Ngày 14/3, trên nền tảng Truth Social, ông Trump cho biết nhiều quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng bao gồm Trung Quốc, Pháp, Nhật, Hàn và Anh cần phối hợp với Mỹ để giữ cho eo biển Hormuz “mở và an toàn”.
Theo ông Trump, dù năng lực quân sự của Iran đã bị tổn thất nặng nề sau các đợt không kích, Tehran vẫn có thể gây gián đoạn tuyến hàng hải bằng những biện pháp phi đối xứng như thả thủy lôi, sử dụng máy bay không người lái hoặc phóng tên lửa tầm gần. Nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố Washington sẵn sàng tiến hành các chiến dịch quân sự dọc bờ biển Iran nếu cần thiết để bảo vệ tuyến vận tải chiến lược này.
Eo biển Hormuz – Tuyến hàng hải chiến lược của thị trường năng lượng
Vịnh Oman là vùng biển nối Biển Ả Rập với eo biển Hormuz, trước khi dòng chảy tiếp tục vào Vịnh Ba Tư và ra Ấn Độ Dương. Eo biển Hormuz nằm giữa Iran ở phía bắc và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ở phía nam, tạo thành tuyến đường biển duy nhất nối Vịnh Ba Tư với đại dương.
Eo biển này dài khoảng 63 km và điểm hẹp nhất chỉ khoảng 33 km. Tuy nhiên, luồng tàu thực tế cho mỗi chiều di chuyển chỉ rộng khoảng 3 km, khiến Hormuz trở thành một “nút thắt” cực kỳ nhạy cảm của thương mại năng lượng toàn cầu.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, mỗi ngày có khoảng 18–20 triệu thùng dầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz, tương đương gần 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Phần lớn dầu xuất khẩu của Saudi Arabia, Iran, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kuwait và Iraq, cùng khí tự nhiên hóa lỏng từ Qatar, đều phải đi qua tuyến hàng hải này trước khi đến các thị trường châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và Hàn Quốc.
Trong nhiều năm qua, Iran nhiều lần đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các lệnh trừng phạt từ Mỹ và phương Tây. Các chuyên gia cho rằng nếu muốn gây gián đoạn tuyến hàng hải này, Tehran có thể sử dụng mìn thủy lôi, tàu cao tốc, tên lửa chống hạm hoặc tàu ngầm. Tuy nhiên, nếu phong tỏa hoàn toàn Hormuz, Iran cũng sẽ gặp khó khăn trong việc xuất khẩu dầu sang các đối tác lớn như Trung Quốc.
Giá dầu vẫn neo cao quanh 100 USD/thùng
Dữ liệu thị trường cho thấy dầu thô chuẩn West Texas Intermediate crude oil hiện vẫn duy trì quanh ngưỡng 100 USD/thùng, bất chấp các nỗ lực ổn định nguồn cung từ nhiều quốc gia.
Trên biểu đồ 4 giờ, giá WTI cho thấy một chu kỳ biến động mạnh: sau khi tăng dựng đứng lên vùng đỉnh hơn 110 USD do lo ngại nguồn cung, thị trường đã trải qua pha điều chỉnh sâu trước khi hình thành nhịp hồi phục trở lại. Các cây nến gần đây cho thấy lực mua đang quay lại khi giá tiếp cận lại vùng 98–100 USD/thùng.
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục phủ bóng lên thị trường năng lượng toàn cầu khi Donald Trump kêu gọi các cường quốc cùng triển khai lực lượng hải quân nhằm bảo đảm an ninh tại Strait of Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.
Về mặt kỹ thuật, vùng 100 USD đang đóng vai trò là ngưỡng tâm lý quan trọng. Nếu căng thẳng tại Hormuz tiếp tục kéo dài hoặc lưu lượng vận chuyển dầu chưa được khôi phục, thị trường hoàn toàn có thể chứng kiến một đợt bứt phá mới hướng về vùng đỉnh gần đây. Ngược lại, bất kỳ tín hiệu hạ nhiệt nào từ khu vực Trung Đông có thể kích hoạt áp lực chốt lời mạnh sau giai đoạn tăng nóng.
Nỗ lực xả kho dự trữ toàn cầu
Trong nỗ lực giảm áp lực giá, Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) cho biết hơn 30 quốc gia thành viên đã thống nhất xả khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp, một trong những đợt can thiệp lớn nhất trong lịch sử thị trường năng lượng.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia nhận định động thái này chỉ mang tính tạm thời. Ông Edward Fishman từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại quốc tế (CFR) cho rằng các nhà giao dịch trước đó kỳ vọng xung đột sẽ sớm kết thúc, nhưng thực tế cho thấy tình hình phức tạp hơn nhiều.
Theo ông Fishman, ngay cả khi Mỹ chấm dứt chiến dịch quân sự, việc mở lại hoàn toàn tuyến vận tải qua Hormuz vẫn phụ thuộc vào Iran quốc gia kiểm soát phần lớn vùng biển chiến lược này.
Thị trường năng lượng đứng trước rủi ro kéo dài
Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn nhất với thị trường dầu mỏ hiện nay không chỉ là giá dầu tăng bao nhiêu, mà là tình trạng gián đoạn nguồn cung sẽ kéo dài bao lâu.
Nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị đe dọa hoặc lưu lượng vận chuyển dầu không được khôi phục, thị trường năng lượng toàn cầu có thể bước vào một chu kỳ biến động mới, với giá dầu duy trì trên ngưỡng 100 USD trong thời gian dài – kéo theo áp lực lạm phát quay trở lại nhiều nền kinh tế lớn.
