Biểu đồ 150 năm tuổi và "lời nguyền" sụp đổ tài chính năm 2026: Vì sao lần này không còn là “chu kỳ bình thường”

Hình ảnh đang được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội cho thấy một đồ thị tăng trưởng nợ toàn cầu kéo dài từ giữa thập niên 1990 đến nay, với ba mốc khủng hoảng lớn được đánh dấu rõ ràng: khủng hoảng tài chính 2008, cú sốc Covid-19 năm 2020 và một điểm gãy được dự báo vào năm 2026, gắn nhãn “Global Collapse”.

Phía dưới đồ thị là một mô hình chu kỳ ít được biết đến, phân chia lịch sử tài chính thành ba giai đoạn lặp lại: năm hoảng loạn (panic years), năm hưng phấn – giá cao (good times), và năm khó khăn – tích lũy (hard times). Theo mô hình này, 2026 không nằm trong pha tăng trưởng, mà là một điểm chịu áp lực cao của hệ thống.

Thoạt nhìn, đây có thể bị xem là suy đoán. Nhưng khi đặt hình ảnh này cạnh các dữ liệu vĩ mô hiện tại và hành vi thực tế của các ngân hàng trung ương, thông điệp trở nên rõ ràng hơn: hệ thống tài chính toàn cầu đang được duy trì bằng thanh khoản khẩn cấp, không phải bằng tăng trưởng thực.

Benner Cycle là gì? Nguồn gốc thật sự của biểu đồ “dự báo 2026”

Nguồn gốc của nó đến từ Benner Cycle – hay còn gọi là chu kỳ Benner, một mô hình chu kỳ kinh tế được xây dựng từ cuối thế kỷ 19.

Tác giả của mô hình này là Samuel Benner, một nông dân kiêm nhà kinh doanh người Mỹ. Sau khi thua lỗ nặng trong cuộc khủng hoảng năm 1873, Benner bắt đầu nghiên cứu dữ liệu lịch sử giá hàng hóa, đặc biệt là giá pig iron (gang thỏi), cùng với các chu kỳ khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế trong nhiều thập kỷ.

Năm 1875 (một số tài liệu ghi 1876), ông xuất bản cuốn sách “Benner’s Prophecies of Future Ups and Downs in Prices”. Trong đó, Benner không dự báo theo kiểu “tiên tri”, mà cố gắng tìm ra nhịp điệu lặp lại của tâm lý thị trường và giá cả.

Khám phá BingX – nền tảng giao dịch hàng đầu với nhiều đặc quyền dành riêng cho người dùng mới và VIP.

Ba chu kỳ cốt lõi trong Benner Cycle

Benner chia thị trường thành ba loại năm, được ký hiệu A – B – C, cũng chính là ba phần xuất hiện trong hình ảnh lan truyền hiện nay:

A – Panic Years (Năm hoảng loạn)
Đây là các năm xảy ra khủng hoảng tài chính, panic ngân hàng hoặc sụp đổ thị trường. Theo thống kê của Benner, các năm này thường lặp lại theo nhịp 16 – 18 – 20 năm.
Những mốc thường được nhắc đến gồm: 1929, 1945, 1965, 1981, 1999, 2019 và các mốc dự báo xa hơn như 2035 – 2053.

B – Years of Good Times (Năm hưng phấn, giá cao)
Đây là giai đoạn thị trường tăng mạnh, giá tài sản cao, tâm lý lạc quan lan rộng. Benner cho rằng đây là thời điểm nên bán, không phải mua. Chu kỳ này thường kéo dài 8 – 9 – 10 năm.
Trong các phiên bản hiện đại của biểu đồ, 2026 được đánh dấu thuộc nhóm B, tức “giá cao – thời điểm phân phối”.

C – Years of Hard Times (Năm khó khăn, giá thấp)

Giai đoạn suy thoái, giá thấp, tâm lý bi quan. Theo Benner, đây lại là thời điểm tốt để mua và tích lũy dài hạn. Chu kỳ này thường có nhịp 7 – 11 – 9 năm.

Biểu đồ gốc của Benner thực chất là một tấm card in đơn giản, sau này thường được tái dựng lại với phong cách cổ điển: nền nâu, chữ đỏ, kéo dài mốc thời gian đến các năm tương lai như 2026, 2035, 2053.

