Vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran diễn ra ngày thứ Bảy (11/4) đã kéo dài đến tận tối muộn, nhưng kết thúc mà không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào.
Trong một bài đăng trên nền tảng X, Chính phủ Iran cho biết sau 14 giờ, các cuộc đàm phán tạm thời khép lại. “Các cuộc thương lượng sẽ tiếp tục dù vẫn còn một số khác biệt”, tuyên bố nêu rõ.
Một phóng viên truyền hình nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục vào Chủ nhật (12/4).
Các cuộc thương lượng mang tính then chốt này gồm ba vòng thảo luận, ban đầu dự kiến chỉ kéo dài trong một ngày. Tuy nhiên, sau khi các cuộc gặp trực tiếp kết thúc, các trao đổi bằng văn bản vẫn tiếp diễn và các cuộc đàm phán tiếp theo đã được lên kế hoạch trong đêm, theo nguồn tin từ truyền hình nhà nước Iran.
“15 giờ và vẫn đang tiếp diễn!”, – một quan chức cấp cao Nhà Trắng nói với các phóng viên. Đến nay, cả hai bên vẫn chưa đưa ra thông báo chính thức về tình trạng đàm phán.
Căng thẳng gia tăng song song với hoạt động quân sự tại eo biển Hormuz
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh hai tàu chiến Mỹ lần đầu tiên đi qua eo biển Hormuz kể từ khi xung đột bùng phát. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết các tàu này tham gia nhiệm vụ rà phá thủy lôi do Iran triển khai tại khu vực.
Các cuộc đàm phán ba bên khởi động tại Islamabad nhằm củng cố lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần bắt đầu từ thứ Ba (7/4). Tuy nhiên, thỏa thuận này đang chịu áp lực khi Iran tiếp tục hạn chế phần lớn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz – điểm nghẽn quan trọng nhất của nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Tehran cũng tái khẳng định một loạt điều kiện tiên quyết cho đàm phán.
Phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, trong khi phía Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf dẫn dắt, đã thảo luận với Pakistan về cách duy trì lệnh ngừng bắn vốn đang bị đe dọa bởi bất đồng sâu sắc và các cuộc tấn công tiếp diễn của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon.
Phái đoàn Iran xuất hiện trong trang phục màu đen để tang Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei và những người thiệt mạng trong chiến sự.
Một nguồn tin Pakistan nói với Reuters: "“Không khí trong cuộc họp thay đổi liên tục, có lúc căng thẳng leo thang rồi lại hạ nhiệt".
Thủ đô Islamabad, với hơn 2 triệu dân, đã được đặt trong tình trạng phong tỏa nghiêm ngặt, với hàng nghìn binh sĩ và lực lượng bán quân sự được triển khai trên đường phố.
Kể từ Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979, liên lạc trực tiếp đáng chú ý nhất giữa hai nước là vào năm 2013, khi cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama gọi điện cho Tổng thống Iran Hassan Rouhani để thảo luận về chương trình hạt nhân.
Các cuộc gặp cấp cao gần đây nhất là giữa Ngoại trưởng John Kerry và người đồng cấp Mohammad Javad Zarif trong quá trình đàm phán hạt nhân.
Hiện tại, các cuộc đàm phán có sự tham gia của JD Vance – người có ít kinh nghiệm ngoại giao và từng cảnh báo Iran “đừng thử chơi trò với chúng tôi” và Qalibaf, cựu chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, người đã đưa ra nhiều tuyên bố cứng rắn kể từ khi xung đột bắt đầu.
Mỹ triển khai tàu chiến, Iran cảnh báo đáp trả mạnh
Hai tàu khu trục Mỹ – USS Frank E. Peterson và USS Michael Murphy – đã đi qua eo biển Hormuz và hoạt động tại Vịnh Ba Tư trong khuôn khổ nhiệm vụ rà phá thủy lôi.
