Khi thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam bước vào giai đoạn thí điểm, các cơ quan chức năng đồng thời siết chặt công tác quản lý nhằm hạn chế những rủi ro về lừa đảo, rửa tiền và trốn thuế.
Phát biểu tại sự kiện Vietnam RWA Summit 2026 diễn ra ngày 18/7, Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng, Phó Trưởng phòng 2, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an), cho biết việc triển khai thị trường tài sản mã hóa thể hiện sự thay đổi trong tư duy quản lý của Nhà nước, từ cách tiếp cận "không quản được thì cấm" sang "thí điểm có điều kiện và giám sát chặt chẽ".
Tuy nhiên, cùng với cơ hội phát triển, cơ quan công an nhận định nhiều loại tội phạm có thể lợi dụng thị trường mới để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp.
Theo đại diện C03, nhóm rủi ro đầu tiên là hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản thông qua các dự án hoặc sàn giao dịch tài sản mã hóa. Thực tế, thời gian qua lực lượng chức năng đã triệt phá nhiều đường dây với phương thức hoạt động ngày càng tinh vi.
Đáng chú ý, Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng dẫn vụ án liên quan Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) đang được Công an TP Hà Nội điều tra. Theo thông tin được công bố tại sự kiện, cơ quan điều tra đã khởi tố, tạm giam bị can về hành vi lừa đảo liên quan dự án tài sản số Antex. Các đối tượng bị cáo buộc đã tự động rút tiền từ khoảng 30.000 ví điện tử của nhà đầu tư, chiếm đoạt số tiền đặc biệt lớn trước khi tiếp tục triển khai các dự án mới với thủ đoạn tương tự.
Ngoài vụ việc trên, Bộ Công an cũng nhắc lại vụ đường dây lừa đảo xuyên quốc gia do Công an Hà Tĩnh triệt phá. Nhóm đối tượng đã dụ dỗ nạn nhân đầu tư thông qua ứng dụng Unisat, kết hợp mạo danh làm nhiệm vụ TikTok để chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng. Một thủ đoạn phổ biến khác là lập sàn giao dịch, thu hút nhà đầu tư nạp tiền rồi bất ngờ đóng hệ thống và chiếm đoạt tài sản với giá trị lên tới hơn 10.000 tỷ đồng.
Đại diện C03 cho biết các đối tượng phạm tội không chỉ sử dụng thủ đoạn tài chính mà còn phát tán mã độc nhằm tấn công vào hạ tầng công nghệ, từ đó kiểm soát hệ thống và đánh cắp tài sản của người dùng.
Bên cạnh hành vi lừa đảo, Bộ Công an cũng cảnh báo nguy cơ tài sản mã hóa bị lợi dụng để rửa tiền. Theo đó, các đối tượng thường sử dụng dịch vụ Mixer để trộn dòng tiền hợp pháp với tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp, sau đó luân chuyển qua nhiều blockchain, chia nhỏ giao dịch và sử dụng ví điện tử ở nước ngoài nhằm che giấu nguồn gốc dòng tiền, gây khó khăn cho công tác điều tra.
Liên quan đến hành vi trốn thuế, C03 nhận định tính ẩn danh của tài sản mã hóa đang bị một số cá nhân lợi dụng để không kê khai hoặc kê khai không đúng doanh thu, không xuất hóa đơn, chứng từ theo quy định và sử dụng tài khoản cá nhân để nhận thanh toán nhằm né tránh nghĩa vụ thuế.
Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng dẫn lại một số vụ án điển hình như đường dây rửa tiền bằng USDT quy mô lớn thông qua hệ thống 777Pay do Công an TP Hà Nội phát hiện trong năm 2024, hay vụ án tại Quảng Nam, nơi các đối tượng bị điều tra vì hỗ trợ chuyển trái phép hơn 8.000 tỷ đồng ra nước ngoài thông qua hình thức quy đổi sang USDT.
Ngoài các hành vi phạm tội của tổ chức và cá nhân tham gia thị trường, Bộ Công an cũng lưu ý nguy cơ phát sinh tiêu cực trong hoạt động quản lý nhà nước. Những rủi ro có thể xuất hiện gồm việc cấp phép cho doanh nghiệp không đủ điều kiện, bỏ qua sai phạm trong quá trình thanh tra, kiểm tra để trục lợi hoặc vi phạm trong công tác khai báo, quyết toán và hoàn thuế liên quan đến hoạt động kinh doanh tài sản mã hóa.
Theo đại diện C03, để hạn chế các nguy cơ trên, Bộ Công an đang phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu bổ sung quy định về tài sản mã hóa vào Bộ luật Hình sự. Đồng thời, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 284/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa.
Lãnh đạo C03 nhấn mạnh tội phạm liên quan đến tài sản mã hóa không còn là nguy cơ trong tương lai mà đã và đang diễn ra trên thực tế, gây ảnh hưởng đến trật tự quản lý kinh tế cũng như quyền lợi của người dân. Vì vậy, công tác phòng chống loại tội phạm này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cùng các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan để xây dựng một thị trường tài sản mã hóa minh bạch và an toàn.
