Mô hình cộng đồng đứng trước bài toán mới
Trong nhiều năm qua, các cộng đồng tiền số trên Telegram, Discord hay X/Twitter là một mắt xích quen thuộc của thị trường tiền điện tử hay tài sản số tại Việt Nam.
Mô hình hoạt động của nhiều nhóm tương đối đơn giản. Bắt đầu với việc xây dựng cộng đồng người dùng, duy trì các kênh thảo luận, chia sẻ thông tin về thị trường, dự án mới, airdrop và xu hướng đầu tư. Khi lượng thành viên đủ lớn và có mức độ tương tác cao, các dự án blockchain, token hoặc nền tảng giao dịch từ nước ngoài sẽ tìm đến để đặt các chiến dịch truyền thông.
Nguồn thu của các cộng đồng này chủ yếu đến từ những hợp đồng quảng bá. Tùy từng chiến dịch, nhóm có thể đăng bài giới thiệu dự án, tổ chức phiên hỏi đáp, cuộc thi cộng đồng, chương trình airdrop hoặc các hoạt động nhằm giúp dự án tiếp cận người dùng Việt Nam.
Nhờ mô hình này, không ít cộng đồng đã duy trì hoạt động trong nhiều năm mà không cần thu phí thành viên. Cộng đồng càng lớn, khả năng nhận quảng cáo càng cao và doanh thu càng ổn định. Tuy nhiên, khi các quy định mới về tài sản mã hóa chuẩn bị có hiệu lực, mô hình nói trên đang đứng trước một bài toán khác.
Từ ngày 1/9/2026, Nghị định 284/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa chính thức có hiệu lực. Nghị định bổ sung chế tài đối với hoạt động quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Mức phạt đối với tổ chức có thể lên tới 180-200 triệu đồng, trong khi cá nhân thực hiện hành vi tương tự chịu mức phạt bằng một nửa.
Với các cộng đồng sống chủ yếu nhờ dịch vụ quảng cáo từ những dự án nước ngoài chưa tham gia thị trường được cấp phép tại Việt Nam, quy định này khiến nguồn doanh thu truyền thống trở thành vấn đề phải cân nhắc.
Chuyển sang thị trường toàn cầu hoặc dừng lại
Những thay đổi đã bắt đầu được phản ánh qua các thông báo trong cộng đồng. Hidden Gems, một cộng đồng hoạt động nhiều năm, cho biết sẽ chuyển định hướng sang thị trường quốc tế. Theo thông báo, các nội dung mới sẽ sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ chính, trong khi Telegram Channel và X/Twitter tiếp tục được duy trì. Ngược lại, nhóm trò chuyện phục vụ cộng đồng Việt Nam sẽ tạm khóa chức năng trao đổi và ngừng vận hành, còn website cùng các kênh mạng xã hội vệ tinh được thu gọn.
Đáng chú ý, cộng đồng này cho biết sẽ không tiếp tục cung cấp nội dung, hướng dẫn, chiến dịch hoặc các hoạt động hỗ trợ được thiết kế riêng cho người dùng tại Việt Nam.
Không chỉ Hidden Gems, các hội nhóm khác cũng thông báo tạm biệt thành viên và cho biết quyết định dừng hoạt động xuất phát từ những thay đổi sắp tới liên quan đến quy định về tài sản số. Việc thay đổi là điều tất yếu khi các quy định siết chặt khiến cho mô hình hoạt động của các hội nhóm này không còn phù hợp.
Không chỉ sàn giao dịch chịu tác động
Trước đây, khi nói đến việc hoàn thiện khung pháp lý cho tài sản mã hóa, sự chú ý thường tập trung vào các sàn giao dịch quốc tế và nhà đầu tư. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy tác động có thể rộng hơn.
Một hệ sinh thái phụ trợ đã hình thành quanh thị trường tài sản số tại Việt Nam, bao gồm các cộng đồng Telegram, KOL, agency truyền thông, đơn vị tổ chức sự kiện và những nhóm chuyên triển khai chiến dịch cộng đồng cho các dự án blockchain.
Trong hệ sinh thái này, cộng đồng là cầu nối giữa dự án nước ngoài và người dùng trong nước. Các dự án cần tiếp cận nhà đầu tư Việt Nam, còn cộng đồng có sẵn lượng người theo dõi và mức độ tương tác. Quảng cáo trở thành nguồn thu giúp các nhóm duy trì hoạt động.
Khi hoạt động quảng cáo và tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa được đặt trong khuôn khổ quản lý chặt chẽ hơn, những đơn vị này buộc phải xem xét lại cách tạo ra doanh thu. Với một số nhóm, giải pháp là chỉ hoạt động với các đơn vị được cấp phép hoặc chuyển sang thị trường quốc tế. Với những nhóm nhỏ hơn, việc dừng hoạt động có thể là lựa chọn ít rủi ro hơn.
Dù vậy, việc các cộng đồng dừng hoạt động hay chuyển sang hoạt động toàn cầu đang cho thấy tầm ảnh hưởng của các chính sách và nghị định mới về tài sản số tại Việt Nam Sau ngày 1/9, câu hỏi đặt ra với các cộng đồng tiền số Việt Nam có lẽ không còn đơn giản là có tiếp tục hoạt động hay không. Bài toán lớn hơn là liệu họ có thể xây dựng một mô hình mới, ít phụ thuộc vào dịch vụ quảng cáo từ các dự án chưa tham gia thị trường được cấp phép, hay sẽ phải thu hẹp vai trò trong một hệ sinh thái đang bước vào giai đoạn quản lý chặt chẽ hơn.
Những thông báo dừng hoạt động và chuyển hướng hoạt động xuất hiện trước thời điểm quy định mới có hiệu lực cho thấy quá trình thích nghi đã bắt đầu. Với nhiều cộng đồng, đây có thể là giai đoạn chuyển đổi từ mô hình dựa trên quảng bá dự án sang những hình thức nội dung và dịch vụ phù hợp hơn với khung pháp lý mới của thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
