Tại buổi tọa đàm với chủ đề “Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM: Cú hích nào cho thị trường tài sản số Việt Nam?”, câu chuyện về vốn cho ngành sáng tạo một lần nữa được đặt lên bàn thảo, trong bối cảnh công nghệ blockchain đang mở ra những hướng đi mới cho bài toán tài chính vốn nhiều bế tắc.
Tham gia chương trình có đại diện cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, lãnh đạo ngân hàng, giới luật sư và cộng đồng tổ chức sự kiện blockchain. Điểm chung trong các ý kiến là thừa nhận một thực tế kéo dài: tài sản trí tuệ, vốn là “xương sống” của ngành sáng tạo lại khó tiếp cận nguồn vốn từ hệ thống tài chính truyền thống.
Theo các chuyên gia, ngân hàng vẫn ưu tiên những tài sản hữu hình như bất động sản, máy móc hoặc dòng tiền ổn định. Trong khi đó, các sản phẩm sáng tạo như kịch bản phim, bản quyền âm nhạc hay giá trị thương hiệu lại đối mặt với rào cản lớn về định giá và kiểm soát rủi ro. Điều này khiến nhiều dự án dù có tiềm năng vẫn không thể tiếp cận nguồn vốn cần thiết để triển khai.
Luật sư Phan Vũ Tuấn, Trưởng văn phòng Phan Law Vietnam, cho rằng chính điểm nghẽn này đang kìm hãm sự phát triển của ngành sáng tạo. Ông lấy ví dụ, một đạo diễn dù sở hữu kịch bản tốt cũng rất khó vay vốn nếu chỉ mang tài sản trí tuệ đi thế chấp. Tuy nhiên, nếu những tài sản này được số hóa và chuẩn hóa dưới dạng tài sản số, khả năng huy động vốn có thể thay đổi đáng kể.
Trong bối cảnh đó, blockchain được nhìn nhận như một công cụ mở ra mô hình tài chính mới thông qua token hóa tài sản. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân hàng hoặc các nhà sản xuất truyền thống, quyền khai thác của một dự án. Giống như doanh thu phòng vé hay bản quyền phát hành, thứ có thể được chia nhỏ và phát hành dưới dạng token cho nhà đầu tư.
Mô hình này không còn là khái niệm xa lạ trên thế giới. Trong lĩnh vực thể thao, các câu lạc bộ lớn như FC Barcelona, Paris Saint-Germain hay Juventus đã triển khai fan token thông qua nền tảng Socios. Những token này không chỉ tăng mức độ tương tác với người hâm mộ mà còn tạo thêm nguồn thu đáng kể, từng giúp thị trường đạt quy mô hàng trăm triệu USD trong giai đoạn cao điểm 2021–2022.
Từ câu chuyện của thể thao, các chuyên gia cho rằng điện ảnh và âm nhạc hoàn toàn có thể trở thành những lĩnh vực tiếp theo được hưởng lợi từ làn sóng token hóa. Việc chuyển đổi quyền lợi kinh tế của một dự án thành tài sản số có thể giúp nhà sáng tạo tiếp cận nguồn vốn cộng đồng, thay vì phụ thuộc vào một số ít nhà đầu tư hoặc tổ chức tín dụng.
Trong mô hình này, nhà đầu tư có thể nắm giữ một phần lợi ích gắn với dự án, từ doanh thu phòng vé đến các nguồn thu trong tương lai. Không chỉ giải quyết bài toán vốn, token hóa còn tạo ra cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch hơn giữa nhà sáng tạo và cộng đồng.
Tuy nhiên, tiềm năng này đi kèm với những yêu cầu khắt khe về pháp lý và quản trị. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc mã hóa tài sản cần được đặt trong một khung pháp lý rõ ràng, đặc biệt liên quan đến quyền lợi kinh tế, nghĩa vụ pháp lý và tính minh bạch của dòng tiền. Nếu thiếu các cơ chế kiểm soát phù hợp, rủi ro đối với nhà đầu tư và uy tín của thị trường có thể gia tăng.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM, câu chuyện token hóa không chỉ dừng lại ở công nghệ, mà còn là phép thử cho khả năng thiết kế thể chế phù hợp với một nền kinh tế sáng tạo đang khát vốn. Những “giấc mơ điện ảnh” vì thế có thể không còn chỉ phụ thuộc vào các phòng họp tài chính truyền thống, mà dần tìm thấy lối đi mới trên hạ tầng số.
