Thị trường vàng thế giới và trong nước đang trải qua những ngày biến động mạnh với các cú đảo chiều đáng chú ý, khiến giới đầu tư không khỏi bất ngờ.
Từ mức đỉnh lịch sử 5.600 USD/ounce được thiết lập vào cuối tháng 1, giá vàng thế giới đã trượt qua hàng loạt ngưỡng hỗ trợ quan trọng, rơi về sát mốc 4.700 USD/ounce chỉ trong thời gian ngắn. Tại Việt Nam, vàng SJC cũng không nằm ngoài xu hướng này khi giảm gần 9 triệu đồng mỗi lượng kể từ đầu tháng 4, chính thức rời xa vùng đỉnh từng khiến thị trường sôi động. Diễn biến này đặt ra dấu hỏi lớn về xu hướng dài hạn của kim loại quý, nhất là khi các tổ chức tài chính lớn bắt đầu điều chỉnh lại dự báo.
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự suy yếu của vàng đến từ sự phục hồi mạnh của đồng USD và việc căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tạm thời hạ nhiệt.
Chỉ số USD Index (DXY) đã vượt ngưỡng 98,7 điểm nhờ các dữ liệu kinh tế tích cực của Mỹ, đặc biệt là các chỉ số tiêu dùng và lạm phát. Bên cạnh đó, việc gia hạn lệnh ngừng bắn tại Trung Đông chỉ giúp vàng phục hồi trong ngắn hạn, trước khi áp lực bán quay trở lại khi sức mạnh đồng USD được củng cố bởi chính sách tiền tệ.
Sự xuất hiện của ông Kevin Warsh, ứng viên Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), với quan điểm duy trì lãi suất cao để theo đuổi cải cách cấu trúc, khiến thị trường tin rằng lãi suất có thể neo ở mức 3,5-3,75% ít nhất đến nửa cuối năm 2026. Trong bối cảnh chi phí cơ hội gia tăng, vàng - một tài sản không sinh lãi - trở nên kém hấp dẫn hơn so với trái phiếu Chính phủ Mỹ.
Phân tích sâu hơn về tâm lý nhà đầu tư, trong talkshow mới đây do VTC News thực hiện, Chuyên gia kinh tế - TS. Bùi Ngọc Sơn cho rằng người Việt Nam thường có xu hướng “tất tay” khi nhìn thấy cơ hội, nhưng đây là chiến lược tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Theo ông, không ai có thể xác định chính xác đỉnh hay đáy của một chu kỳ để đưa ra quyết định hoàn hảo. Thay vì dồn toàn bộ vốn vào vàng, các nhà đầu tư cá nhân nên phân bổ tài sản hợp lý để đảm bảo an toàn.
Ông gợi ý vàng có thể chiếm khoảng 30%-50% tổng danh mục, phần còn lại nên được nắm giữ bằng USD hoặc các loại tài sản khác nhằm hạn chế rủi ro khi thị trường đảo chiều. Việc dịch chuyển tài sản để phòng vệ là cần thiết, nhưng nếu coi đó là một kênh đầu cơ mà không xác định được điểm dừng, rủi ro sẽ gia tăng khi giá giảm.
Nhìn lại lịch sử, TS. Bùi Ngọc Sơn dẫn chứng giai đoạn 1979-1980, khi lạm phát tại Mỹ lên tới 11,8% và giá vàng tăng từ 250 USD lên 620 USD/ounce chỉ trong vài tháng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh bối cảnh hiện nay đã khác. Nếu trước đây vàng tăng chủ yếu do lạm phát cao, thì đợt tăng gần đây chịu tác động lớn từ “hiệu ứng Tổng thống Trump” và các biến động địa chính trị mới.
Chính sách khó đoán định từ chính quyền ông Trump đã thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn. Dù vậy, những bất ổn này có thể chỉ kéo dài trong vài năm tới; khi chính sách trở nên minh bạch và dễ dự đoán hơn, thị trường có thể dần ổn định trở lại.
Một yếu tố khác hỗ trợ vai trò của vàng là chiến lược đa dạng hóa tài sản của các ngân hàng trung ương. Theo TS. Bùi Ngọc Sơn, nhiều quốc gia đang tìm cách giảm phụ thuộc vào USD hoặc euro. Vàng được xem là tài sản trung lập, giúp đảm bảo an toàn dự trữ và tạo dư địa ứng phó với các kịch bản địa chính trị phức tạp.
Tuy nhiên, ông cũng khẳng định vàng khó có thể trở lại vai trò đồng tiền dự trữ chính thay thế USD, euro hay yên Nhật, do những hạn chế của chế độ bản vị vàng trong điều hành kinh tế hiện đại.
Sự điều chỉnh dự báo từ các định chế tài chính quốc tế cũng đang tạo thêm áp lực tâm lý lên thị trường. Morgan Stanley đã hạ mục tiêu giá vàng nửa cuối năm 2026 xuống 5.200 USD/ounce, thay vì 5.700 USD/ounce như trước đó. Dù vẫn cao hơn mức giá hiện tại (khoảng 4.700-4.800 USD/ounce), động thái này cho thấy sự thận trọng sau đợt giảm kéo dài.
Ngân hàng này cho rằng giá vàng đang chịu tác động từ thị trường năng lượng. Khi giá dầu Brent duy trì trên 100 USD/thùng do các điểm nghẽn tại eo biển Hormuz, lo ngại lạm phát gia tăng buộc lãi suất phải duy trì ở mức cao, qua đó làm giảm sức hấp dẫn của vàng.
Theo các chuyên gia, thị trường vàng năm 2026 đang bước vào giai đoạn nhiều thử thách. Dù các yếu tố dài hạn như nhu cầu từ ngân hàng trung ương và bất ổn địa chính trị vẫn hỗ trợ cho giá vàng trong dài hạn, áp lực ngắn hạn từ đồng USD mạnh và chính sách lãi suất của Mỹ là rất rõ ràng.
Trong bối cảnh đó, lời khuyên của các chuyên gia là nên đa dạng hóa danh mục đầu tư. Vàng vẫn giữ vai trò là kênh trú ẩn, nhưng để bảo toàn thành quả, nhà đầu tư cần theo sát các biến động vĩ mô và duy trì sự thận trọng trước những biến động khó lường của thị trường toàn cầu.