Độ chính xác: không “tiên tri”, nhưng có tính “vần điệu lịch sử”

Điểm quan trọng cần nhấn mạnh: Benner Cycle không phải mô hình dự báo khoa học chính xác 100%. Nó không dựa trên kinh tế lượng hiện đại, cũng không tính đến chính sách tiền tệ, công nghệ hay địa chính trị phức tạp như ngày nay.

Tuy nhiên, điều khiến mô hình này được nhắc lại nhiều là vì nó có xu hướng “rhyme” – tức lặp lại tương đối về mặt thời điểm – với nhiều biến cố lớn:

• 1929: Đại suy thoái
• 1987: Black Monday
• 2000: Bong bóng dot-com
• 2008: Khủng hoảng tài chính toàn cầu
• 2020: Cú sập vì COVID-19

Sự trùng hợp này khiến Benner Cycle thường được dùng như công cụ tham chiếu tâm lý và chu kỳ, chứ không phải bản đồ chính xác của tương lai.

Thanh khoản đang được bơm vào – nhưng đây không phải kích thích kinh tế

Từ cuối năm 2023 đến nay, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã âm thầm tăng cung thanh khoản thông qua nhiều công cụ kỹ thuật: làm chậm quá trình thắt chặt bảng cân đối, tái kích hoạt các cơ chế hỗ trợ thị trường tiền tệ và can thiệp vào các kênh tài trợ ngắn hạn. Kết quả là năm 2025 chung ta chứng kiến cung tiền M2 toàn cầu đạt cực đại, đây được xem là biện pháp “ổn định hệ thống” kể từ khi đại dịch Covid-19, và nền kinh tế toàn cầu đang suy thoái.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: không phải mọi hình thức in tiền đều mang tính tích cực cho thị trường. Trong các chu kỳ tăng trưởng, thanh khoản thúc đẩy đầu tư, tín dụng và năng suất. Ngược lại, trong giai đoạn khủng hoảng, tiền được bơm ra chỉ nhằm ngăn hệ thống sụp đổ.

Mỹ hiện đang gánh mức nợ công vượt 34.000 tỷ USD, trong khi chi phí trả lãi đang tiến sát – và ở một số thời điểm vượt – ngân sách quốc phòng. Quan trọng hơn, một phần ngày càng lớn của khoản vay mới không còn dùng để đầu tư cho tương lai, mà chỉ để trả lãi cho nợ cũ. Đây chính là dấu hiệu điển hình của vòng xoáy nợ.

Trái phiếu Mỹ không còn “an toàn tuyệt đối”

Trong nhiều thập kỷ, trái phiếu Kho bạc Mỹ được xem là tài sản phi rủi ro của hệ thống tài chính toàn cầu. Giả định này đang dần bị xói mòn. Nhu cầu mua trái phiếu Mỹ từ nước ngoài suy yếu mang tính cấu trúc, không chỉ mang tính chu kỳ.

Các chủ nợ lớn như Trung Quốc và Nhật Bản đã giảm tỷ trọng nắm giữ, trong khi nhiều quốc gia xuất khẩu năng lượng đa dạng hóa dự trữ sang các tài sản khác. Hệ quả là Fed ngày càng đóng vai trò người mua cuối cùng trên thị trường nợ chính phủ – trực tiếp hoặc gián tiếp.

Điều này chưa đồng nghĩa với khủng hoảng ngay lập tức, nhưng nó là tín hiệu cảnh báo về niềm tin. Một hệ thống mà bên phát hành phải tự tài trợ cho chính mình không còn nền tảng ổn định như trước.

Đáng chú ý, Trung Quốc cũng đang đối mặt với một kịch bản tương tự. Khủng hoảng bất động sản kéo dài, nợ chính quyền địa phương tăng cao và các gói bơm thanh khoản liên tục từ Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho thấy hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đều đang “vá” các vết nứt nội tại bằng tiền.

Khủng hoảng không đến ngay – nó diễn ra theo trình tự

Lịch sử cho thấy thị trường hiếm khi phản ứng đồng loạt. Trình tự thường lặp lại: Đầu tiên, thị trường trái phiếu gặp trục trặc: lợi suất biến động mạnh hoặc thanh khoản suy giảm. Sau đó là căng thẳng tài trợ, thể hiện qua thị trường repo, lãi suất liên ngân hàng hoặc các gói cứu trợ khẩn cấp. Thị trường cổ phiếu thường phớt lờ giai đoạn này, được nâng đỡ bởi dòng tiền thụ động và các chương trình mua lại cổ phiếu.

