Xung đột Trung Đông đẩy giá dầu tăng mạnh
Khi căng thẳng tại Iran tiếp tục leo thang và lan rộng ra khu vực Trung Đông, thị trường năng lượng toàn cầu bắt đầu phản ứng mạnh trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Một trong những rủi ro lớn nhất nằm ở eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Theo các chuyên gia năng lượng, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày cùng gần 10 tỷ feet khối khí tự nhiên hóa lỏng đi qua tuyến đường này. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại Hormuz đều có thể gây ra cú sốc nguồn cung đối với thị trường dầu mỏ.
Clay Seigle, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng thị trường hiện đang đối diện với nhiều “điểm gãy” tiềm ẩn, từ khả năng tàu chở dầu di chuyển qua eo biển cho đến hoạt động của các cảng xuất khẩu trong khu vực.
“Đây gần như là cơn bão hoàn hảo cho một cú sốc nguồn cung dầu,” ông nhận định.
Tính đến giữa tuần, giá dầu Brent – chuẩn tham chiếu quốc tế – đã tăng khoảng 15% so với cuối tuần trước, trong khi dầu WTI của Mỹ cũng tăng khoảng 14%.
Giá năng lượng tăng làm dấy lên rủi ro lạm phát
Đà tăng của giá dầu ngay lập tức khiến thị trường tài chính điều chỉnh kỳ vọng về lạm phát và chính sách tiền tệ. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đã tăng lên trong tuần qua, khi nhà đầu tư bắt đầu cắt giảm kỳ vọng Fed sẽ sớm hạ lãi suất.
Thierry Wizman, chiến lược gia tại Macquarie, nhận định các cuộc chiến tranh thường mang tính “lạm phát” vì chúng gây ra cú sốc tiêu cực về nguồn cung.
“Những ‘hệ quả’ của cuộc chiến có thể quay lại gây khó khăn cho các ngân hàng trung ương, bởi nguy cơ lạm phát tái bùng phát sẽ kéo theo tín hiệu chính sách tiền tệ cứng rắn hơn,” ông cho biết.
Theo ước tính của Goldman Sachs, nếu giá dầu tăng thêm 10 USD mỗi thùng và duy trì đến cuối năm, tăng trưởng GDP Mỹ năm 2026 có thể giảm khoảng 0,1 điểm phần trăm do thu nhập thực của người tiêu dùng suy giảm.
Tác động đến lạm phát thậm chí có thể diễn ra nhanh hơn. Goldman Sachs cho rằng mức tăng 10% của giá dầu có thể khiến CPI lõi tăng thêm khoảng 0,04 điểm phần trăm và CPI tổng thể tăng khoảng 0,28 điểm phần trăm. Trong trường hợp giá dầu duy trì ở mức cao trong nhiều tháng, lạm phát tổng thể theo năm có thể tạm thời quay trở lại vùng 3%.
Fed đứng trước bài toán khó về lãi suất
Các nhà phân tích cảnh báo rủi ro lớn nhất không nằm ở cú sốc giá dầu ngắn hạn, mà ở khả năng giá năng lượng duy trì ở mức cao đủ lâu để ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng.
Dữ liệu thị trường cho thấy dấu hiệu lo ngại này đang gia tăng. Tỷ lệ hòa vốn lạm phát kỳ hạn hai năm – thước đo kỳ vọng lạm phát của thị trường trái phiếu – đã tăng lên khoảng 2,9%, so với mức khoảng 2,3% hồi đầu năm.
Chủ tịch Fed Jerome Powell đã thúc đẩy các đồng nghiệp giảm lãi suất ba lần vào cuối năm ngoái. Tuy nhiên, với mỗi lần hạ lãi suất, bất đồng trong nội bộ Fed lại càng gia tăng, với nhiều quan chức công khai bày tỏ lo ngại về lạm phát.
Chủ tịch Fed New York John Williams cho biết xung đột tại Iran có thể ảnh hưởng đến triển vọng lạm phát và làm gia tăng bất định đối với nền kinh tế Mỹ.
Ông nhận định giá năng lượng tăng chắc chắn sẽ tác động đến triển vọng lạm phát trong ngắn hạn, dù cần theo dõi thêm mức độ kéo dài của cú sốc này.
Trong khi đó, Chủ tịch Fed Minneapolis Neel Kashkari cho biết ông không còn chắc chắn về khả năng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong năm nay như dự báo trước đó, do những diễn biến địa chính trị gần đây.
Hiện thị trường gần như đồng thuận rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất mục tiêu trong khoảng 3,5% – 3,75% tại cuộc họp tháng 3, trong khi khả năng cắt giảm lãi suất có thể bị trì hoãn ít nhất đến sau tháng 6.
Giá dầu cao có thể làm chậm chu kỳ nới lỏng tiền tệ
Trong lịch sử, Fed thường bỏ qua các cú sốc nguồn cung mang tính tạm thời, đặc biệt khi chúng chỉ ảnh hưởng đến lạm phát tổng thể. Tuy nhiên, nếu áp lực giá năng lượng kéo dài và bắt đầu lan sang lạm phát lõi hoặc kỳ vọng lạm phát, việc nới lỏng chính sách tiền tệ sẽ trở nên khó khăn hơn.
Dù Mỹ hiện là nước sản xuất dầu lớn, các nhà phân tích cảnh báo nền kinh tế vẫn có thể chịu tác động tiêu cực nếu người tiêu dùng bắt đầu lo ngại về chi phí sinh hoạt và thu nhập thực suy giảm.
Trong bối cảnh đó, phần lớn dự báo hiện vẫn cho rằng các gián đoạn nguồn cung chỉ mang tính tạm thời. Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục neo ở mức cao, Fed sẽ ngày càng khó khẳng định rằng rủi ro lạm phát đã thực sự được kiểm soát.
