Cộng đồng crypto toàn cầu một lần nữa được phen tranh cãi sau một chia sẻ ngắn mang tính cá nhân của CZ – cựu CEO của Binance. Cụ thể, CZ đã chia sẻ quan điểm cá nhân xoay quanh cuộc tranh luận lâu nay về việc niêm yết token giữa DEX (sàn crypto phi tập trung) và CEX (sàn giao dịch tập trung).
Xuất phát từ những ý kiến cho rằng DEX có thể list mọi token mà không bị chỉ trích, trong khi CEX lại thường xuyên bị lên án mỗi khi niêm yết các token rủi ro hoặc memecoin, CZ cho rằng cách nhìn này là quá đơn giản và thiếu công bằng. Theo ông, vấn đề không nên được đặt theo hướng “DEX list tất cả là tốt, còn CEX list tất cả là xấu”, mà cần được nhìn nhận cởi mở hơn trong bối cảnh mỗi sàn giao dịch có vai trò, mô hình vận hành và khung tiêu chí niêm yết riêng. CZ nhấn mạnh rằng các sàn giao dịch, đặc biệt là CEX, tồn tại để cung cấp quyền tiếp cận cho người dùng, nhưng việc niêm yết token nào vẫn phụ thuộc vào framework nội bộ của từng sàn và có thể thay đổi theo thời gian.
DEX listing all tokens is good.
— CZ 🔶 BNB (@cz_binance) February 10, 2026
CEX listing all tokens is bad? 🤷♂️
I believe exchanges should provide access to everything. Well, this line will certainly get some heat.
Why isn't that token you like not listed? Every exchange have their own listing framework (which may change… https://t.co/xwRTJ1w796
DEX và CEX: hai mô hình, hai hệ giá trị hoàn toàn khác nhau
Trong phản hồi của mình, Star Xu cho rằng việc đặt DEX và CEX lên cùng một bàn cân để so sánh là một “false equivalence” – sự tương đồng giả tạo. Theo ông, dù đều là sàn giao dịch crypto, DEX và CEX phục vụ những vai trò hoàn toàn khác nhau trong hệ sinh thái.
At first glance, this may sound reasonable—but it is actually a false equivalence.
— Star (@star_okx) February 10, 2026
DEXs and CEXs serve fundamentally different roles.
Open, permissionless access belongs to DEXs; responsibility, standards, and accountability belong to CEXs.
A DEX is a pure self-custody tool.… pic.twitter.com/TjihoWy1t4
DEX được xây dựng dựa trên nguyên tắc mở và không cần cấp phép. Bất kỳ ai cũng có thể triển khai token, cung cấp thanh khoản và giao dịch trực tiếp thông qua smart contract. Trong mô hình này, người dùng tự quản lý tài sản (self-custody) và hoàn toàn chịu trách nhiệm cho mọi quyết định của mình. Nhà phát triển DEX không giữ tiền, không kiểm soát dòng vốn và về bản chất chỉ cung cấp một công cụ kỹ thuật trung lập để người dùng có thể tương tác trực tiếp trên hợp đồng thông minh (smart contract).
Ngược lại, các sàn CEX như Binance, Bybit, BingX,.. hoạt động giống như một trung gian tài chính. Người dùng gửi tài sản vào sàn, sàn giữ quyền lưu ký, xử lý giao dịch và chịu trách nhiệm vận hành hệ thống. Chính đặc điểm này khiến CEX không thể đơn giản “list tất cả mọi token” như cách một DEX vẫn làm.
Trách nhiệm pháp lý là ranh giới không thể vượt qua của CEX
Khác với DEX, các sàn giao dịch tập trung phải đối mặt với hàng loạt nghĩa vụ pháp lý. Việc lưu ký tài sản của người dùng đồng nghĩa với việc CEX phải tuân thủ các quy định liên quan đến chống rửa tiền (AML), tuân thủ lệnh trừng phạt, phòng chống gian lận và bảo vệ nhà đầu tư. Ở nhiều khu vực pháp lý, chỉ cần một token có dấu hiệu lừa đảo hoặc vi phạm quy định chứng khoán, sàn niêm yết token đó có thể trở thành đối tượng bị điều tra hoặc xử phạt.
Star Xu nhấn mạnh rằng CEX không phải là “ống dẫn trung lập”. Khi một token được list trên sàn tập trung, điều đó vô hình trung tạo ra cảm nhận về mức độ “được kiểm duyệt” hoặc “được thẩm định” nào đó đối với người dùng phổ thông. Trong mắt phần lớn nhà đầu tư retail, việc một token xuất hiện trên CEX lớn thường được xem như một dấu hiệu uy tín, dù thực tế không phải lúc nào cũng vậy.
Chính vì thế, trách nhiệm của CEX không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thanh khoản, mà còn là giảm thiểu rủi ro cho người dùng – một yêu cầu mà DEX, với mô hình tự lưu ký, không bị ràng buộc.
Self-custody là quyền, nhưng cũng là trách nhiệm cá nhân
Trong bài tranh luận, Star Xu cũng dẫn lại quan điểm của Paul Atkins – Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) – rằng quyền tự quản lý tài sản cá nhân là một giá trị nền tảng, không nên biến mất chỉ vì con người bước vào không gian internet. Tinh thần này phản ánh rõ triết lý của DeFi và DEX: trao quyền tối đa cho cá nhân, đồng thời yêu cầu họ tự chịu trách nhiệm cho mọi hành động.
