CLARITY Act là gì?
CLARITY Act (Crypto Legal Accountability & Regulatory Transparency Act) là dự luật nhằm thiết lập khung pháp lý thống nhất cho thị trường tài sản số tại Mỹ. Trọng tâm của đạo luật là làm rõ ranh giới quản lý giữa các cơ quan liên bang, đặc biệt là Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC), trong việc phân loại và giám sát tài sản số.
Trong nhiều năm, sự mập mờ về việc token là chứng khoán hay hàng hóa đã khiến doanh nghiệp tiền điện tử tại Mỹ rơi vào trạng thái “vùng xám pháp lý”. CLARITY Act được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng quản lý bằng thực thi (regulation by enforcement), thay vào đó là bộ quy tắc minh bạch, có thể dự đoán được cho cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư.
Vì sao CLARITY Act quan trọng với Mỹ?
Tầm quan trọng của CLARITY Act không chỉ nằm ở crypto, mà ở năng lực cạnh tranh tài chính của Mỹ trong bối cảnh toàn cầu.
Trong khi Liên minh châu Âu đã triển khai MiCA, Anh xây dựng khung quản lý tài sản số riêng, còn châu Á – đặc biệt là Singapore và Hong Kong – đang chủ động thu hút doanh nghiệp blockchain, Mỹ vẫn loay hoay với các vụ kiện và cách tiếp cận rời rạc. Nhà Trắng nhiều lần cảnh báo rằng nếu tiếp tục trì hoãn, Mỹ có nguy cơ đánh mất vai trò dẫn dắt đổi mới tài chính vào tay các khu vực khác.
CLARITY Act vì vậy được xem là nền móng cho một thị trường tiền điện tử “nội địa hóa” đúng nghĩa: bảo vệ người tiêu dùng, tăng cường an ninh quốc gia, đồng thời giữ các công ty công nghệ tài chính ở lại Mỹ thay vì chuyển ra nước ngoài.
Coinbase rút lui và cú sốc chính trị tại Washington
Quyết định bất ngờ của Coinbase rút lại sự ủng hộ đã tạo ra làn sóng chấn động tại Washington. Cuộc họp của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện về CLARITY Act bị hủy vào phút chót, làm dấy lên lo ngại rằng cải cách cấu trúc thị trường tiền điện tử tại Mỹ lại một lần nữa rơi vào bế tắc.
Ở bề mặt, đây giống như một bước lùi nghiêm trọng. Tuy nhiên, các phản ứng sau đó từ giới lập pháp và ngành tiền điện tử cho thấy câu chuyện phức tạp hơn nhiều so với một “thất bại chính sách”.
CEO Brian Armstrong chỉ ra 4 vấn đề lớn trong CLARITY Act hiện tại: Nguy cơ cấm cửa token hóa chứng khoán; Cho phép chính phủ truy cập vào hồ sơ tài chính, tước bỏ quyền riêng tư người dùng; Nhiều yêu cầu chỉ phù hợp với các ông lớn, startup crypto gần như không có cửa tham gia dẫn tới kìm hãm đổi mới; Cấm hẳn stablecoin trả lãi, không cho sàn giao dịch cung cấp phần thưởng cho người nắm giữ stablecoin.
Theo Brian Armstrong, phiên bản này nhượng bộ quá nhiều cho ngân hàng truyền thống và tiền điện tử thà không có luật còn hơn là một đạo luật tệ.
Coinbase hiện là bên có tiếng nói chính sách lớn nhất ngành cùng tiềm lực vận động hành lang tại Quốc hội. Việc sàn này rút lại sự ủng hộ được coi là đòn giáng nghiêm trọng tới khả năng thông qua CLARITY Act.
Chưa rõ khi nào phiên thảo luận sẽ được tổ chức lại. Nhưng những vấn đề được nêu hôm nay nhiều khả năng sẽ vẫn là tâm điểm trong các cuộc đàm phán sắp tới.
Thượng viện coi trì hoãn là giai đoạn đàm phán cuối
Ông Tim Scott, Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, nhanh chóng trấn an dư luận khi khẳng định việc trì hoãn là bước đi mang tính xây dựng, không phải dấu chấm hết.
