Lĩnh vực tài sản số dù còn khá mới mẻ tại Việt Nam nhưng từ lâu đã trở thành làn sóng định hình dòng chảy kinh tế toàn cầu. Nhìn nhận về vấn đề này, TS. Nguyễn Hoàng Hà, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng, khẳng định rằng thay vì thụ động chờ đợi một hành lang pháp lý hoàn mỹ, Việt Nam cần chủ động kiến tạo một không gian thử nghiệm cơ chế sandbox. Việc chấp nhận dấn thân có kiểm soát sẽ giúp quốc gia tận dụng tối đa lợi thế của người đi sau, đồng thời không bị gạt ra ngoài lề của nền kinh tế số đang tăng tốc vũ bão.
Phòng thí nghiệm chính sách - Bài học từ các quốc gia tiên phong
Thực tế chứng minh những quốc gia dẫn đầu về công nghệ tài chính (fintech) hay tài sản số không bao giờ chọn lối đi an toàn là đợi luật pháp hoàn thiện rồi mới bắt tay vào làm. Ngược lại, họ biến cơ chế sandbox thành một dạng "phòng thí nghiệm chính sách" đầy linh hoạt.
Tại không gian này, các mô hình kinh doanh sơ khởi được phép vận hành trong một phạm vi giới hạn nghiêm ngặt về quy mô, thời gian lẫn đối tượng tham gia. Cách làm này mang lại lợi ích kép: doanh nghiệp có đất diễn để đổi mới sáng tạo, còn giới quản lý có cơ hội bám sát hơi thở của thị trường để kịp thời uốn nắn, điều chỉnh các quy định ngay khi có rủi ro phát sinh, thay vì chọn giải pháp cực đoan là "không quản được thì cấm".
Từ bài học Internet đến câu chuyện kinh tế chia sẻ
Gợi nhắc lại lịch sử để tìm lời giải cho hiện tại, ông Hà cho biết cách đây gần ba thập kỷ, khi Internet chuẩn bị du nhập vào Việt Nam, làn sóng lo ngại về an ninh thông tin và kiểm soát nội dung độc hại cũng từng thổi bùng lên những cuộc tranh luận gay gắt. Thế nhưng, quyết định táo bạo mở cửa ngày ấy chính là bệ phóng vững chắc cho sự thịnh vượng của nền kinh tế số hôm nay.
Câu chuyện tương tự cũng diễn ra khoảng mười năm trước với sự xuất hiện đầy tranh cãi của các nền tảng gọi xe công nghệ như Grab hay Uber. Thực tế cho thấy, kinh nghiệm quốc tế luôn đề cao việc vừa làm, vừa sai, vừa sửa và liên tục học hỏi từ thực địa để thích ứng với cái mới.
Nguyên tắc cốt lõi - Mở cửa trong tầm kiểm soát
Từ những lát cắt lịch sử đó, vị chuyên gia đến từ Đà Nẵng đề xuất một tư duy quản lý cởi mở nhưng thận trọng: chúng ta nên ưu tiên khơi thông dòng chảy trước, sau đó sẽ tinh chỉnh hệ thống pháp lý dựa trên thực tiễn.
Lưu ý quan trọng: Việc mở cửa cần được hiểu đúng nghĩa là vận hành bài bản trong "vùng an toàn" của cơ chế sandbox dưới sự giám sát chặt chẽ từ phía cơ quan nhà nước, chứ hoàn toàn không đồng nghĩa với việc thả nổi cho các hoạt động tài sản số diễn ra tự phát và tràn lan trên thị trường.
