính chiến lược về việc bổ sung tài sản mã hóa và tần số dữ liệu chiến lược vào diện tài sản có thể bị trưng dụng. Động thái này nhằm tối ưu hóa công tác bảo đảm an ninh mạng quốc gia trước những thách thức phức tạp từ không gian số.
Xu hướng quản lý tài sản số trong bối cảnh mới
Từ thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm mạng, Bộ Công an nhận định các loại tài sản số hoàn toàn có thể trở thành đối tượng cần trưng dụng để bảo vệ an ninh quốc gia trong thời gian tới. Định hướng này nhanh chóng nhận được sự đồng thuận từ Bộ Tư pháp, cơ quan đang tiến hành thẩm định dự án luật. Bộ Tư pháp đánh giá việc dự liệu các loại tài sản mới trong bối cảnh chuyển đổi số là điều vô cùng cần thiết, đặc biệt là hệ thống thông tin và các cơ sở dữ liệu cốt lõi.
Trong các tình huống khẩn cấp phục vụ quốc phòng, an ninh hoặc phòng chống thiên tai dịch bệnh, Nhà nước cần có sẵn cơ sở pháp lý để huy động hoặc kiểm soát nguồn lực số. Nếu hệ thống luật pháp không đi trước một bước, các cơ quan thực thi sẽ gặp nhiều lúng lúng khi đối mặt với thực tế. Đồng thời, Bộ Tư pháp cũng đề xuất bổ sung một số đối tượng đặc thù khác như khu vực biển đã giao để nuôi trồng thủy sản nhằm đáp ứng trọn vẹn yêu cầu huy động trong thực tiễn.
Định hình khung pháp lý linh hoạt cho tài sản số
Tham gia đóng góp ý kiến, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị làm rõ phạm vi đối với các loại tài sản vô hình và tài sản gắn liền với quyền sở hữu trí tuệ. Các đối tượng cần được định danh rõ ràng bao gồm hạ tầng số, sản phẩm phần mềm và hệ thống dữ liệu quốc gia.
Tiếp thu các nguồn ý kiến đóng góp, Bộ Tài chính với vai trò là cơ quan soạn thảo đã tiến hành rà soát và hoàn thiện nội dung theo hướng bao quát hơn. Thay vì liệt kê chi tiết từng danh mục cụ thể, dự thảo luật sẽ quy định theo nhóm tài sản số, tạo điều kiện cho Chính phủ ban hành các quy định chi tiết để điều chỉnh linh hoạt theo từng thời kỳ. Phương án này vừa bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, vừa giúp các cơ quan quản lý chủ động ứng phó trong tình huống khẩn cấp.
Liên quan đến khái niệm chuyên ngành, quy định hiện hành nêu rõ tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa để xác thực trong quá trình tạo lập, lưu trữ và chuyển giao. Loại tài sản này hoàn toàn tách biệt, không bao gồm chứng khoán hay các dạng số hóa của tiền pháp định.
Hoàn thiện công cụ giám sát và phòng ngừa rủi ro
Nhìn lại chặng đường gần 20 năm thi hành luật cũ từ năm 2008, công cụ trưng dụng chủ yếu mới chỉ được áp dụng trong giai đoạn phòng chống dịch bệnh. Do đó, việc nâng cấp luật là bước đi tất yếu để phù hợp với Hiến pháp và bối cảnh kinh tế số hiện nay.
Không dừng lại ở việc trưng dụng, các cơ quan quản lý cũng đang thắt chặt dòng vốn qua tài sản mã hóa để ngăn ngừa tội phạm. Dự án sửa đổi các luật liên quan đến Ngân hàng Nhà nước, phòng chống rửa tiền và các tổ chức tín dụng cũng bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào diện đối tượng phải báo cáo. Việc xác định rõ các dấu hiệu đáng ngờ sẽ cung cấp công cụ sắc bén giúp ngăn chặn các hoạt động rửa tiền xuyên biên giới.
