Sự bùng nổ của công nghệ chuỗi khối đã mở ra một kỷ nguyên mới cho nền kinh tế số, nhưng cũng đặt ra những thách thức chưa từng có đối với các nhà hoạch định chính sách. Việc tìm ra sự cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền lợi người dân là bài toán hóc búa của nhiều chính phủ.
Nhìn nhận từ thực tế đó, ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) đã phát biểu những tổng hợp đã được đúc kết sâu sắc từ các mô hình quản lý thành công trên thế giới tại hội nghị "Tài sản mã hóa và tương lai thị trường tài chính số" do Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tổ chức. Đây được xem là những nền tảng quan trọng giúp xây dựng một thị trường minh bạch, lành mạnh và dễ tiếp cận đối với cả những người mới bắt đầu tìm hiểu.
Khung pháp lý chủ động định hình hướng đi của dòng vốn
Một thị trường tài chính muốn phát triển, ổn định luôn cần một bệ đỡ pháp lý vững chắc ngay từ giai đoạn khởi đầu. Kinh nghiệm quốc tế chỉ ra rằng hệ thống luật pháp phải luôn đi trước một bước, nhằm định hình thị trường chứ không nên chạy theo sau để giải quyết hậu quả.
Khi các cơ quan quản lý chủ động ban hành các quy định nền tảng từ sớm, doanh nghiệp sẽ có được một lộ trình phát triển rõ ràng và hạn chế tối đa các hành vi trục lợi. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng này giúp ngăn ngừa những cơn sốt ảo và các rủi ro hệ thống trước khi tài sản mã hóa mở rộng ra phạm vi đại chúng. Thay vì phản ứng bị động trước những biến động, một khung pháp lý hoàn chỉnh sẽ đóng vai trò như một bộ lọc tự nhiên để giữ lại các dự án có giá trị thực tiễn.
Chuẩn hóa năng lực người hành nghề để bảo vệ cộng đồng
Bên cạnh luật pháp chung, yếu tố con người đóng vai trò quyết định đến tính an toàn của toàn bộ hệ thống giao dịch. Tại các nền kinh tế phát triển, việc quản lý đội ngũ tư vấn và môi giới tài sản mã hóa được thực hiện vô cùng khắt khe và không chấp nhận bất kỳ ngoại lệ nào. Bất kỳ cá nhân nào tham gia vào hoạt động này đều phải sở hữu chứng chỉ chuyên môn uy tín và có năng lực tương đương với những chuyên gia trong ngành chứng khoán truyền thống.
Điển hình cho tư duy quản lý này là đảo quốc Singapore với việc áp dụng chứng chỉ chuyên môn CMS nghiêm ngặt cho người hành nghề. Trong khi đó, Liên minh châu Âu lựa chọn nâng cao tiêu chuẩn thông qua các khung quy định chặt chẽ về Kiến thức và Năng lực cốt lõi.
Riêng tại thị trường Hoa Kỳ, các cơ quan chức năng tập trung giám sát chặt chẽ các quy định về truyền thông thông tin nhằm đảm bảo các thông điệp quảng cáo không gây hiểu lầm cho người dân. Những biện pháp này tạo ra một tấm khiên bảo vệ vững chắc cho cộng đồng, giúp những người tham gia đại chúng không bị rơi vào bẫy của những thông tin sai lệch.
Cơ chế tự quản và đạo đức nghề nghiệp giảm tải cho bộ máy quản lý
Một mô hình quản lý thông minh không chỉ dựa vào quyền lực của cơ quan nhà nước, mà còn biết cách phát huy tối đa ý thức tự giác của toàn ngành. Thực tế cho thấy việc thiết lập các bộ quy tắc đạo đức đóng vai trò như tầng giám sát đầu tiên và trực tiếp nhất đối với mọi hoạt động kinh doanh. Các cơ quan quản lý nhà nước chỉ can thiệp sâu khi các tiêu chuẩn đạo đức nội bộ của ngành không còn khả năng xử lý xung đột.
Mô hình quản lý này đã chứng minh tính hiệu quả vượt trội tại Nhật Bản thông qua vai trò của Hiệp hội Kinh doanh Tài sản ảo và Tiền mã hóa JVCEA. Tổ chức này đã được Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản FSA chính thức công nhận là Tổ chức tự quản kể từ ngày 24 tháng 10 năm 2018.
Với quyền lực được pháp luật thừa nhận, tổ chức tự quản này có toàn quyền đưa ra các hình thức chế tài nghiêm khắc đối với những thành viên vi phạm. Cơ chế phản ứng nhanh từ bên trong giúp thanh lọc thị trường kịp thời, tạo dựng niềm tin bền vững cho công chúng và giảm thiểu đáng kể áp lực quản lý cho bộ máy chính quyền.
