Trong những bước đi đầu tiên nhằm đưa thị trường tài sản số vào khuôn khổ quản lý, việc các đồng tiền mã hóa mang tính trào lưu hay còn gọi là memecoin hoàn toàn vắng bóng tại các diễn đàn chính thức đã thu hút nhiều sự quan tâm.
Nhiều chuyên gia nhận định rằng đây không phải là sự ngẫu nhiên mà là một quy luật tất yếu trong quá trình hoàn thiện thể chế tài chính tại Việt Nam.
Khi mục tiêu cao nhất của chính sách là bảo vệ người tham gia và thanh lọc thị trường, nhóm tài sản số mang nặng tính may rủi gần như sẽ không có cơ hội xuất hiện trên các sàn giao dịch nội địa trong thời gian đầu.
Định hướng xây dựng tính chính danh cho thị trường tài sản số
Các hội thảo và tọa đàm pháp lý về công nghệ chuỗi khối blockchain hiện nay luôn có sự tham gia của các cơ quan quản lý hàng đầu cùng các tổ chức chuyên môn uy tín. Trọng tâm của các nhà hoạch định chính sách là tìm kiếm những giải pháp ứng dụng công nghệ để tạo ra giá trị kinh tế thực tế.
Những lĩnh vực được ưu tiên phát triển bao gồm số hóa tài sản thực, xây dựng hạ tầng thanh toán số hiện đại hay phát triển hệ thống định danh bảo mật cao.
Các nhà làm chính sách muốn khẳng định blockchain và web3 là nền tảng công nghệ phục vụ đời sống xã hội chứ không phải là nơi tạo ra các mô hình đánh bạc trá hình.
Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn về phòng chống rửa tiền và kiểm soát dòng tiền bất hợp pháp luôn được đặt lên hàng đầu trong các cơ chế thử nghiệm pháp lý. Cơ quan quản lý đòi hỏi mọi giao dịch phải có khả năng truy vết danh tính người dùng rõ ràng nhằm hạn chế tối đa hành vi thao túng giá.
Trong khi đó, hầu hết các đồng memecoin lại được phát hành ẩn danh, biến động giá hoàn toàn dựa vào tâm lý đám đông và thanh khoản rất dễ bị thao túng, điều này đi ngược lại hoàn toàn với định hướng phát triển an toàn của nhà nước.
Bộ lọc khắt khe của các sàn giao dịch nội địa được cấp phép
Khi khung pháp lý chính thức đi vào hoạt động, các sàn giao dịch trong nước sẽ phải chịu sự giám sát trực tiếp từ cơ quan quản lý nhà nước. Để giữ vững giấy phép hoạt động, các sàn này bắt buộc phải áp dụng quy trình thẩm định niêm yết vô cùng chặt chẽ.
Họ không thể mạo hiểm uy tín và tư cách pháp nhân để niêm yết những đồng tiền kỹ thuật số không có đội ngũ phát triển rõ ràng, không có mô hình kinh doanh tạo ra doanh thu hay tiềm ẩn nguy cơ gian lận chiếm đoạt tài sản.
Thực tế cho thấy phần lớn memecoin hiện nay đều do các nhóm ẩn danh tạo ra với mã nguồn chưa được kiểm tra độ an toàn hoặc tiềm ẩn nhiều rủi ro. Lượng lớn mã thông báo thường bị thâu tóm bởi những nhóm nội bộ để phục vụ mục đích đẩy giá rồi bán tháo.
Cơ hội được xem xét niêm yết có chăng chỉ dành cho một số rất ít đồng tiền có lịch sử phát triển lâu năm, sở hữu mạng lưới độc lập và có mức độ phân tán lớn như Dogecoin. Ngược lại, các mã thông báo được tạo lập nhanh chóng theo trào lưu trên các nền tảng mới sẽ lập tức bị loại bỏ khỏi danh mục cấp phép.
Kinh nghiệm quản lý từ các thị trường tài chính quốc tế
Định hướng quản lý của Việt Nam có sự tương đồng lớn với lộ trình mà các trung tâm tài chính phát triển trong khu vực châu Á đã triển khai.
Điển hình như tại Nhật Bản, cơ quan quản lý chỉ cấp phép cho một danh sách chọn lọc rất hạn chế gồm vài chục tài sản số đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn an toàn cao nhất, hoàn toàn không có chỗ cho các trào lưu đầu cơ ngắn hạn.
Tại Hồng Kông, chính quyền chỉ cho phép nhà đầu tư cá nhân tiếp cận những đồng tiền mã hóa có quy mô vốn hóa hàng đầu thế giới và đã duy trì thời gian hoạt động ổn định tối thiểu 12 tháng.
Trong khi đó, các cơ quan giám sát tài chính tại Hàn Quốc liên tục yêu cầu các sàn giao dịch lớn hủy niêm yết hàng loạt dự án thiếu minh bạch về nguồn cung lưu hành hoặc không công khai danh tính của đội ngũ sáng lập.
Những bài học quốc tế này cho thấy việc siết chặt tiêu chuẩn niêm yết là yêu cầu bắt buộc để xây dựng một môi trường đầu tư lành mạnh.
Xu hướng phân tầng thị trường và tương lai của các đồng tiền đầu cơ
Sự can thiệp của pháp luật sẽ tự động định hình thị trường tài sản số thành hai không gian hoạt động riêng biệt.
Không gian chính thống sẽ bao gồm các sàn giao dịch nội địa có giấy phép, đóng vai trò là cầu nối an toàn giúp người dân nạp rút tiền đồng Việt Nam và giao dịch các tài sản nền tảng như Bitcoin, Ethereum hay các dự án gắn liền với tài sản thực. Đây là khu vực dành cho dòng vốn của các tổ chức và những cá nhân tìm kiếm sự bảo vệ từ pháp luật.
Ngược lại, các loại tiền mã hóa mang tính đầu cơ cao như memecoin sẽ tiếp tục hoạt động tại không gian phi tập trung hoặc trên các nền tảng quốc tế không có giấy phép.
Việc vắng bóng trên các sàn chính thống không làm biến mất phân khúc này, mà đưa chúng trở về đúng bản chất vốn có là một công cụ giải trí mang tính rủi ro cao trên không gian mạng mở. Nhà đầu tư khi tham gia vào các phân khúc này cần tự trang bị kiến thức để tự bảo vệ tài sản của bản thân trước những biến động khó lường.
