Bước ngoặt hoàn thiện thể chế trong kỷ nguyên số
Bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực khiến không gian mạng trở thành một môi trường chiến lược quan trọng. Đây không chỉ là nơi thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội mà còn gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia và trật tự an toàn xã hội.
Trước những thách thức và nguy cơ ngày càng gia tăng trên môi trường số, việc ban hành Luật An ninh mạng năm 2025 do Bộ Công an chủ trì xây dựng là một yêu cầu cấp thiết. Đạo luật này đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.
Nhằm chuẩn bị tốt nhất cho công tác thi hành, Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao thuộc Bộ Công an đã chia sẻ những điểm cốt lõi của văn bản này. Điểm nổi bật nhất của đạo luật mới là tư duy quản lý chủ động với tinh thần phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Quy định mới khẳng định mọi hoạt động trên không gian mạng phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Việt Nam. Sự ra đời của luật giúp khắc phục tình trạng chồng chéo trước đây, không để phát sinh khoảng trống pháp lý và nâng cao năng lực cảnh báo sự cố. Đặc biệt, luật lấy con người và dữ liệu làm trung tâm, chú trọng bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương để tạo lập một không gian mạng nhân văn.
Siết chặt trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ
Sự phát triển của các nền tảng số và mạng xã hội xuyên biên giới đem lại nhiều lợi ích nhưng cũng đặt ra không ít thách thức trong quản lý nhà nước. Tinh thần xuyên suốt của đạo luật mới là tất cả doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam đều phải có trách nhiệm tuân thủ pháp luật, không có ngoại lệ đối với các đơn vị nước ngoài hay xuyên biên giới. Điều này xóa bỏ tình trạng doanh nghiệp hưởng lợi từ thị trường nhưng lại né tránh nghĩa vụ đối với quốc gia bản địa.
Theo quy định mới, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ phải chủ động phát hiện, ngăn chặn và gỡ bỏ các thông tin vi phạm pháp luật một cách kịp thời. Trách nhiệm của doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc cung cấp nền tảng mà còn phải cảnh báo nguy cơ mất an toàn, bảo vệ dữ liệu người dùng và phối hợp cung cấp thông tin phục vụ công tác điều tra khi có yêu cầu. Quy định này tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch giữa các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, đồng thời nâng cao kỷ cương trong việc chấp hành luật pháp.
Nâng cao hiệu quả đấu tranh với tội phạm công nghệ cao
Hiện nay, tội phạm mạng đang sử dụng những công nghệ rất tinh vi như trí tuệ nhân tạo hay công nghệ mã hóa để thực hiện hành vi vi phạm. Để giải quyết thực trạng này, khung pháp lý mới đã bổ sung các quy định bám sát thực tiễn phát sinh, giúp lực lượng chuyên trách chủ động nhận diện sớm các phương thức lừa đảo mới. Việc tăng cường cơ chế bảo vệ hệ thống thông tin giúp nâng cao hiệu quả truy vết và ngăn chặn hành vi phạm tội ngay từ ban đầu.
Trong thời gian tới, lực lượng Công an nhân dân sẽ tập trung tham mưu xây dựng các văn bản hướng dẫn chi tiết để triển khai luật một cách đồng bộ. Việc ứng dụng khoa học công nghệ và xây dựng lực lượng tinh nhuệ được xem là nhiệm vụ trọng tâm để làm chủ không gian mạng. Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng công an với các bộ ngành và doanh nghiệp sẽ tạo ra một thế trận an ninh mạng liên thông, kết hợp hài hòa giữa phòng ngừa xã hội và phòng ngừa nghiệp vụ.
Bảo vệ người dân và đưa luật nhanh chóng đi vào cuộc sống
Mục tiêu xuyên suốt của đạo luật mới là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là trẻ em, thanh thiếu niên và người cao tuổi trên môi trường số. Khi không gian mạng trở thành một phần tất yếu của cuộc sống, người dân cần được trang bị các kỹ năng nhận diện tin giả, lừa đảo trực tuyến hay hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân. Các cơ quan chức năng sẽ đẩy mạnh tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật bằng các hình thức dễ hiểu để nâng cao ý thức tự giác của cộng đồng.
Bộ Công an đang tích cực phối hợp với các cơ quan liên quan để xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, phân định rõ trách nhiệm và tiến độ hoàn thành của từng đơn vị. Việc tổ chức quán triệt sâu rộng nội dung luật từ Trung ương đến địa phương sẽ tạo ra sự thống nhất trong hành động.
Với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ cùng vai trò nòng cốt của lực lượng Công an nhân dân, hành lang pháp lý mới này sẽ sớm đi vào cuộc sống, bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và phục vụ hiệu quả cho tiến trình chuyển đổi số.
