Token hóa tiền gửi tại ngân hàng trung ương
Theo kế hoạch đang được triển khai, Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA), Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ phối hợp với các ngân hàng và tổ chức tài chính trong nước để nghiên cứu mô hình hạ tầng thanh toán mới dựa trên công nghệ blockchain.
Nhóm nghiên cứu dự kiến đưa ra bản thiết kế đầu tiên vào đầu năm 2027. Tài liệu này sẽ tập trung vào kiến trúc của hệ thống, cơ chế phân chia trách nhiệm giữa cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính, đồng thời xác định các bước cần thiết để triển khai trong những giai đoạn tiếp theo.
Nếu kế hoạch được thông qua, hệ thống có thể được đưa vào vận hành trong những năm sau đó và hướng tới hoàn thiện vào đầu thập niên 2030. Dự án cũng được kỳ vọng trở thành một phần trong chương trình đầu tư chiến lược dài hạn mà Chính phủ Nhật Bản dự kiến bắt đầu từ năm 2027.
Một trong những điểm đáng chú ý của sáng kiến là việc sử dụng tiền gửi được token hóa. Nhật Bản đang xem xét token hóa một phần tiền gửi thanh toán của các ngân hàng thương mại tại BOJ. Những token này có thể được sử dụng như công cụ thanh toán trực tiếp giữa các tổ chức tài chính trên mạng lưới blockchain.
Về bản chất, mô hình này cho phép chuyển đổi quyền đối với tiền gửi ngân hàng thành các đơn vị kỹ thuật số có thể giao dịch và thanh toán trên blockchain. Khác với tiền mã hóa phổ biến trên thị trường, các token được thiết kế phục vụ nhu cầu thanh toán giữa các định chế tài chính và gắn với tiền gửi tại ngân hàng trung ương.
Mục tiêu là giảm thời gian cần thiết để chuyển tiền, đối soát và hoàn tất giao dịch, qua đó đưa hoạt động thanh toán tài chính tiến gần hơn đến mô hình gần như thời gian thực.
Nhật Bản thúc đẩy token hóa tài sản tài chính
Sáng kiến mới được đưa ra trong bối cảnh hệ thống tài chính Nhật Bản vẫn còn những khoảng thời gian chờ đáng kể trong khâu thanh toán. Hiện giao dịch cổ phiếu tại Nhật Bản áp dụng cơ chế T+2, nghĩa là việc thanh toán hoàn tất sau hai ngày làm việc kể từ thời điểm giao dịch được thực hiện. Đối với trái phiếu Chính phủ Nhật Bản, chu kỳ thanh toán hiện ở mức T+1.
Việc kết hợp tài sản tài chính được token hóa với phương tiện thanh toán trên blockchain có thể giúp rút ngắn các khoảng thời gian này, đồng thời giảm số bước trung gian trong quá trình chuyển giao tài sản và tiền.
Khu vực tư nhân Nhật Bản cũng đang tích cực thử nghiệm mô hình này. Mizuho Bank, MUFG và SMBC cùng nhiều công ty chứng khoán lớn đã triển khai các dự án thử nghiệm liên quan đến phát hành, giao dịch và quản lý cổ phiếu, trái phiếu Chính phủ dưới dạng token trên blockchain.
Trong lĩnh vực thanh toán, khoảng 40 ngân hàng khu vực và ngân hàng trực tuyến tại Nhật Bản cũng đã công bố kế hoạch thử nghiệm chuyển tiền liên ngân hàng bằng các token. Những thử nghiệm đầu tiên dự kiến được tiến hành trong tháng 8.
Ở một hướng khác, Japan Securities Clearing Corporation (JSCC), đơn vị thanh toán bù trừ thuộc Japan Exchange Group, đã hợp tác với Mizuho, Nomura và Digital Asset để nghiên cứu việc sử dụng trái phiếu Chính phủ Nhật Bản làm tài sản thế chấp trên blockchain.
Các động thái trên cho thấy blockchain đang dần được Nhật Bản tiếp cận không chỉ dưới góc độ tài sản số mà còn như một lớp hạ tầng mới cho thị trường tài chính truyền thống.
Song song với việc thử nghiệm công nghệ, Tokyo cũng đang điều chỉnh khung pháp lý đối với tài sản số. Tháng 7/2026, Quốc hội Nhật Bản thông qua các sửa đổi đối với Luật Công cụ Tài chính và Giao dịch, qua đó đưa khoảng 105 loại tiền mã hóa vào nhóm công cụ tài chính từ năm tài khóa 2027.
Các thay đổi này đồng thời mở đường cho một cơ chế thuế riêng đối với tài sản số, với mức thuế hiệu dụng dự kiến khoảng 20%, thấp hơn đáng kể so với mức thuế tối đa có thể lên tới 55% hiện nay.
Đầu tháng 8, FSA cũng thành lập bộ phận chuyên trách về tiền mã hóa và stablecoin. Việc hình thành đơn vị riêng cho thấy Nhật Bản đang từng bước chuyển từ cách tiếp cận quản lý tiền mã hóa theo từng phần sang một khuôn khổ chuyên biệt hơn.
Nếu được triển khai đúng lộ trình, hệ thống thanh toán blockchain mới có thể trở thành một trong những bước quan trọng trong quá trình số hóa hạ tầng tài chính của Nhật Bản, đồng thời tạo nền tảng để thị trường chứng khoán, trái phiếu và các tài sản được token hóa vận hành hiệu quả hơn trong thập niên tới.