Cuối cùng, các tài sản rủi ro cao – trong đó có crypto – thường chịu cú điều chỉnh mạnh nhất khi thanh khoản toàn hệ thống bị siết chặt. Kịch bản này đã lặp lại vào các năm 2000, 2008 và 2020. Điểm chung là: không ai hoảng loạn ở giai đoạn đầu.

Vàng và bạc: tín hiệu mà thị trường khó phớt lờ

Một trong những chỉ báo đáng chú ý nhất hiện nay nằm ở thị trường kim loại quý. Giá vàng liên tục lập đỉnh lịch sử, ngay cả khi lợi suất thực vẫn ở mức cao – một hiện tượng bất thường. Bạc cũng đồng thời tăng mạnh.

Khi vàng và bạc cùng đi lên, thông điệp thường không chỉ là phòng hộ lạm phát. Nó phản ánh dòng tiền rời khỏi các cam kết trên giấy, cho thấy niềm tin vào nợ chính phủ và tiền pháp định đang suy giảm. Nhà đầu tư không tìm kiếm lợi nhuận cao, mà tìm kiếm khả năng giữ giá trị.

Vì sao Benner Cycle bỗng viral trở lại vào năm 2026?

Từ khoảng 2023 trở lại đây, biểu đồ Benner Cycle bắt đầu lan truyền mạnh trên các nền tảng như X (Twitter), YouTube và Instagram, thường đi kèm các tiêu đề kiểu: “Biểu đồ 150 năm tuổi dự báo cú sập 2026”. Bài viết của tác giả có tên người dùng @elliotrades trên mạng xã hội X thu hút hơn 500 nghìn lượt xem, lan truyền trở lại từ năm 2023.

Nguyên nhân không nằm ở bản thân biểu đồ, mà ở bối cảnh hiện tại: nợ công cao kỷ lục, lãi suất cao kéo dài, bong bóng AI, căng thẳng địa chính trị và sự suy giảm niềm tin vào nợ chính phủ. Khi hiện thực bắt đầu giống những gì mô hình mô tả, thị trường có xu hướng quay lại tìm lời giải thích từ lịch sử.

Năm 2026 không nên được hiểu là một mốc “định mệnh chính xác” của chu kỳ sụp đổ, mà là một khoảng hội tụ rủi ro. Trong giai đoạn này, nhiều yếu tố chồng chéo: lượng lớn nợ đến kỳ tái cấp vốn, áp lực nhân khẩu học, phân mảnh địa chính trị và hiệu quả ngày càng giảm của chính sách tiền tệ.

Fed và các ngân hàng trung ương lớn đang bị kẹt trong thế tiến thoái lưỡng nan: Fed tiếp tục cắt giảm lãi suất nhằm bơm tiền vào hệ thống, chúng ta đã chứng kiến cung tiền M2 năm 2025 đạt cực đại nhưng nền kinh tế Mỹ vẫn đang “ì ạch”, tỷ lệ thất nghiệp túc tục tăng cao trong dự báo đầu năm 2026. Điều này càng khiến niềm tin vào hệ thống tiền tệ của Fed đang bị xói mòn, mặt khác nếu Fed tiếp tục thắt chặt quá mức sẽ khiến hệ thống đóng băng, kinh tế trì trệ kéo dài.

Chính vì vậy, bối cảnh hiện tại không còn giống một chu kỳ suy thoái thông thường. Đây là một cuộc khủng hoảng niềm tin, nợ và thanh khoản đang hình thành âm thầm.

Thị trường có thể tiếp tục tăng trong ngắn hạn. Biến động có thể bị nén lâu hơn dự kiến. Nhưng bên dưới bề mặt, hệ thống tài chính toàn cầu đang chịu áp lực ngày càng lớn.

Và lịch sử cho thấy: khi những áp lực này lộ diện, chúng thường đến rất nhanh – không phải như một bất ngờ, mà như một điều lẽ ra đã được nhìn thấy từ trước.