Hơn 20.000 việc làm tiềm năng mà Meta và Microsoft công bố vào thứ Năm, sau khi Amazon thông báo đợt cắt giảm lớn nhất trong lịch sử. Và đây có thể mới chỉ là khởi đầu.
Những công ty này, vốn đang chi hàng trăm tỷ USD mỗi năm để xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm đáp ứng nhu cầu dịch vụ AI ngày càng tăng, hiện đang tìm kiếm hiệu quả từ AI bằng cách cắt giảm nhân sự. Họ cũng đang cố gắng điều chỉnh lại quy mô lao động sau đợt tuyển dụng ồ ạt trong thời kỳ đại dịch.
Theo CNBC, nhiều nhà kinh tế và chuyên gia ngành nghề lo ngại rằng khủng hoảng lao động có thể đã đến ngay hôm nay - không phải trong tương lai - khi AI đang lan rộng nhanh chóng trong các doanh nghiệp ở Mỹ. Tính đến tuần này, đã có hơn 92.000 công nhân công nghệ bị sa thải trong năm 2026, theo dữ liệu từ Layoffs.fyi, đưa tổng số người mất việc lên gần 900.000 kể từ năm 2020.
“Đây là một sự thay đổi cấu trúc cơ bản chứ không phải một điều chỉnh tạm thời của thị trường”, ông Anthony Tuggle, một huấn luyện viên điều hành và chuyên gia lãnh đạo, người trước đây đã làm việc trong lĩnh vực AI, cho biết. “Chúng ta đang chứng kiến sự bắt đầu của một cuộc chuyển đổi lâu dài trong cách thức tổ chức và thực hiện công việc trong các ngành công nghiệp”.
Nỗi lo về công việc đã gia tăng kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT vào cuối năm 2022, cho thấy khả năng rộng lớn của các chatbot được hỗ trợ bởi các mô hình AI mới. Nỗi lo trong nơi làm việc bắt đầu tăng cao vào năm ngoái khi các công cụ của Anthropic, như Claude, bắt đầu làm công việc của các bộ phận doanh nghiệp toàn diện và gợi ý rằng nhiều giải pháp phần mềm hiện tại có thể gặp nguy hiểm.
Các nhà tối ưu hóa công nghệ cho rằng AI đang tái tạo công việc của con người, chứ không thay thế nó. Và cũng giống như trong các làn sóng gián đoạn công nghiệp lớn trước đây, những công việc mới sẽ được tạo ra để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế thay đổi. Các nhà phát triển ứng dụng di động, sau cùng, không tồn tại vào thời kỳ trước khi điện thoại thông minh ra đời. Và các quản trị viên công nghệ thông tin (CNTT) sẽ làm gì trước khi chúng ta tạo ra máy chủ?
Ít nhất, có vẻ như có một khoảng cách ngày càng rộng giữa việc mất việc và tạo ra việc làm trong thời đại AI. Một nghiên cứu của Motion Recruitment năm 2026 cho thấy việc áp dụng AI đang làm chậm tốc độ tuyển dụng cho các vị trí cấp cơ sở và "các vai trò IT chung," trong khi các vị trí AI lại đang có nhu cầu cao. Lương công nghệ vẫn chủ yếu ổn định từ năm 2025, ngoại trừ một số công việc chuyên môn như kỹ sư AI, báo cáo cho biết.
Ông Rajat Bhageria, Giám đốc điều hành của startup AI Chef Robotics, cho biết, mặc dù AI có thể tạo ra việc làm, "hiện tại chúng ta vẫn chưa chắc chắn về hình thức của những công việc đó".
"Chúng ta chỉ mới bắt đầu hiểu được AI có thể xử lý bao nhiêu công việc trong đời sống hàng ngày trên tất cả các loại công việc khác nhau", Bhageria nói.
Meta và Microsoft cắt giảm việc làm
Meta chỉ ám chỉ về AI trong thông báo của mình vào thứ Năm. Công ty này đã thông báo với nhân viên rằng họ sẽ cắt giảm 10% lực lượng lao động, tương đương khoảng 8.000 việc làm, với đợt cắt giảm bắt đầu từ ngày 20 tháng 5, "tất cả nhằm tiếp tục nỗ lực vận hành công ty hiệu quả hơn và giúp chúng tôi bù đắp cho các khoản đầu tư khác mà chúng tôi đang thực hiện". Công ty này cũng sẽ hủy bỏ kế hoạch tuyển dụng 6.000 vị trí còn trống, theo bản ghi nhớ.
