Đã một năm trôi qua kể từ khi CEO kiêm đồng sáng lập Telegram, Pavel Durov, bị bắt giữ, châm ngòi cho làn sóng phẫn nộ từ các nhà hoạt động ủng hộ tự do ngôn luận và lo ngại về tương lai kiểm duyệt nền tảng.
Cụ thể, vào ngày 24 tháng 8 năm 2024, Durov bị bắt tại sân bay Paris-Le Bourget, Pháp trong một cuộc điều tra của Cảnh sát Tư pháp Quốc gia Pháp. 12 cáo buộc được đưa ra sau đó cho rằng ông đồng phạm trong các tội nghiêm trọng do người dùng trên nền tảng gây ra.
Đến hôm nay, sau một năm kể từ ngày bắt giữ Durov, vụ việc vẫn chưa có tiến triển, trong khi những thách thức mới về quyền riêng tư của người dùng trên các nền tảng nhắn tin ngày càng gia tăng, làm dấy lên làn sóng dư luận mới về việc động cơ của chính phủ Pháp trong sự việc này.
Nhìn lại 1 năm vụ bắt giữ nhà sáng lập Telegram
Durov bị bắt sau khi cơ quan OFMIN (L’Office Mineurs) của Pháp - đơn vị phụ trách tội phạm chống trẻ vị thành niên - ban hành lệnh truy nã trong cuộc điều tra sơ bộ về Telegram. Các điều tra viên cho rằng Telegram không kiểm duyệt nội dung trên nền tảng, khiến Durov trở thành đồng phạm với các cáo buộc từ lừa đảo, buôn ma túy, bắt nạt trên mạng đến tội phạm có tổ chức.
Để phản đối quyết định của OFMIN, đại diện Telegram khẳng định họ tuân thủ luật EU, bao gồm Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số, và việc kiểm duyệt nằm trong tiêu chuẩn ngành. TON Society, tổ chức phát triển The Open Network, gọi vụ bắt giữ là “một cuộc tấn công trực diện vào quyền con người cơ bản.” Thậm chí, Edward Snowden cáo buộc Tổng thống Pháp Emmanuel Macron “bắt giữ con tin để tiếp cận dữ liệu liên lạc riêng tư.”
Durov cho biết bản thân bất ngờ vì Telegram đã có nhiều cơ chế hợp tác với cơ quan chức năng. Đến tháng 12, ông mới lần đầu ra tòa tại Pháp, và vài tháng sau, ông được phép di chuyển hạn chế sang UAE để làm việc trong khi vụ án tại Pháp vẫn tiếp diễn.
Trong cuộc phỏng vấn tháng 6 với Tucker Carlson, Durov cho biết ông chưa bị xét xử mà chỉ phải xuất hiện trước “thẩm phán điều tra” vài tháng một lần.Ông gọi yêu cầu ở lại Pháp là “rất kỳ lạ và không cần thiết,” đồng thời hy vọng tình hình sẽ sớm được giải quyết hoặc ít nhất lệnh hạn chế đi lại được gỡ bỏ.
Tính đến ngày 25 tháng 8 năm 2025, cuộc điều tra đối vẫn đang tiếp diễn nhưng chưa hề có thêm tiến triển nào, khiến dư luận nghi vấn liệu chính phủ Pháp có thực sự hiểu về những cáo buộc của mình đối với Durov và Telegram hay không.
Đọc thêm: Coinbase Ventures đặt cược lớn vào TON - Mảnh ghép khổng lồ của Telegram
Chính phủ các nước siết chặt tin nhắn mã hoá toàn cầu
Vụ việc bắt giữ nhà sáng lập Telegram diễn ra khi các cơ quan quản lý toàn cầu gia tăng sức ép với dịch vụ nhắn tin mã hóa. Đan Mạch đã đưa ra dự luật yêu cầu các nền tảng nhắn tin mã hóa như WhatsApp, Signal và Telegram quét mọi tin nhắn, ảnh và video. Dự luật mang tên “Quy định ngăn ngừa và chống lạm dụng tình dục trẻ em,” đã nhận được sự ủng hộ của 19/27 quốc gia thành viên EU.
“Telegram thà rút khỏi thị trường còn hơn chấp nhận cài backdoor vào tin nhắn mã hóa và vi phạm nhân quyền cơ bản. Không giống như một số đối thủ, chúng tôi không đánh đổi quyền riêng tư để lấy thị phần,” Durov khẳng định.
Tại Nga - quê hương của Durov - chính phủ đã cấm WhatsApp và Telegram với lý do bị sử dụng cho gian lận và khủng bố, đồng thời cũng cấm Facebook, Instagram và X. Thay vào đó, họ phát triển ứng dụng nhắn tin Max cùng mạng xã hội VK (do chính Durov sáng lập nhưng ông đã rời đi năm 2014 sau khi từ chối giao dữ liệu người dùng cho chính quyền).
Ứng dụng này nhiều lần bị cáo buộc lưu trữ dữ liệu người dùng, bao gồm danh bạ, metadata, địa chỉ IP và dấu thời gian, đồng thời chia sẻ dữ liệu này cho cơ quan chức năng. Điện thoại bán tại Nga sẽ được cài sẵn Max từ ngày 1/9.
Trên toàn cầu, dịch vụ nhắn tin mã hóa đang chịu áp lực ngày càng lớn về việc hy sinh quyền riêng tư để đổi lại sự chấp nhận hoạt động từ chính phủ. Dù do bất kỳ lý do nào, một khi quyền riêng tư bị tước bỏ bởi quy định của chính phủ, việc lấy lại gần như là không thể.
Vụ việc của Durov chắc chắn sẽ có ảnh hưởng sâu rộng đến cách các nền tảng nhắn tin được quản lý và phát triển trong tương lai, đặc biệt khi các nền tảng này được người dùng crypto sử dụng thường xuyên để trao đổi và tiếp nhận thông tin thị trường.
Đọc thêm: TON có thể trở thành blockchain phục vụ đời sống đầu tiên vào năm 2027