Với DEX, nếu một token là scam, người dùng vẫn có thể giao dịch token đó, nhưng hệ quả là rủi ro hoàn toàn thuộc về họ. Không có tổ chức trung gian nào đứng ra “bảo lãnh ngầm”. Trong khi đó, với CEX, ranh giới trách nhiệm trở nên mờ hơn. Khi sàn list một token kém chất lượng, thiệt hại của người dùng có thể nhanh chóng chuyển hóa thành khủng hoảng niềm tin đối với chính sàn giao dịch.
Binance Alpha đang trở thành ví dụ điển hình cho điều mà Star Xu nhiều lần cảnh báo: ranh giới trách nhiệm của một sàn giao dịch tập trung không thể bị làm mờ dưới danh nghĩa “mở rộng quyền tiếp cận”. Binance Alpha – sản phẩm mới của Binance – được giới thiệu như một chương trình giúp người dùng tiếp cận sớm các token giai đoạn đầu thông qua cơ chế airdrop và giao dịch on-chain. Tuy nhiên, khi đặt trong vai trò của một CEX, Alpha không còn đơn thuần là một “công cụ trung lập” giống DEX, mà mang theo kỳ vọng ngầm về sự sàng lọc và mức độ an toàn tối thiểu cho người dùng.
Thực tế cho thấy hiệu suất của nhiều token trên Binance Alpha lại khá tiêu cực: giá tăng nhanh trong giai đoạn đầu nhờ hiệu ứng FOMO và điểm thưởng, sau đó sụt giảm mạnh vì thanh khoản mỏng và áp lực bán tập trung, khiến phần lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ chịu thiệt. Chính điều này làm dấy lên tranh cãi rằng Binance Alpha đang vô tình “DEX hoá trải nghiệm” trong một khung vận hành CEX, nơi người dùng không còn phân biệt rõ đâu là thử nghiệm rủi ro cao và đâu là sản phẩm đã được sàn đứng ra chịu trách nhiệm. Trong góc nhìn của Star Xu, đây không phải là tinh thần openness, mà là một bài toán trách nhiệm chưa được giải quyết rốt ráo.
Vì sao CEX không thể “mở cửa vô điều kiện” như DEX?
Lập luận của CZ rằng sàn giao dịch nên cung cấp quyền tiếp cận rộng rãi cho người dùng không phải là không có cơ sở, đặc biệt trong bối cảnh crypto đề cao tính tự do và không kiểm duyệt. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: CEX và DEX không vận hành trên cùng một tập hợp ràng buộc.
DEX được sinh ra để tối đa hóa quyền tự do, còn CEX tồn tại để tối ưu trải nghiệm, thanh khoản và mức độ an toàn cho số đông. Việc CEX áp dụng khung tiêu chí niêm yết khắt khe không chỉ để bảo vệ người dùng, mà còn để tự bảo vệ chính mình trước rủi ro pháp lý và vận hành.
Nếu một CEX list tuỳ tiện mọi token, hệ quả không chỉ là rủi ro tài chính cho người dùng, mà còn có thể kéo theo các biện pháp siết chặt từ cơ quan quản lý, ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ ngành crypto. Đây cũng là lý do vì sao nhiều chuyên gia cho rằng việc phân biệt rõ vai trò giữa DEX và CEX là cần thiết, thay vì cố gắng đồng nhất chúng dưới cùng một tiêu chí “mở” hay “không mở”.
Đọc thêm: Top các sàn giao dịch phái sinh phi tập trung (Perp DEX) có khối lượng giao dịch khủng
Các chia sẻ giữa CZ và Star Xu không đơn thuần là một màn “khẩu chiến” cá nhân, mà phản ánh sự khác biệt sâu sắc về giá trị và tầm nhìn giữa các sàn giao dịch hàng đầu. Một bên nhấn mạnh quyền tiếp cận và tính mở, bên còn lại đặt trọng tâm vào trách nhiệm, tiêu chuẩn và sự bền vững dài hạn.
Trong bối cảnh crypto ngày càng tiến gần hơn tới dòng chảy chính thống, câu hỏi “CEX có nên list mọi token hay không” thực chất là câu hỏi về việc ngành này muốn đi theo hướng nào: tối đa hóa tự do tuyệt đối hay cân bằng giữa tự do và trách nhiệm. Và ở thời điểm hiện tại, câu trả lời của phần lớn CEX dường như vẫn rất rõ ràng: không thể và không nên list tuỳ tiện như DEX.Ngay lập tức, phát ngôn này đã chạm vào một trong những chủ đề nhạy cảm nhất của ngành crypto: trách nhiệm của sàn giao dịch tập trung. Cuộc tranh luận nhanh chóng lan rộng trên X (Twitter), thu hút sự tham gia của nhiều nhân vật có tiếng trong ngành, trong đó nổi bật là Star Xu – CEO của OKX, người thời gian gần đây thường xuyên đưa ra những quan điểm đối lập với Binance về định hướng và giá trị cốt lõi của sàn giao dịch crypto.
