Ở Thung lũng Silicon, nơi những chiếc Bentley đỗ cạnh phi cơ riêng như chuyện hiển nhiên, David Cheriton xuất hiện như một ngoại lệ kỳ lạ. Ông có tài sản hàng tỷ USD nhưng lại chọn cuộc sống giản dị đến mức nhiều người tưởng ông chỉ là một giáo sư kỹ thuật bình thường.
Người ta gọi ông là “tỷ phú keo kiệt nhất Thung lũng Silicon”. Có lẽ vì trong suốt nhiều năm, vị tỷ phú này vẫn lái một chiếc Honda đời cũ, sống trong căn nhà từ thập niên 1980 và tự cắt tóc cho mình. Business Insider mô tả phong cách sống đó là “không thể bình thường hơn”. Cheriton không phản bác, chỉ trả lời ngắn gọn rằng ông không hiểu tại sao phải tiêu tiền để thể hiện giá trị. Với ông, sự phô trương là lãng phí.
Từ cậu bé mê toán ở Canada đến giáo sư Stanford
David Cheriton sinh năm 1951 tại Canada, trong một gia đình trung lưu. Ông không xuất thân từ giới kinh doanh hay tài phiệt mà lớn lên cùng sách vở và niềm đam mê toán học. Sau khi tốt nghiệp ngành Toán tại Đại học British Columbia, ông tiếp tục học cao học và nghiên cứu về khoa học máy tính. Năm 1981, ông trở thành giảng viên tại Đại học Stanford.
Tại Stanford, Cheriton gây ấn tượng vì sự thông minh sắc sảo, nhưng đồng thời cũng thẳng thắn và không thích những thứ màu mè. Forbes từng mô tả ông là người “ghét lãng phí thời gian”, không thích những cuộc họp vô nghĩa và càng xa lạ với văn hóa khoe giàu phổ biến trong giới công nghệ.
Cheriton được sinh viên kính trọng không chỉ vì kiến thức mà vì cách ông kết nối lý thuyết với thực tế. Ông không nhìn công nghệ như sản phẩm thương mại trước, mà như công cụ để giải quyết vấn đề. Chính triết lý này đã đưa ông đến với một trong những khoảnh khắc quan trọng nhất trong lịch sử ngành công nghệ.
Buổi gặp gỡ bên hiên nhà và tấm séc làm thay đổi lịch sử Google
Năm 1998, Larry Page và Sergey Brin mang bản demo của công cụ tìm kiếm mà họ đang xây dựng đến nhà Cheriton. Cuộc gặp diễn ra không phải trong một văn phòng bóng bẩy mà ngay trên hiên nhà của ông giáo sư. Hôm đó có Andy Bechtolsheim - đồng sáng lập Sun Microsystems - là bạn thân của Cheriton.
Sau khi nghe vài phút trình bày, Bechtolsheim lập tức hiểu giá trị của ý tưởng. Ông rút séc và viết ngay 100.000 USD cho Google, ngay trên hiên nhà của Cheriton. Đó là tấm séc đầu tiên trong lịch sử công ty. Sau cuộc gặp, Cheriton cũng rót 100.000 USD từ tiền cá nhân của mình. Cả hai khoản đầu tư này trở thành nền móng tài chính cho Google những ngày đầu tiên trước khi công ty có trụ sở và tài khoản ngân hàng.
Cheriton không đầu tư vì linh cảm mà vì ông nhìn thấy năng lực ở Page và Brin. Sau này ông chia sẻ với Forbes rằng ông “đầu tư vào con người, không phải vào giấc mơ”. Khoản đầu tư nhỏ bé năm đó biến thành hàng tỷ USD khi Google IPO năm 2004. Và cũng kể từ lúc đó, cái tên David Cheriton bước vào danh sách tỷ phú.
Nhưng điều khiến ông trở nên khác biệt không phải là cách ông kiếm tiền, mà là cách ông không tiêu tiền.
Tỷ phú chọn giá trị thay vì hào nhoáng
Trong nhiều cuộc phỏng vấn, Cheriton liên tục lắc đầu trước câu hỏi về máy bay riêng hay du thuyền. Ông không hiểu tại sao một chuyến đi lại cần phải có phi cơ riêng. Xe sang đối với ông “quá ầm ĩ”. Thậm chí ông còn thừa nhận một điều khiến truyền thông ngạc nhiên: việc tự cắt tóc giúp ông tiết kiệm thời gian phải đặt lịch và chờ đợi ở tiệm. Cheriton từng có một câu nói rất nổi tiếng: “Sự giàu có không thay đổi con người. Nó chỉ khuếch đại những gì họ vốn có.”
Nếu trước khi giàu ông thích đơn giản và ghét lãng phí, thì khi trở thành tỷ phú, ông chỉ tiếp tục sống như vậy với quy mô tài sản lớn hơn. Không tiệc xa hoa, không bộ sưu tập đồng hồ, không truyền thông.
Trong khi nhiều tỷ phú công nghệ dành thời gian chạy theo ánh đèn sân khấu, Cheriton dành nó cho sinh viên và nghiên cứu khoa học máy tính. Ông không chạy theo xu hướng “tìm kiếm kỳ lân”, mà đầu tư vào hạ tầng mạng, thứ mà theo ông là nền móng thật sự của Internet. Một trong những khoản đầu tư đó là Arista Networks, công ty sau này IPO và đem lại cho ông thêm hàng tỷ USD.
Cheriton không thích được gắn mác “keo kiệt”. Nhưng khi Business Insider dùng từ đó để mô tả ông, Cheriton chỉ cười. Với Cheriton, câu hỏi đúng không phải là “Bạn có bao nhiêu tiền?” mà là “Bạn đang dùng cuộc đời mình để làm điều gì?”
Ông không chạy theo tiền. Cũng không để tiền chạy theo mình. Ông chỉ làm điều mình tin là đúng.
Trong Thung lũng Silicon, nơi mà thành công thường được đo bằng kích thước bãi đáp trực thăng, David Cheriton nhắc người ta nhớ rằng sự giàu có không nhất thiết phải phô bày. Có những người tiêu tiền để chứng minh họ giàu. Còn ông chứng minh điều ngược lại: giàu là khi không cần chứng minh gì cả.
