Quyết định quan trọng nhất tại cuộc họp chính sách tiền tệ gần đây của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể đã bị lu mờ bởi động thái cắt giảm lãi suất vốn được thị trường mong đợi từ lâu. Cụ thể, đó là việc Fed quyết định mở rộng bảng cân đối kế toán thông qua mua vào trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn ngắn (RMP). Đây được xem là một bước đi có ý nghĩa lớn đối với thị trường tài chính.
Những thay đổi liên quan đến bảng cân đối kế toán của Fed thường không thu hút nhiều sự chú ý từ giới đầu tư, vốn chủ yếu giao dịch dựa trên các đợt cắt giảm lãi suất và kỳ vọng về định hướng chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, trong lịch sử, các chương trình mua trái phiếu của Fed luôn là công cụ quan trọng, vừa giúp tác động đến mặt bằng lãi suất, vừa cung cấp thanh khoản cho thị trường.
Theo ông Steven Blitz, Giám đốc điều hành kiêm Kinh tế trưởng Mỹ tại TS Lombard, việc công bố chương trình mua trái phiếu mới có lẽ là chi tiết quan trọng nhất trong cuộc họp tuần trước của Fed.
“Fed đã cắt giảm lãi suất và ngầm phát tín hiệu ‘tạm dừng’ cho đến khi có thêm dữ liệu mới, điều này không gây bất ngờ và kém quan trọng hơn nhiều so với thông điệp về việc quay trở lại mua tài sản trên bảng cân đối kế toán”, ông Blitz nhận định.
Trong thông cáo phát đi ngày 10/12, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) cho biết lượng dự trữ trong hệ thống ngân hàng đã giảm về mức mà Fed đánh giá là ‘đủ dồi dào’. Trên cơ sở đó, Fed quyết định bắt đầu mua trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn ngắn một cách thường xuyên, kể từ cuối tuần.
Theo kế hoạch, Fed sẽ mua khoảng 40 tỷ USD trái phiếu mỗi tháng trước khi dần thu hẹp quy mô vào mùa xuân. Lượng dự trữ tại Fed đã giảm xuống còn khoảng 2.800 tỷ USD vào tháng 10, mức thấp nhất trong gần ba năm.
Chương trình này có điểm khác biệt so với nới lỏng định lượng (QE) – vốn được thiết kế nhằm kích thích trực tiếp hoạt động kinh tế. Thay vào đó, chương trình mua trái phiếu lần này chủ yếu nhằm đảm bảo sự ổn định của thị trường tài chính.
Vì sao động thái này quan trọng với thị trường?
Có nhiều lý do khiến quyết định trên được giới đầu tư đặc biệt quan tâm.
Việc dự trữ ngân hàng suy giảm có thể làm gia tăng áp lực lên nguồn vốn ngắn hạn trong hệ thống tài chính. Vì vậy, chương trình RMP chủ yếu mang tính kỹ thuật nhằm điều tiết thanh khoản, hơn là một sự thay đổi trong định hướng chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, động thái này vẫn tạo ra những tác động đáng kể đối với thị trường”.
Thực tế, khả năng tiếp cận nguồn vốn ngắn hạn của các ngân hàng, công ty môi giới và các tổ chức tài chính khác đã được cải thiện trong tuần qua. Lãi suất tài trợ qua đêm có bảo đảm (SOFR) đã giảm từ 3,9% vào hôm 10/12 xuống còn 3,67% vào cuối tuần, mức thấp nhất trong khoảng ba năm, theo dữ liệu của Fed New York.
Một số nhà quan sát thị trường lại cho rằng động thái này làm dấy lên lo ngại về sức khỏe của hệ thống ngân hàng. Michael Burry – nhà đầu tư nổi tiếng qua bộ phim The Big Short – nhận định việc Fed phải hỗ trợ thanh khoản cho thấy những dấu hiệu đáng lo.
“Tôi cho rằng nếu hệ thống ngân hàng Mỹ không thể vận hành bình thường khi thiếu hơn 3.000 tỷ USD dự trữ - tương đương ‘máy trợ thở’ từ Fed - thì đó không phải là dấu hiệu của sức mạnh, mà là biểu hiện của sự mong manh. Theo tôi, các ngân hàng Mỹ đang suy yếu quá nhanh”, ông Michael Burry viết trên mạng xã hội X.
Ngược lại, nhiều ý kiến cho rằng đây là chức năng cần thiết của Ngân hàng Trung ương nhằm duy trì ổn định thị trường. Các chiến lược gia tại Glenmede nhận định việc mở rộng bảng cân đối kế toán ở mức vừa phải là cần thiết để đáp ứng nhu cầu dự trữ ngày càng tăng cùng với đà tăng trưởng của nền kinh tế.
Tác động đối với thị trường tài chính
Theo Deutsche Bank, việc khởi động RMP đánh dấu lần đầu tiên Fed mở rộng đáng kể bảng cân đối kế toán kể từ khi kết thúc chương trình QE vào năm 2022.
Các chuyên gia của JPMorgan cho rằng, dù việc cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản phần lớn đã nằm trong dự báo, chính hoạt động mua trái phiếu Kho bạc với quy mô 40 tỷ USD mỗi tháng mới là yếu tố thúc đẩy phản ứng tích cực của thị trường, đặc biệt là đà tăng của chứng khoán.
Morgan Stanley cũng đồng tình với quan điểm này, cho rằng dù Fed nhấn mạnh RMP không phải là QE, tác động của việc bổ sung thanh khoản về bản chất là tương tự. “Quan trọng hơn, các đợt mua này cung cấp thêm thanh khoản cho thị trường và khi kết hợp với cắt giảm lãi suất, điều đó cho thấy Fed dường như ít lo ngại hơn về nguy cơ không đạt mục tiêu lạm phát”, ngân hàng này nhận định.
Trong khi đó, Bank of America (BofA) cho rằng tác động “giống QE” có thể kéo lợi suất trái phiếu dài hạn đi xuống. Theo kịch bản cơ sở của BofA, trong đó Fed thực hiện khoảng 380 tỷ USD mua tài sản để quản lý dự trữ vào năm 2026, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có thể giảm từ 20-30 điểm cơ bản.
Diễn biến này được xem là tích cực vì hai lý do: Lợi suất trái phiếu thấp hơn thường khuyến khích nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu để tìm kiếm lợi suất cao hơn, đồng thời lợi suất 10 năm giảm cũng đồng nghĩa với điều kiện vay vốn thuận lợi hơn cho người tiêu dùng và doanh nghiệp.
“Chương trình RMP của Fed sẽ gia tăng thanh khoản chung cho thị trường. Với hành động này của Fed, thị trường đang ở vị thế tốt hơn và nguồn cung trái phiếu lớn vào cuối năm nhiều khả năng sẽ được hấp thụ”, các chiến lược gia của BofA nhận định.
Tham khảo BI
