Sàn tài sản số Việt Nam liệu có ra mắt token trong tương lai? Góc nhìn từ khu vực Đông Nam Á

Trong quá trình phát triển của thị trường tài sản số toàn cầu, việc các sàn giao dịch phát hành token riêng từng được xem là bước đi quen thuộc nhằm mở rộng hệ sinh thái và gia tăng giá trị nội tại. Tuy nhiên, thực tế tại Đông Nam Á lại cho thấy một xu hướng hoàn toàn khác, khi phần lớn các sàn nội địa không lựa chọn phát hành token, hoặc nếu có thì token đó phải gắn liền với hạ tầng blockchain cụ thể. Điều này đặt ra một câu hỏi đáng chú ý đối với Việt Nam, nơi thị trường vẫn đang trong giai đoạn hình thành, rằng liệu các sàn nội địa có đi theo con đường token hóa hay không?

Bức tranh token sàn tại Đông Nam Á

Tại Singapore, các sàn như Coinhako hoạt động dưới sự giám sát của Cơ quan tiền tệ Singapore nhưng không phát hành token riêng. Mô hình kinh doanh của các sàn giao dịch tài sản số ở quốc đảo này tập trung vào cung cấp dịch vụ giao dịch, lưu ký và kết nối tiền pháp định với blockchain, thay vì xây dựng token nội bộ. Cách tiếp cận này phản ánh quan điểm quản lý thận trọng, khi nhiều loại token có thể bị phân loại là chứng khoán nếu không có mục đích sử dụng rõ ràng.

Tương tự, tại Malaysia, các sàn như Luno hay SINEGY cũng không phát hành token. Dưới sự quản lý của Ủy ban Chứng khoán Malaysia, thị trường này ưu tiên tính minh bạch và tuân thủ hơn là mở rộng hệ sinh thái bằng token.

Tại Philippines, các nền tảng như Coins.ph và PDAX chủ yếu phục vụ thanh toán và chuyển tiền, không triển khai token riêng. Điều này cho thấy một xu hướng rõ ràng rằng các sàn trong khu vực tập trung vào nhu cầu tài chính thực tế thay vì tạo thêm lớp tài sản mới mang tính đầu cơ.

Trong khi đó, Thái Lan nổi lên như một trường hợp đặc biệt. Bitkub không phát hành “token riêng cho sàn” mà đi theo mô hình truyền thống, khi xây dựng blockchain riêng thông qua KUB Chain. Token KUB trong trường hợp này đóng vai trò là tài sản gốc của mạng lưới, được sử dụng để trả phí giao dịch, staking và vận hành hệ sinh thái. Sau khi hình thành hệ sinh thái, token mới được tích hợp trở lại sàn như một tiện ích bổ sung.

Mô hình của Bitkub cho thấy một sự thay đổi quan trọng đối với cách tiếp cận của các sàn giao dịch tài sản số ở Đông Nam Á, khi token không còn là công cụ marketing hay giảm phí đơn thuần, mà trở thành một phần của hạ tầng công nghệ. Điều này đồng nghĩa với việc token chỉ có thể tồn tại bền vững nếu có nhu cầu sử dụng thực tế, thường đến từ blockchain riêng.

Cơ hội nào cho token sàn tại Việt Nam?

Đặt trong bối cảnh Việt Nam, thị trường hiện chưa có sàn giao dịch tài sản số nội địa được cấp phép chính thức, cũng như chưa có đơn vị nào công bố phát triển blockchain riêng gắn với hoạt động sàn. Các nền tảng hiện tại chủ yếu đóng vai trò trung gian giao dịch, chưa tiến tới xây dựng hạ tầng blockchain nội tại.

Dù Việt Nam từng ghi nhận sự xuất hiện của các dự án blockchain như KardiaChain hay TomoChain, các dự án này vận hành độc lập và không gắn trực tiếp với sàn giao dịch. Điều này tạo ra một khoảng trống quan trọng. Rằng nếu một sàn giao dịch tài sản số muốn phát hành token, các đơn vị hiện tại sẽ thiếu đi nền tảng sử dụng thực tế, thứ vốn là yếu tố ngày càng trở nên mang tính quyết định.

Từ kinh nghiệm của Đông Nam Á, có thể rút ra một nguyên tắc rõ rằng việc phát hành token không còn là bước đi mặc định, mà là kết quả của một quá trình xây dựng hạ tầng. Nếu không có blockchain riêng hoặc hệ sinh thái đủ lớn, token rất dễ bị xem là công cụ đầu cơ và phải đối mặt với rủi ro pháp lý.

Chính vì vậy, khả năng các sàn giao dịch tài sản số tại Việt Nam ra mắt token trong tương lai gần tương đối mong manh. Nếu kịch bản này xảy ra, hướng đi hợp lý nhiều khả năng sẽ tương tự Bitkub, tức là phát triển blockchain trước, tạo ra nhu cầu sử dụng thực tế cho token, sau đó mới tích hợp token vào sàn như một phần mở rộng của hệ sinh thái.

Trong bối cảnh thị trường đang chuyển sang giai đoạn chuẩn hóa và chịu sự giám sát chặt chẽ hơn, token không còn là công cụ tăng trưởng nhanh mà trở thành một cấu phần của hạ tầng công nghệ. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu các sàn Việt Nam muốn phát hành token, họ sẽ phải giải một bài toán khó hơn nhiều: không chỉ xây dựng sản phẩm tài chính, mà còn phải phát triển cả một hệ sinh thái blockchain phía sau.