Theo ông, các nhà lập pháp từ cả hai đảng cùng lãnh đạo ngành tài chính và crypto vẫn đang ngồi lại để hoàn thiện những điểm còn bất đồng. Mục tiêu cốt lõi, theo ông Scott, vẫn không thay đổi: thiết lập các quy tắc rõ ràng nhằm bảo vệ người tiêu dùng, đảm bảo an ninh quốc gia và xây dựng tương lai tài chính ngay tại Mỹ.
Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis, một trong những kiến trúc sư chính của CLARITY Act, cũng thừa nhận có thất vọng trước động thái của Coinbase, nhưng bác bỏ quan điểm cho rằng dự luật đã bị “đánh gục”.
Lĩnh vực tiền điện tử chia rẽ, nhưng động lực vẫn còn
Bên trong ngành, sự rút lui của Coinbase phơi bày những khác biệt lợi ích, song không làm suy yếu quyết tâm chung.
CEO Ripple, Brad Garlinghouse, cho rằng nỗ lực của Thượng viện là bước tiến quan trọng nhất từ trước đến nay nhằm mang lại khung pháp lý hợp lý cho crypto tại Mỹ. Theo ông, “sự rõ ràng luôn tốt hơn hỗn loạn”, và các vấn đề hiện tại có thể được giải quyết thông qua đối thoại.
Chris Dixon của a16z cũng chia sẻ quan điểm rằng dù CLARITY Act chưa hoàn hảo, đây vẫn là thời điểm phù hợp để thông qua, đặc biệt khi Mỹ đang cạnh tranh trực tiếp với các khu vực pháp lý khác về đổi mới blockchain.
Arjun Sethi, đại diện Kraken, gọi đây là phép thử về ý chí chính trị hơn là thất bại lập pháp. Ông cảnh báo rằng việc từ bỏ dự luật lúc này sẽ chỉ kéo dài sự bất định, buộc các công ty Mỹ tiếp tục hoạt động trong vùng xám, trong khi phần còn lại của thế giới tiến lên nhanh hơn.
Quan điểm này cũng được CEO Galaxy Digital Mike Novogratz ủng hộ, trong bối cảnh Nhà Trắng ngày càng thể hiện sự sốt ruột.
Nhà Trắng lên tiếng, nhưng hậu trường còn căng thẳng
David Sacks, cố vấn về crypto và AI, cho rằng một dự luật về cấu trúc thị trường crypto “đang ở gần đích hơn bao giờ hết”. Ông kêu gọi ngành tận dụng giai đoạn tạm dừng để giải quyết bất đồng và xây dựng bộ quy tắc rõ ràng cho tương lai.
Tuy nhiên, theo nguồn tin của nhà báo Sander Lutz (Decrypt), nhiều thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện tỏ ra bức xúc vì thông báo rút lui quá sát giờ từ Coinbase. Sự khó chịu này được cho là một trong những lý do khiến cuộc họp bị hủy, phản ánh căng thẳng thật sự phía sau hậu trường chính sách.
Cuộc chơi không còn là crypto vs ngân hàng
Ở tầm vĩ mô, một số chuyên gia nhận định ranh giới tranh luận đang dịch chuyển. Theo Echo X, vấn đề cốt lõi không còn là đối đầu giữa crypto và ngân hàng truyền thống, mà là cạnh tranh giữa các nền tảng kiểm soát thị trường và các hệ thống hạ tầng mở, mang tính nền tảng hơn – thứ có thể vượt lên trên bất kỳ công ty riêng lẻ nào.
Trong bối cảnh châu Âu, Anh và châu Á đang tăng tốc hoàn thiện luật crypto, áp lực lên các nhà lập pháp Mỹ ngày càng lớn.
CLARITY Act: tạm dừng, chưa kết thúc
Ở thời điểm hiện tại, CLARITY Act mới chỉ bị tạm dừng, chưa bị bác bỏ. Vài tuần tới sẽ mang tính quyết định: hoặc sự đồng thuận mong manh này được chuyển hóa thành luật, hoặc tiếp tục tan rã bởi các lợi ích đối lập.
Điều gần như chắc chắn là nếu Mỹ bỏ cuộc ở thời điểm này, sự mập mờ pháp lý sẽ còn kéo dài, trong khi phần còn lại của thế giới ngày càng tiến tới sự rõ ràng – và lợi thế cạnh tranh sẽ không chờ đợi Washington thêm nữa.