Đô đốc Brad Cooper cho biết: “Chúng tôi đang thiết lập một hành lang an toàn mới và sẽ sớm chia sẻ với ngành hàng hải để đảm bảo lưu thông thương mại”.
Tổng thống Donald Trump tuyên bố: “Chúng tôi đang quét sạch eo biển. Có đạt thỏa thuận hay không cũng không quan trọng với tôi”.
Trong khi đó, truyền thông Iran lại đưa tin nước này đã buộc một tàu quân sự Mỹ phải quay đầu khi cố vượt eo biển. Tuy nhiên, các hệ thống theo dõi hàng hải sau đó cho thấy dữ liệu này không đáng tin cậy.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cảnh báo mọi tàu quân sự đi qua eo biển sẽ phải đối mặt với “phản ứng mạnh mẽ” và chỉ tàu dân sự mới được phép qua lại theo quy định cụ thể.
Một nguồn tin Iran nói với Reuters rằng Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị phong tỏa tại Qatar và các ngân hàng nước ngoài khác. Tuy nhiên, một quan chức Mỹ ngay lập tức bác bỏ thông tin này.
Điều kiện tiên quyết của Iran
Theo hãng tin Tasnim, Iran đã đưa ra 4 điều kiện “không thể thương lượng”: Chủ quyền hoàn toàn đối với eo biển Hormuz; bồi thường chiến sự đầy đủ từ phía bên gây chiến; giải phóng vô điều kiện các tài sản bị phong tỏa và lệnh ngừng bắn bền vững trên toàn khu vực Tây Á.
Chủ tịch Quốc hội Qalibaf nhấn mạnh các cuộc đàm phán sẽ không thể bắt đầu nếu Israel không ngừng tấn công Lebanon và nếu Mỹ không giải phóng tài sản của Iran.
Dòng chảy dầu mỏ bắt đầu khôi phục
Ba siêu tàu chở dầu đã đi qua eo biển Hormuz trong ngày 11/4, đánh dấu những chuyến rời Vịnh đầu tiên kể từ khi có lệnh ngừng bắn.
Việc Iran phong tỏa eo biển – nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí hóa lỏng toàn cầu – kể từ cuối tháng 2 đã làm gián đoạn nghiêm trọng thị trường năng lượng và đẩy giá dầu tăng vọt.
Ba tàu gồm - Serifos (treo cờ Liberia); Cospearl Lake (Trung Quốc); He Rong Hai (Trung Quốc) - đã ra vào khu vực neo đậu thử nghiệm “Eo biển Hormuz” để tránh đảo Larak của Iran.
Mỗi tàu trong số này có khả năng vận chuyển khoảng 2 triệu thùng dầu.
Tàu Serifos, chở dầu thô được bốc từ Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất vào đầu tháng 3, dự kiến sẽ cập cảng Malacca (Malaysia) vào ngày 21/4, theo dữ liệu từ LSEG và công ty phân tích Kpler.
Trong khi đó, Cospearl Lake chở dầu Iraq, còn He Rong Hai vận chuyển dầu thô từ Ả Rập Xê Út. Cả hai tàu VLCC này đều được thuê bởi Unipec – bộ phận giao dịch của tập đoàn năng lượng Trung Quốc Sinopec.
Ông Trump gia tăng sức ép với Iran
Tổng thống Donald Trump bày tỏ sự thất vọng khi Iran tiếp tục hạn chế phần lớn lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz.
Trong thông báo tối thứ Ba (7/4), ông cho biết Mỹ sẽ đồng ý tạm ngừng giao tranh trong hai tuần, với điều kiện Iran phải mở lại hoàn toàn và ngay lập tức eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, kể từ đó, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển này vẫn bị siết chặt gần như thời điểm chiến sự bùng phát vào ngày 28/2.
Trên mạng xã hội Truth Social hôm thứ Năm (9/4), ông Trump viết: “Có thông tin cho rằng Iran đang thu phí các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz — tốt nhất là họ không làm vậy, và nếu có thì phải dừng ngay!”.
