Khái niệm cốt lõi: long và short
Để hiểu rõ hơn, trước hết hãy đến với khái niệm Vị thế Mua (Long Position). Đây là hành động mua và sở hữu một tài sản, chẳng hạn như token, tiền tệ, hoặc hàng hóa, với kỳ vọng rằng giá trị của nó sẽ tăng lên trong tương lai. Nhà đầu tư nắm giữ vị thế Long sẽ kiếm được lợi nhuận khi bán tài sản đó ra với mức giá cao hơn giá mua ban đầu. Đây được xem là chiến lược đầu tư phổ biến và truyền thống nhất.
Ngược lại hoàn toàn là Vị thế Bán (Short Position), thường được gọi là "bán khống". Khái niệm này mô tả hành động bán một tài sản mà bạn không thực sự sở hữu, thông qua việc vay mượn từ một bên thứ ba, với kỳ vọng rằng giá trị của nó sẽ giảm xuống. Nhà đầu tư sẽ kiếm lợi nhuận bằng cách mua lại tài sản đó trên thị trường với giá thấp hơn trong tương lai để trả lại khoản vay, và hưởng phần chênh lệch giá.
Tựu trung lại, có thể tóm lược rằng đi Long nghĩa là bạn sở hữu tài sản và đặt cược vào xu hướng giá lên (bullish), trong khi đi Short là khi bạn vay mượn tài sản để bán và đặt cược vào xu hướng giá xuống (bearish). Ngay cả trong giao dịch quyền chọn (Options), việc mua một quyền chọn mua hoặc quyền chọn bán cũng được xem là một vị thế Long, còn việc bán ra (phát hành) các quyền chọn này lại được coi là một vị thế Short.
Phân tích sâu hơn về vị thế mua (long position)
Khi một nhà đầu tư mua một mã token và sở hữu nó, họ được cho là đang có một "vị thế Mua". Ví dụ, một nhà đầu tư sở hữu 100 token của công ty ABC (ABC) trong danh mục của mình thì được gọi là đang "Long 100 token ABC". Nhà đầu tư này đã trả tiền đầy đủ cho số token đó. Họ sẽ kiếm được lợi nhuận nếu giá token tăng và họ bán chúng với giá cao hơn giá đã mua. Rủi ro tối đa của vị thế Mua là mất toàn bộ số tiền đầu tư ban đầu nếu giá token giảm về 0.
Phân tích sâu hơn về vị thế bán (short position)
Một vị thế Bán có phần phức tạp hơn. Về cơ bản, đó là việc bán một loại token/coin mà bạn không sở hữu. Nhà đầu tư thực hiện điều này bằng cách vay token từ một công ty môi giới, thông qua một tài khoản ký quỹ, và bán ra thị trường ngay lập tức.
Ví dụ, một nhà đầu tư cho rằng token của công ty X, hiện đang giao dịch ở mức 200.000 VNĐ/token, sẽ giảm giá. Họ quyết định bán khống 100 token. Họ vay 100 token từ công ty môi giới và bán ra thị trường, thu về 20.000.000 VNĐ. Một tháng sau, giá token X giảm xuống còn 150.000 VNĐ/token. Nhà đầu tư này quyết định đóng vị thế bằng cách mua lại 100 token trên thị trường với giá 15.000.000 VNĐ để trả lại. Lợi nhuận của họ, trước khi trừ các loại phí và lãi vay, là 5.000.000 VNĐ.
Rủi ro của vị thế Bán là không giới hạn. Nếu giá token không giảm mà lại tăng lên, người bán khống sẽ phải mua lại token với giá cao hơn để trả nợ, dẫn đến thua lỗ. Về lý thuyết, giá token có thể tăng vô hạn, do đó mức lỗ tiềm năng cũng là vô hạn.
So sánh nhanh giữa vị thế mua và bán
| Đặc Điểm | Vị Thế Mua (Long Position) | Vị Thế Bán (Short Position) |
| Hành Động | Mua và sở hữu tài sản | Vay và bán tài sản |
| Kỳ Vọng | Giá tài sản sẽ tăng (Thị trường giá lên - Bullish) | Giá tài sản sẽ giảm (Thị trường giá xuống - Bearish) |
| Lợi Nhuận Tối Đa | Vô hạn (về lý thuyết) | Bằng giá bán ban đầu (nếu giá giảm về 0) |
| Rủi Ro Tối Đa | Mất toàn bộ vốn đầu tư ban đầu | Vô hạn (về lý thuyết) |
| Yêu Cầu | Thường chỉ cần tài khoản giao dịch thông thường | Yêu cầu tài khoản ký quỹ (margin account) |
Kết luận
Vị thế Mua (Long) và vị thế Bán (Short) là hai chiến lược đầu tư cơ bản, phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về hướng đi của thị trường. "Đi Long" đơn giản là đặt cược vào sự tăng giá, trong khi "đi Short" là đặt cược vào sự giảm giá. Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai vị thế này là điều cần thiết đối với bất kỳ ai tham gia vào thị trường tài chính.
