Nhiều năm qua, bài toán tìm kiếm nguồn vốn luôn là trở ngại lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam. Trong khi nguồn vốn từ tín dụng ngân hàng luôn đi kèm những điều kiện nghiêm ngặt, việc phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu ra công chúng lại đòi hỏi các tiêu chuẩn cao về quy mô cũng như năng lực quản trị. Thực tế này khiến dư địa tiếp cận dòng tiền của các công ty quy mô nhỏ trở nên vô cùng hạn chế, buộc nền kinh tế phải tìm kiếm những giải pháp tài chính mang tính đột phá hơn.
Sự xuất hiện của đề án thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05/2025 của Chính phủ đang mở ra một hướng đi hoàn toàn mới. Thay vì chỉ gắn liền với các hoạt động đầu tư cá nhân mang tính đầu cơ như trước đây, mô hình mới hướng thẳng vào mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn thông qua việc số hóa các tài sản có giá trị thực tế. Hiện tại, năm doanh nghiệp có số vốn điều lệ tối thiểu mười nghìn tỷ đồng đã được chấp thuận chuẩn bị cơ sở vật chất để tiến tới vận hành sàn giao dịch thí điểm này.
Cơ chế mã hóa tài sản thực và hướng đi mới cho doanh nghiệp
Trọng tâm của thị trường mới nằm ở giải pháp mã hóa tài sản thực, hay còn gọi là Real World Asset (RWA). Đây là quá trình chuyển đổi quyền sở hữu của các tài sản truyền thống như bất động sản, trái phiếu, vàng, tín chỉ carbon hoặc nông sản thành các token kỹ thuật số trên nền tảng blockchain. Mỗi token sẽ đại diện cho một phần giá trị của tài sản và được giao dịch một cách công khai, an toàn trên sàn.
Theo góc nhìn từ ông Chris Chiew, Cố vấn cao cấp tại Công ty cổ phần sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng, giải pháp này giúp doanh nghiệp hình thành một kênh gọi vốn độc lập. Việc chia nhỏ quyền sở hữu tài sản giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận với lượng nhà đầu tư đại chúng đông đảo hơn, từ đó giảm áp lực phụ thuộc vào các hạn mức tín dụng truyền thống từ ngân hàng. Đây được đánh giá là mô hình đặc biệt phù hợp với các tổ chức kinh doanh vừa và nhỏ đang khát vốn trung hạn và dài hạn.
Dưới góc nhìn dài hạn, Tiến sĩ Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam nhận định rằng quá trình số hóa sẽ thay đổi căn bản cấu trúc tài sản của các đơn vị kinh doanh. Trong tương lai gần, bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp sẽ ghi nhận thêm các loại tài sản số bên cạnh tài sản hữu hình. Sự xuất hiện của các hình thức góp vốn hay gọi vốn bằng công nghệ mới này sẽ tạo bệ phóng mạnh mẽ cho nhóm doanh nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển.
Đảm bảo tính minh bạch và kiểm soát chặt chẽ rủi ro hệ thống
Mặc dù mở ra cơ hội lớn nhưng các cơ quan quản lý khẳng định thị trường này sẽ không phát triển theo hướng tự do hóa vô điều kiện. Giai đoạn thí điểm được vận hành dựa trên những tiêu chuẩn quản lý vô cùng nghiêm ngặt nhằm hướng tới việc kết nối dòng vốn quốc tế một cách minh bạch nhất.
Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, cơ quan quản lý đang xây dựng cơ chế cho phép doanh nghiệp nội địa phát hành tài sản mã hóa được bảo chứng để chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài. Toàn bộ hoạt động này được giám sát chặt chẽ nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu thực tế trước khi hoàn thiện khung pháp lý chính thức.
Việc phát triển một lĩnh vực tài chính mới luôn đi kèm các thách thức lớn về an toàn hệ thống. Nguy cơ về gian lận, rửa tiền hay thao túng thị trường là những vấn đề cốt lõi cần phải phòng ngừa. Do đó, Bộ Tài chính đang phối hợp chặt chẽ cùng Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước để thiết lập cơ chế giám sát liên ngành, bảo đảm sự ổn định kinh tế quốc gia. Việc chủ động thử nghiệm có kiểm soát thể hiện tư duy nhạy bén của Việt Nam trước dòng chảy kinh tế số toàn cầu.