Vào thời điểm thông báo của Meta được đưa ra, Microsoft đã xác nhận rằng họ sẽ cung cấp các gói mua lại tự nguyện, lần đầu tiên đối với gã khổng lồ phần mềm 51 tuổi này. Khoảng 7% nhân viên ở Mỹ đủ điều kiện, theo một người quen thuộc với các kế hoạch nhưng yêu cầu không tiết lộ tên vì con số này chưa được công khai. Với khoảng 125.000 nhân viên ở Mỹ, điều này có thể tương đương với việc cắt giảm khoảng 8.750 nhân viên.
Nike cũng cắt giảm việc làm?
Các công việc công nghệ không chỉ gặp nguy hiểm trong ngành công nghệ.
Nike vào thứ Năm đã thông báo một đợt cắt giảm mới ảnh hưởng đến khoảng 1.400 nhân viên trong công ty, chủ yếu tập trung ở bộ phận công nghệ.
"Những sự giảm bớt này rất khó khăn đối với những đồng nghiệp trực tiếp bị ảnh hưởng và cả những nhóm xung quanh họ nữa", ông Venkatesh Alagirisamy, Giám đốc điều hành, nói với nhân viên.
Nỗi bất an thường trực trong ngành công nghệ
Chỉ số Niềm tin Nhân viên của Glassdoor gần đây cho thấy ngành công nghệ đã chứng kiến sự giảm sút lớn nhất về niềm tin so với bất kỳ ngành nghề nào khác, giảm 6,8 điểm phần trăm trong tháng 3 so với năm trước, xuống còn 47,2%.
Ông Daniel Zhao, nhà kinh tế trưởng của Glassdoor, cho biết ít người đang nghỉ việc hơn, vì lo sợ thị trường không ổn định, một động thái có chi phí đối với tinh thần và sự hài lòng trong công việc của nhân viên. Điều này cũng có nghĩa là sẽ có thêm nhiều đợt cắt giảm việc làm.
"Bởi vì sự thoái lui tự nhiên không diễn ra nhiều, các công ty đang trở nên quyết liệt hơn trong việc đẩy người ra khỏi cửa", Zhao nói. "Dù đó có thể là việc sa thải công khai hay tăng yêu cầu đối với các đánh giá hiệu suất, có rất nhiều biện pháp mà các nhà tuyển dụng đang áp dụng để cắt giảm chi phí lao động".
AI và mô hình tăng trưởng trong startup
Trong thế giới startup, sự bùng nổ của AI đang tạo ra một mô hình rõ ràng: các công ty đang phát triển nhanh hơn rất nhiều với ít người hơn. Các nhà đầu tư mạo hiểm cho biết các công ty không hoạt động theo triết lý này đang gặp khó khăn hơn trong việc huy động vốn.
Zach Bratun-Glennon, đối tác tại công ty đầu tư mạo hiểm Gradient, cho biết có thể xây dựng một ứng dụng quản lý quan hệ khách hàng hoạt động trong một ngày.
"Chúng ta đang thấy các công ty có thể đạt 50 triệu USD doanh thu với chỉ 50 nhân viên, trong khi trước đây, đối với một công ty phần mềm, cần đến 250 nhân viên", ông nói. "Liệu tôi có nghĩ rằng sẽ có những công ty unicorn (tỷ USD) với 50 hay 100 nhân viên không? Chắc chắn là có. Liệu bạn có thể xây dựng một công ty đại chúng với 200 nhân viên không? Chắc chắn là có".
Với tốc độ thay đổi nhanh chóng và sự gián đoạn, công việc đang tạo ra sự bất an rõ rệt trong ngành nghề, ông Zhao của Glassdoor cho biết.
"Đây là một thời kỳ bùng nổ công nghệ có phần bất thường, trong đó những người tham gia lại cảm thấy khá lo lắng về những gì đang diễn ra", Zhao nói. "Nhiều nhân viên cảm thấy đang bị mắc kẹt ngay lúc này".