Trong một bài đăng tiếp theo, ông chỉ trích: “Iran đang làm rất tệ, có thể nói là thiếu danh dự, trong việc cho phép dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz. Đó không phải là thỏa thuận của chúng ta!”.
Israel và Lebanon chuẩn bị đàm phán trực tiếp
Các cuộc đàm phán giữa Israel và Lebanon dự kiến sẽ bắt đầu vào thứ Ba (14/4) tại Washington, theo thông báo từ văn phòng Tổng thống Lebanon Joseph Aoun.
Động thái này diễn ra sau khi Israel bất ngờ tuyên bố chấp thuận đàm phán, dù hai nước không có quan hệ ngoại giao chính thức.
Tuy nhiên, hàng nghìn người tại Lebanon đã xuống đường phản đối kế hoạch này. Thủ tướng Nawaf Salam cho biết ông đã hoãn chuyến thăm Washington “do tình hình nội bộ hiện tại”, song chưa rõ điều này sẽ ảnh hưởng ra sao đến tiến trình đàm phán.
Israel muốn Chính phủ Lebanon chịu trách nhiệm giải giáp lực lượng Hezbollah, tương tự như các điều khoản trong thỏa thuận ngừng bắn tháng 11/2024. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu quân đội Lebanon có đủ khả năng tước vũ khí của lực lượng này hay không.
Việc Israel khẳng định lệnh ngừng bắn với Iran không bao gồm việc dừng giao tranh với Hezbollah đã đe dọa phá vỡ toàn bộ thỏa thuận.
Hezbollah tham chiến ngay từ những ngày đầu để ủng hộ Iran, kéo theo các cuộc không kích và chiến dịch tấn công trên bộ từ phía Israel.
Ngay trong ngày công bố lệnh ngừng bắn với Iran, Israel đã tiến hành không kích dữ dội vào Beirut, khiến hơn 300 người thiệt mạng.
Qatar nối lại hoạt động hàng hải
Bộ Giao thông Qatar thông báo khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải từ 6h sáng đến 18h tối (giờ địa phương) bắt đầu từ Chủ nhật, áp dụng cho tất cả các loại tàu thuyền.
Cơ quan này cũng kêu gọi các đơn vị vận hành tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn.
Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu quyết định này có đồng nghĩa với việc tàu của Qatar được phép đi qua eo biển Hormuz hay không, trong bối cảnh tuyến đường này vẫn bị xem là gần như đóng cửa.
Giáo hoàng Leo XIV lên án “ảo tưởng quyền lực tuyệt đối”
Trong phát biểu mạnh mẽ nhất từ trước đến nay, Giáo hoàng Leo XIV đã lên án cái mà ông gọi là: “Ảo tưởng về quyền lực tuyệt đối” đang thúc đẩy cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran.
Ông kêu gọi các nhà lãnh đạo chính trị chấm dứt xung đột và quay lại bàn đàm phán hòa bình.
Giáo hoàng chủ trì buổi cầu nguyện buổi tối tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, đúng ngày Mỹ và Iran bắt đầu đàm phán trực tiếp tại Pakistan, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh vẫn đang được duy trì.
Dù không nhắc trực tiếp đến Mỹ hay Tổng thống Trump, thông điệp và giọng điệu của ông được cho là nhắm đến Washington – nơi các quan chức đã nhiều lần nhấn mạnh ưu thế quân sự và biện minh cho chiến sự bằng các lập luận tôn giáo.
“Đủ rồi sự tôn thờ bản thân và tiền bạc! Đủ rồi việc phô trương sức mạnh! Đủ rồi chiến sự!”, Giáo hoàng tuyên bố
Tham dự buổi lễ có Tổng giám mục Tehran, Hồng y Dominique Joseph Mathieu. Phía Mỹ được đại diện bởi Phó Trưởng phái đoàn ngoại giao Laura Hochla, theo thông báo từ Đại sứ quán Mỹ.
